День: 19 февраля 2023

урок 25

Опубликовано от davtyanmanvel

Прочитайте текст,выпишите словосочетания с прилагательными,напишите их род и число.

НА КРАЮ ЛЕСА

  Вышла на край леса старая лосиха с длинноногим лосенком и задремала на теплом весеннем солнышке. А маленький лосенок учится бегать. Спотыкаются о высокие кочки его длинные ноги.  Ласково пригревает в редком лесу весеннее солнышко. Уже надулись на деревьях душистые клейкие почки. Из березовой ветки прозрачными каплями сочится сладкий сок.Весенние лужи отражают высокое небо и кажутся синими. Золотистыми пуховками распустились кустики ивы. Под деревьями зеленеют обросшие брусничником кочки. Хорош запах весеннего леса!

Задремала старая лосиха, но чутко слышит она каждый шорох, каждый тревожный звук. Беззаботно резвится маленький лосенок. Знает он, что не даст его в обиду чуткая и сильная мать. 

старая лосиха- Единственное число,(ж.р)
длинноногим лосенком- Единственное число,(м.р)
весеннем солнышке- Единственное число,(с.р)
маленький лосенок- Единственное число (м.р)
высокие кочки- множественное число(с.р)
длинные ноги- множественное число(с.р)
весеннее солнышко- Единственное число,(с.р)
душистые клейкие почки- множественное число(м.р)
березовой ветки- множественное число(м.р)
сладкий сок- Единственное число,(м.р)
Весенние лужи- множественное число(м.р)
высокое небо- Единственное число,(с.р)

урок 25

Опубликовано от davtyanmanvel

Определите род существительных, допишите окончания прилагательных.

Гор́ячий чай, (муж. род), 

Карт́офельнoe пюр́е(ср.р), конц́ертний ро́яль(м.р) голубой эм́аль(м.р), своб́одное

Такс́и(м.р), городское метр́о(с.р), тр́удное вр́емя(ж.р), кр́епкое ќофе(с.р)

Образуйте имена прилагательные.

1) душ ́утром – утренний душ

2) бил́ет на авт́обус –  авт́обусный  билет

3) зверь из л́еса –л́есной зверь

4) р́ыба из м́оря – м́орская р́ыба

5) кн́ига для дет́ей –дет́ская кн́ига

6) шќура т́игра –т́игриная шкура

7) вар́енье из абриќосов – абриќосовое вар́ение

8) ш́апка из м́еха –м́еховая ш́апка

9) п́алка из д́ерева – _д́еревная _ п́алка ____________________________

10) буль́он из ќурицы – _ќуриный _ буль́он ____________________________

ЗАДАНИЕ 7. Образуйте имена прилагательные с приставкой пре- или при- .

1) рестор́ан недалеќо от дор́оги – придорожный ресторан

2) ́очень стр́анная ист́ория – _престранная_история______________________________________

3) д́ома недалеќо от ѓорода – _предолекие дома_______________________________________

4) ́очень сќучный фильм – __прескучный фильм ______________________________________

5) пл́ощадь р́ядом с вокз́алом – _придорожный вокзал__ _____________________________________

6) не п́олностью откр́ытый ́ящик-преоткритий яшик

1) челов́ек без с́овести – бессовестный человек

2) раб́ота без перер́ыва – _______________________________________________

3) пев́ица без ѓолоса – _______________________________________________

4) жизнь без р́адости – _______________________________________________

5) ќошки без д́ома – _______________________________________________ 6) въезд (в стран́у) без в́изы –

Դասի թեմա՝ Ջերմային երևույթների բազմազանությունը:

Опубликовано от davtyanmanvel

Տաքացնելիս կամ սառեցնելիս մարմինների հետ տեղի են ունենում որոշ փոփոխություններ. մարմինները մի վիճակից անցնում են մեկ այլ վիճակի, սեղմվում են կամ ընդարձակվում: Այս փոփոխություններն ընդունված է անվանել ջերմային երևույթներ:
Օրինակ
Ջերմային երևույթներ են՝ հալումն ու պնդացումը, գոլորշացումն ու խտացումը, եռումը, ջերմային ընդարձակումը:

Հալում և պնդացում
Նյութի անցումը պինդ վիճակից հեղուկ վիճակի կոչվում է հալում:
 Հալման հակառակ երևույթը, երբ նյութը հեղուկ վիճակից անցնում է պինդ վիճակի, կոչվում է պնդացում:

Որպեսզի նյութը հալվի, անհրաժեշտ է այդ նյութը տաքացնել մինչև որոշակի ջերմաստիճան: Բյուրեղային նյութերի համար այն խիստ որոշակի ջերմաստիճան է: 

Այն ջերմաստիճանը, որի դեպքում նյութը սկսում է հալվել, կոչվում է հալման ջերմաստիճան:

Օրինակ

Մի շարք նյութերի հալման ջերմաստիճանը (°C)

սնդիկ-39արծաթ962երկաթ1539
սառույց0ոսկի1064պլատին1772
անագ232պղինձ1085վոլֆրամ3387
կապար327չուգուն1200ցինկ420
ալյումին660պողպատ1500

Հալման ջերմաստիճանում նյութը կարող է գտնվել և՛ պինդ, և՛ հեղուկ վիճակում:

0°C-ում ջուրը կարող է գտնվել և՛ պինդ, և՛ հեղուկ վիճակներում: Այդ ջերմաստիճանում սառույցը հալելու համար պետք է նրան էներգիա հաղորդել, իսկ ջուրը պնդացնելու համար՝ նրանից էներգիա վերցնել:

Հալման ընթացքում նյութի ջերմաստիճանը չի փոխվում:

Որոշ նյութեր, օրինակ՝ մոմը, ապակին, ձյութը, շոկոլադը չունեն հալման որոշակի ջերմաստիճան:
Այն նյութերը,որոնց անցումը մի վիճակից մյուս վիճակին տեղի է ունենում ոչ թե որոշակի ջերմաստիճանում, այլ՝ աստիճանաբար, անվանում են ամորֆ նյութեր:

Հալման և պնդացման երևույթները, դեռ հին ժամանակներից, մարդիկ օգտագործում են մետաղից տարբեր գործիքներ պատրաստելիս: Այդ նպատակով մետաղը հալում ու լցնում են նախապես պատրաստված կաղապարների մեջ և սառելուց հետո հանում կաղապարից:

 Նյութի անցումը հեղուկ վիճակից գազային վիճակի կոչվում է գոլորշացում: Հակառակ երևույթը, երբ նյութը գազային վիճակից անցնում է հեղուկ վիճակի, կոչվում է խտացում:

Հեղուկի գոլորշացումը տեղի է ունենում ցանկացած ջերմաստիճանում, սակայն որքան բարձր է ջերմաստիճանը, այնքան արագ է տեղի ունենում գոլորշացումը: Գոլորշացման արագությունը կախված է նաև հեղուկի տեսակից: Օրինակ` եթերը, սպիրտը միևնույն ջերմաստիճանում ավելի արագ են գոլորշանում, քան ջուրը:Երբ դրսում ցուրտ է, խոնավ բնակարանում ապակիները «քրտնում» են, դրանց վրա ջրի փոքրիկ կաթիլներ են հայտնվում:

Նմանապես ցուրտ և խոնավ գիշերներին դրսում խոտի վրա ցող է առաջանում: Նշված դեպքերում ջրային գոլորշին փոխակերպվում է ջրի, այսինքն՝ տեղի է ունենում խտացում:

Գոլորշացմամբ և խտացմամբ են պայմանավորված տեղումները (տե՛ս շարժանկար): Երկրի մակերևույթին գտնվող ջուրը գոլորշանալով սկսում է վեր բարձրանալ: Վերևում, որտեղ ջերմաստիճանը ցածր է, գոլորշին խտանում է և անձրևի տեսքով թափվում ներքև:

Գոլորշանում են նաև պինդ մարմինները, օրինակ՝ սառույցը։ Դրա հետևանքով դրսում կախված սպիտակեղենը չորանում է նաև ձմռան սառնամանիքին։ Հնարավոր է նաև հակառակը՝ գոլորշին անցնում է պինդ վիճակի: Օրինակ՝ եղյամի առաջացումը Գոլորշացման յուրահատուկ տեսակ է եռումը:
Հետևելով եռման պրոցեսին` կարելի է նկատել, թե անոթի հատակին ինչպես են առաջանում և, աստիճանաբար մեծանալով, վեր բարձրանում պղպջակներ (տե՛ս շարժանկար): Դրանք պարունակում են ջրում լուծված օդ և առաջացած ջրային գոլորշի: Յուրաքանչյուր հեղուկ եռում է խիստ որոշակի ջերմաստիճանում:

Այն ջերմաստիճանը, որի դեպքում հեղուկը եռում է, կոչվում է եռման ջերմաստիճան: Այն կախված է մթնոլորտային ճնշումից:
Նորմալ մթնոլորտային ճնշման դեպքում ջուրը եռում է 100°C ջերմաստիճանում: Եռման ողջ ընթացքում հեղուկի ջերմաստիճանը չի բարձրանում, չնայած մենք իրեն անընդհատ ջերմություն ենք հաղորդում: Հաղորդված ջերմությունը ծախսվում է ամբողջ ծավալից հեղուկի գոլորշացման համար: