05.12.2023

Ամբողջ արտահայտություն և նրա թվային արժեք

4 декабря 2023Հանրահաշիվ 7-9

Հանրահաշվական արտահայտություն կոչվում է իմաստալից կազմված գրառումը տառերի, թվաբանական գործողությունների, թվերի և փակագծերի մասնակցությամբ:

a²−3b-ն հանրահաշվական արտահայտություն է:

Քանի որ հանրահաշվական արտահայտության մեջ մասնակցող տառերը կարող են ընդունել տարբեր թվային արժեքներ, ապա տառերը կոչվում են փոփոխականներ:

Թվային արտահայտության պարզեցման արդյունքում ստացվում է թիվ, որը կոչվում է թվային արտահայտության արժեք:

Հաշվենք a²−3b հանրահաշվական արտահայտության արժեքը a=−16 և b=−14 դեպքում․

a²−3b=(−16)²−3⋅(−14)=256+42=298

Իսկ a²−3a+2 հանրահաշվական արտահայտության արժեքը a=−4 դեպքում հավասար է 30-ի, քանի որ՝

(−4)²−3(−4)+2=16+12+2=30

Եթե տառերի որոշակի արժեքների դեպքում հանրահաշվական արտահայտությունն ունի թվային արժեք, ապա փոփոխականի այդ արժեքները կոչվում են թույլատրելի:

(a²−3)/(a+2) հանրահաշվական արտահայտության համար a=−4-ը թույլատրելի է, իսկ a=−2-ը թույլատրելի չէ, քանի որ այդ դեպքում պետք է բաժանել զրոյի վրա, իսկ զրոյի վրա բաժանել չի կարելի:

Առաջադրանքներ․

1)Հաշվել ամբողջ արտահայության արժեքը x = -10 դեպքում․

ա)3x — 8=3 *(-10)-8=-38

բ)3x² + 4x + 1= 300-40+1=261 

գ)x⁴ + 2x³ + 8x² + x=10000-2000+800-10=8790

2)Լրացրեք աղյուսակը

3)Հաշվեք արտահայտության արժեքը․

ա)(2xy² — 3a)(4x — 5a³y)= եթե x = 1, y = -1, a = 2

բ)(x³ yz² — 4xy³)(3x²y³ — 5xy²z³) եթե x = 2, y = -1, z = -1

գ)(a + b — c)(a² — b²) եթե a = 3, b = 2, c = -4

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Գտեք ամբողջ արտահայտության արժեքը a = -1; b = 2; c = 3 դեպքում․

ա)abc=-1x2x3=-6

բ)ab²c³=-1×2²x3³=-10

գ)3a²(bc)=3ax2x3=8a

դ)(2ab)³c²=2abx3=5ab

ե)(a² — b²) — 3c=1-2×3=4

զ)7(a³ — b²)² + c³=1-2×3=4

2)Լրացրեք աղյուսակը․

3)Հաշվեք արտահայտության արժեքը․

ա)(3a² b — 5x)(7a — 4bx²) եթե a = 1, b = 1, x = 1

բ)(a²b²c — 3b⁵c³)(5a³bc⁴ + 7ab⁴c) եթե a = -1, b = -1, c = -1

գ)(a + b + c)(a² + b²) եթե a = -3, b = -2, c = 4