Месяц: Ноябрь 2023

Կարդա՛ ստեղծագործությունը և գրի՛ր առաջադրանքները.

Ճագարներ լուսնի տակ (Հեղինակ՝ Դինո Բուցատի)

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված գոյականները երկու խմբի բաժանի´ր:

Մարմին, մշակույթներ, նյութեր, շարժում, ժամանակ, մարմիններ, ճանապարհ, օրացույցներ, դաշտ, շարժումներ, նյութ, դաշտեր, մշակույթ, ճանապարհներ, ժամանակներ, օրացույց:

Եզակի-մարմին,շարժում,ժամանակ,ճանապարհ,դաշտ,նյութ,,մշակույթ օրացույց

Հոգնակի-մշակույթներ,նյութեր,մարմիններ,օրացույցնե,շարժումներր,դաշտեր,ճանապարհներ,ժամանակներ

2. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի և բացատրի´ր օրինաչափությունները:

Ա. Ձև-եր, արտ-եր, հարց-եր, սարք-եր, զենք-եր, դեզ-եր, օր-եր:

Բ. Երկիր-ներ, տարի-ներ, գնացք-ներ, նվեր-ներ, վայրկյան-ներ, ուղևոր-ներ:

Գ. Թոռ-ներ, դռ-ներ, մկ-ներ, ձկ-ներ, լեռ-ներ, բեռ-ներ:

Դ.  Աստղ-եր, արկղ-եր, վագր-եր, անգղ-եր, սանր-ներ:

3.. Յուրաքանչյուր բառի  իմաստն արտահայտի՛ր բառակապակցությամբ. գտի՛ր  երկու խմբի բառերի նմանությունն ու տարբերությունը:

Ա.Դասագիրք-գեղեցիկ դասագիրք, հեռագիր-շտապ հեռագիր, արոտավայր-գեղեցիկ արոտավայր, լրագիր-կարճ լրագիր, ծառաբուն-հաստ ծառաբուն, մրգաջուր-համեղ մրգաջուր, մրջնաբույն-փոքր մրջնաբույն, ծաղկեփունջ-գույնզգույն ծաղկեփունջ, միջնապատ-բարձր միջնապատ:

Բ.Վիպագիրհետաքրքիր վիպագիր, մեծատուն-մեծ մեծատուն, զինակիր-ուժեղ զինակիր, ժամացույց-կլոր ժամացույց, կողմնացույց-մեծ կողմնացույց, երգահան-սիրված երգահան, քարահատ-հզոր քարահատ, պատմագիր-հետաքրքիր պատմագիր, քանդկագործ-փորձված քանդակագործ:

16.11.2023

Աշխատանք դասարանում

Ցանկանում եմ 

Ցանկանում եմ, որ ինձ լսես՝ առանց դատապարտելու։
Ցանկանում եմ, որ արտահայտվես՝ առանց ինձ խորհուրդ տալու։
Ցանկանում եմ, որ ինձ վստահես՝ առանց ինչ-որ բան պահանջելու։
Ցանկանում եմ, որ ինձ օգնես՝ առանց իմ փոխարեն լուծել փորձելու։
Ցանկանում եմ, որ իմ մասին հոգաս՝ առանց ինձ նվաստացնելու։
Ցանկանում եմ, որ ինձ նայես՝ առանց ինձնից ինչ-որ բան կորզելու։
Ցանկանում եմ, որ ինձ գրկես՝ բայց չխեղդես։
Ցանկանում եմ, որ ինձ ոգեշնչես՝ առանց ստիպելու։
Ցանկանում եմ, որ ինձ աջակցես՝ առանց իմ փոխարեն պատասխանելու։
Ցանկանում եմ, որ ինձ պաշտպանես, բայց չխաբես։
Ցանկանում եմ, որ ինձ մոտիկ լինես, բայց անձնական տարածք թողնես։
Ցանկանում եմ, որ իմանաս իմ բոլոր անդուր գծերը։ Ընդունես և չփորձես դրանք փոխել։
Ցանկանում եմ, որ իմանաս… որ կարող ես ինձ վրա հույս դնել Անսահմանորեն:

Հեղինակ՝ Խորխե Բուկայ

Աշխատանք դասարանում 

1. Փակագծում տրված բառերից և բառակապակցություններից նախադասության մտքին համապատասխանող գոյականներ ստացի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Եֆրեմովի «Անդրոմեդի միգամածությունը» ֆանտաստիկական վեպում պատմում է մի խումբ տիեզերագնացների(տիեզերք գնալ) հեռավոր միջաստղային ճանապարհորդության  (ճանապարհորդել) մասին: Նրանց աստղաթիռի արագությունը (արագ) շատ մոտ է լույսի արագությանը (արագ), և ժամանակը երկրայինի համեմատ (համեմատել) շատ դանդաղ է շարժվում: Տիեզերագնացները գալակտիկայի ամենահեռավոր շրջաններին հասնելու առաջադրանք (առաջադրել) ունեն: Պիտի հասնեն այն աստղին, որի մոլորակներից(մոլորել) մեկի վրա, ըստ որոշ ենթադրությունների(ենթադրել) մեզ նման մարդիկ են բնակվում: Ինչպիսի՜ն կլինի ամբողջ մարդկության ցնծությունը(ցնծալ), երբ նրանք վերադառնան ու այլ աշխարհի մարդկանցից ողջույն բերեն:

2. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից կազմված համապատասխան գոյականներով:

«Քավության նոխազ» արտահայտությունը(ի՞նչը, արտահայտել) հին հրեաների կրոնական մի սովորույթից է (ինչի՞ց, սովորել) է առաջացել: Տարին մի անգամ հրեաները երկու այծ էին բռնում, որոնցից  մեկին էին միայն զոհում: Մյուսի վրա մարդիկ հերթականությամբ (ինչպե՞ս, հերթական) դնում էին ձեռքերն ու դրանով իբր իրենց մեղքերը բարդում նրա վրա: Հետո այդ այծին ազատություն էին (ի՞նչ, ազատ) էին տալիս: Հիմա քավության  («ինչի՞, քավել) նոխազ» անվանում են այն մարդկանց, որոնք իրենց վրա են վերցնում ուրիշի մեղքերը, ստիպված են լինում պատասխան տալ ուրիշի արարքի (ինչի՞, անել) համար:

3. Յուրաքանչյուր շարքի չորս բառերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն, որ նույն շարքի բառը չունի:

ա) վանք     բ) հարսնացու    գ) Հովհաննես                դ) կապիկ

                                                    Թումանյան          

անտառ      տիեզերագնաց     Թբիլիսի                          տեր

գայլ            եղբայր                    Լուսաստղ                     սարսափ+  

երեխա+      գիտնական            մոլորակ+                         կամուրջ

թփուտ       առնետ+                   «Ջութակ և սրինգ»        երեխա

1. Ի՞նչ տարբերություն կա բնական ռեսուրսների և բնական պայմանների միջև:

Բնական պայմանները դա բնական հնգամանքներն են,որոնք օգնում կամ խանգարում են տնտեսությանը։

Կարո՞ղ է բնական պայմանը ժամանակի ընթացքում դառնալ բնական ռեսուրս, բերել օրինականեր:Կարող է օրինակ ծառը դա կարող է դառնալ վառելանյութ

• Նշե՜ք հինգ սպառվող չվերականգնվող ռեսուրս և հինգ սպառվող վերականգնվող ռեսուրս:Վերականգնվող-հող,ջուր,բույս,ծառ,չվերականգնվող-ոսկին,արծաթը,պղինձ։
• Նշե՜ք հինգ ռեսուրս, որոնց սպառվելու դեպքում կարելի է փոխարինել այլ ռեսուրսով:Օրինակ քարը,ծառը և այլն

1. Լրացնել շաբաթվա ընթացքում բաց թողած , չկատարած աշխատանքները։ 

2. Համեմատի՛ր Ա և Բ խմբի բառերը: Ո՞ր խմբում են առանձին բառեր  գրված, որո՛ւմ  բառաձևեր (փոխված բառեր):

Ա. Գիր, գրական, գրականություն, գրիչ, գրել, գրություն, գրավոր, գիրք:

     Գյուղացի, գյուղական, գյուղակ:

     Երգ, երգել, երգիչ, երգային, երգեցիկ:

Ա խմբի բառերը իրար հոմանիշներ են

Բ. Գիրք, գիրքը, գրքեր, գրքից, գրքով, գրքի, գրքին, գրքերում և այլն:

      Գյուղ, գյուղեր, գյուղից, գյուղում, գյուղերով,գյուղին և այլն:

      Երգել, երգեց, կերգի, պիտի երգես, երգելու եմ, չեն երգի, և այլն:

Բ խմբի բառերը նույն բառերն են

2. Փակագծերում տրված բառերից և բառակապակցություններից նախադասության մտքին համապատասխանող գոյականներ ստացի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Բնության մեջ համատարած լռություն  (լռել) չկա:

Աղմուկը կարող է հիշողություններում (հիշել) կոչվելու (կոչել) պատճառ դառնալ:

աշղատանքից (աշխատել) հոգնած  մարդու վրա ազդում է քաղաքային զբոսանքները (երթալ ու գալ) աղմուկը, բարձրաձայնելը (խոսել):

Կա ենթադրենք (ենթադրել), որ ջուրը ոչ միայն Երկրի, այլ նաև ուրիշ մոլորակների (մոլորել) վրա է շատ:

գիտնականները(մարդու մասին գիտությամբ զբաղվող) վկայում են, որ մարդկանց մարմնի յոթանասուն տոկոսը ջրից է բաղկացած:

Բժշկության խորրդանիշը (խորհուրդը նշել) եղել և մնում է օձը:

Առաջադրանքներ․

ա) x(2x − 1)=2x²-x,

1)Բացե՛ք փակագծերը և բերե՛ք կատարյալ տեսքի.

բ) 2x(3x + 1)=6x²+2x,

գ) 7(2x + 1)=14x+7,

դ) 5(x + 3z + y²)=5x+15z+5y²,

զ) a(a + b)=a²+ab:

2)Արտադրյալը գրե՛ք կատարյալ բազմանդամի տեսքով.

ա) 4x( y ² − 1)=4xy²-4x

բ) a² (−2b + 4a²)=-2a²b+4a⁴

գ) −2ax(3x − 5a)=-5ax²-3a²x

դ) x y²( x²y − x + 2y)=x²y²— x²y²+2xy²

3)Ընդհանուր արտադրիչը դուրս բերեք փակագծերից.

ա) 3a+ 3b=3(a+b)=

բ) 2x-2y=xy

գ) 5a+10=15a

դ) 14-7y=7y

ե) 12x+6y=12x+6y

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Արտադրյալը գրե՛ք կատարյալ բազմանդամի տեսքով.

ա) ax(x + 5)=ax²+5ax

բ) x²(5 − x + y)=5x²-x³+x²y

գ) a²(a + b + 1)=a³+a²b+1a²

դ) 3a( x² − 5x)=3ax²-2ax

ե) (2x³ − 7x) ⋅ 2a²=4a²x³+14a²x

2)Ընդհանուր արտադրիչը դուրս բերեք փակագծերից.

ա) 4-4a=a

բ) ab-bc=ab-bc

գ)3a-9b=-3ab

դ)5x+5=10x

ե)18+36x=54x

զ)12abx+15a=27a²bx

Աշխատանք դասարանում 

1. . Ընդգծված բարդ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Ալպինիզմ —մարզական ձևն  իր անունն ստացել է –Եվրոպայում գտնվող հայտնի -լեռների զանգվածից: 1786 թվականին — Շվեցարիայում բնակվող երկու ճանապարհորդներ բարձրացան նրա -ամենավերևի հատվածում գագաթներից մեկը՝ Մոնբլանը: Այդ թվականն էլ համարվում է լեռներում գտնվող  այդ սպորտի ծննդյան տարին:

Ճապոնացի լեռնագնաց-ճապոնիայում ապրող լեռներ գնացով  Նաոմ Ուեմուրը բոլոր լեռնագագաթները-լեռների գագաթները հաղթահարում է մենակ՝ անընկեր-առանց ընկեր:

Անգլիայում արտադրվում է սարք, որը հնարավորություն է տալիս արագ գտնելու այն դահուկորդներին-դահուկով սահողներին, զբոսաշրջիկներին ու լեռնագնացներին-լեռներ բարձրացողներին, որոնք լեռներում ընկել են ձյունահյուսքերի-ձյան հյուսքերի մեջ կամ ինչ-որ այլ վտանգի են ենթարկվել:

2. Կարդա՛ 

Բառակազմական միավորները արմատներն ու ածանցներն են: Բառեր կազմվում են հնչյունափոխված և անհնչյունափոխ արմատներից:

Բառակապակցություններից առաջացած բարդ բառերը (օրինակ՝ տանտեր, հորեղբայր, այրուձի) բառային մի շեշտ և մեկ իմաստ ունեն, նրանց բաղադրիչների մեջ այլ բառ չի կարող մտնել: Նրանք հենց դրանով են տարբերվում հիմք դարձած բառակապակցություններից, որոնց մեջ մտնող բառերն առանձին բառային շեշտեր ունեն, պահպանում են իրենց բառային իմաստները:

Խոսքում բաղադրյալ բառերը կարող են փոխարինվել հոմանիշ բառակապակցություններով և հակառակը: Դա հարստացնում ու ոճավորում է խոսքը:

Բառի դերը

Բառերի ուղիղ և փոխաբերական տարբեր իմաստների, նրանց ձևաիմաստային խմբերի (հոմանիշներ, հականիշներ, նույնանուններ) գործածությունը գեղեցկացնում ու հարստացնում է խոսքը: Քանի որ խոսքի ոճավորումը կատարվում է բառերով, խոսքում շատ կարևոր է բառընտրությունը (բառի ընտրությունը):

 Բարդ բառեր

Բառակապակցություններից առաջացած բարդ բառերը (օրինակ` տանտեր, հորեղբայր, այրուձի) բառային մի շեշտ և մեկ իմաստ ունեն: Նրանք տարբերվում են հիմք դարձած բառակապակցություններից, որոնց մեջ մտնող բառերն առանձին շեշտ ունեն, պահպանում են իրենց բառային իմաստները:

3.Տրված կապերով կազմի՛ր նախադասություններ: Ո՞ր հարցին են պատասխանում դրանց հետ գործածվող գոյականները:

Պես, հետ, առանց, վրա, համար:

4. Պարզի՛ր, թե ընդգծված շաղկապներով նախադասության ո՞ր մասերն են կապվում:

Ուզո՞ւմ եք տեսնել, թե մարդկանց ստեղծած սարքավորումներն ու մեքենաներն ինչպե՛ս են փոխվելու: Նստենք ժամանակի մեր մեքենան, երկու կամ  երեք դար առաջ գնանք: Ահա մեր առջև գեղեցիկ ու լայն մի փողոց է: Փողոցի կողքի թմբերը ծածկված են գույնզգույն ծաղիկներով կամ գորգով: Երկնքում պայծառ ու լուսավոր մի ամպ է թրթռում: Պարզում ենք, որ  դա արհեստկան արև է: Մարդիկ դրանով կարգավորում են Երկրի կլիման, որպեսզի իրենց կյանքը կախված չլինի բնության քմահաճությունից:

Каждому иностранцу нужен базовый словарный запас, чтобы общаться в другой стране. Поэтому вам необходимо составить туристический словарь, в котором будут представлены самые часто употребляемые слова, их транскрипция и перевод на английский и русский язык.

Например:

Բարեւ – [barev] — hello/здравствуйте

Ինչպես ես-how are you-как вы

 Հաջողություն-goodbay-пока

Գեղեցիկ-beautiful-красиво

Տուն-house-дом

Մեքենա-car-машина

Փողոց-street-улица

Ընթրիք-supper-обед

Այսօր-today-сегодня

Մայիկ-mother-мама

Հայրկ-father-папа

Անուն-name-зовут

Ծաղիկ-flouwer-цветок

Մարդ-person-человек

Թիվ-number-число

Զգեստ-drees-платье

Տորթ-cack-торт

Հաց-bred-хлеб

Ջուր-wоther-вода

Դպրոց-school-школа

Դաս-lesson-урок

Աշխատանք-work-робота

Խանութ-shop-магзин

Դուռ-dour-дверь

Սեղան-table-стол

Աթոռ-chair-стул

Թղթադրամ-many-деньги

Քաղաք-city-город

Գյուղ-vilage-деревня

Դասարան-claccroom-класс

Ծառ-дерево-tree