Месяц: Октябрь 2024

Առաջադրանքներ․

1)Հավասարասրուն սեղանի սրունքը հավասար է փոքր հիմքին և մեծ հիմքից փոքր է 2 անգամ։ Գտե՛ք սեղանի պարագիծը, եթե փոքր հիմքը 7սմ է։

7+7+7+14=35

2)ABCD հավասարասրուն սեղանի C գագաթից AD մեծ հիմքին տարված է CK ուղղահայացը։ Գտե՛ք սեղանի հիմքերը, եթե դրանց գումարը 18սմ է, իսկ KD=1սմ։

18-2=16

16:2=8

18-8=10

3)Հավասարասրուն սեղանի անկյունագիծը կիսում է դրա բութ անկյունը։ Սեղանի

փոքր հիմքը 3սմ է, իսկ պարագիծը՝ 42սմ։ Գտե՛ք սեղանի մեծ հիմքը։

42-3=39

3x=39

39:3=13

x=13

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).

1)Գտե՛ք 13սմ և 19սմ հիմքերով սեղանի միջին գիծը։

13+19=32

32:2=16

2)Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը երկու անգամ մեծ է փոքր հիմքից։Սեղանի անկյունագիծը դրա սուր անկյունը բաժանում է հավասար մասերի։ Գտե՛ք սեղանի փոքր հիմքը, եթե սեղանի պարագիծը 60սմ է։

3)Գտե՛ք սեղանի հիմքերի երկարությունները, եթե դրանց տարբերությունը 7սմ է, իսկ սեղանի միջին գիծը 12սմ է։

x+x+7=12*2=24

2x=24-7=17

x=8.5

x=15.5

Օրինակ (հնագույն) Հանդիպեցին երկու հովիվ՝ Հովհաննեսը և Պետրոսը: Հովհաննեսն ասում է Պետրոսին. «Տուր ինձ մի ոչխար, և ինձ մոտ կլինի երկու անգամ ավելի ոչխար, քան քեզ մոտ»: Իսկ Պետրոսը նրան պատասխանում է. «Ոչ, ավելի լավ է դու տուր ինձ մի ոչխար, և մեզ մոտ կլինեն հավասար թվով ոչխարներ»: Քանի՞ ոչխար ուներ նրանցից յուրաքանչյուրը:

Լուծում: Դիցուք Հովհաննեսն ուներ x ոչխար, իսկ Պետրոսը՝ y ոչխար: Եթե Պետրոսը Հովհաննեսին տար մեկ ոչխար, ապա Պետրոսի մոտ կմնար (y-1) ոչխար, իսկ Հովհաննեսի մոտ կլիներ (x+1) ոչխար:

Բայց այդ դեպքում Հովհաննեսի մոտ երկու անգամ շատ ոչխար կլիներ, քան Պետրոսի մոտ: Հետևաբար

                                        x+1=2(y-1):

Իսկ եթե Հովհաննեսը Պետրոսին մեկ ոչխար տար, ապա Հովհաննեսի մոտ կմնար (x-1) ոչխար, իսկ Պետրոսի մոտ կդառնար (y+1) ոչխար: Բայց այդ դեպքում նրանք կունենային հավասար թվով ոչխարներ: Հետևաբար

                                      x-1=y+1:

Այս երկու հավասարումներից կազմենք համակարգ՝

Համակարգն էլ լուծելով մեզ արդեն ծանոթ տեղադրման կամ գումարման եղանակով՝ կստանանք, որ x=7; y=5: Այսպիսով, Հովհաննեսն ունի 7 ոչխար, իսկ Պետրոսը՝ 5 ոչխար:

Առաջադրանքներ․

1) 

ա) Երկու թվերի գումարը 10 է, իսկ տարբերությունը՝ 4: Գտեք այդ թվերը:

{x+y=10
{x-y=4

10+4=14

=>x=7

7+3=10

=>y=3

բ) Երկու թվերի գումարը 21 է, իսկ տարբերությունը՝ 9: Գտեք այդ թվերը:

{x+y=21
{x-y=9

21+9=30

=>x=15

15+6=21

=>6

2) Մի թիվը 2 անգամ մեծ է մյուսից: Եթե այդ թվերից փոքրը մեծացվի 4 անգամ, իսկ մեծը՝ 2 անգամ, ապա նրանց գումարը հավասար կլինի 44: Գտեք այդ թվերը:

x=2y

4y+2x=44

8y=44

y=5.5

5.5×4=22

22:12=11

x=11

3) Տրված են երկու թվեր։ Եթե առաջին թիվը բազմապատկենք 2-ով, ապա ստացված թիվը 1-ով մեծ կլինի երկրորդից, իսկ եթե երկրորդ թիվը բազմապատկենք 2-ով, ապա ստացված թիվը 7-ով մեծ կլինի առաջինից։ Գտեք այդ թվերը։

2x=1+y

2y=7+y

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)

 ա) Մի թիվը 6-ով մեծ է մյուսից: Այդ թվերի գումարը հավասար է 40-ի: Գտեք այդ թվերը:

40:2=20

20-6=14

x=20

y=14

բ) Մի թիվը 15-ով փոքր է մյուսից: Գտեք այդ թվերը, եթե նրանց գումարը 23 է:

23:2=11.5

11.5+15=26.5

x=11.5

y=26.5

2) Մի թիվը 7-ով մեծ է մյուսից: Եթե փոքր թիվը մեծացվի 2 անգամ, իսկ մեծը՝ 6 անգամ, ապա նրանց գումարը կդառնա 31: Գտեք այդ թվերը:

x=7y

y2+x6=8

7y=8

Պապի՛կ, էդ ի՞նչ ես փսփսում,- հարցրեց տղան՝ նկատելով, որ պապը քնելուց
առաջ ինքն իրեն ինչ-որ բան է շշնջում:

• Միտքը Սրտիս եմ տալիս, փոքրի՛կ,- պատասխանեց նա:
  Տղան զարմացավ.
• Ի՞նչ է դա նշանակում:
  Իմաստուն պապն ասաց նրան.
• Չեմ ուզում վիճել ինձ զայրացրած հարևանի հետ, չգիտեմ՝ ինչպես վարվել:
  Ահա և միտքը կդնեմ Սրտի մեջ և կքնեմ, իսկ առավոտյան Սիրտը կհուշի ինչ անել:
• Բա որտեղի՞ց Սիրտը գիտի, պապի՛կ:
• Սիրտն ամեն ինչ գիտի, ես ամբողջ կյանքում սովորում եմ նրանից: Քեզ էլ եմ
  խորհուրդ տալիս՝ երբ կփնտրես որևէ դժվար խնդրի պատասխան, երբ ինչ-որ բան
  քեզ համար հասկանալի չի լինի, քնելուց առաջ միտքը տուր Սրտին, իսկ
  առավոտյան պատասխանները պարզ կլինեն: Միայն թե դա արա հավատով:

---

Նստել էր ծերունին ճամփեզրին ու նայում էր ճանապարհին: Տեսնում է՝ գալիս է
մի մարդ, իսկ նրա ետևից՝ փոքրիկ մի տղա: Մարդը կանգ է առնում, տղային
պատվիրում ծերունուն իրենց ունեցածից հաց ու ջուր տալ:

• Ի՞նչ ես անում այստեղ, ծերո՛ւկ,- հարցնում է անցորդը:
• Սպասում եմ քեզ,- պատասխանում է ծերունին: Քեզ են, չէ՞, վստահել այս
  երեխայի դաստիարակությունը:
• Ճի՛շտ է,- զարմանում է մարդը:
• Ուրեմն վերցրու այս իմաստությունը.
  Եթե ուզում ես մեկի համար ծառ տնկել՝ տնկի՛ր պտղատու ծառ:
  Եթե ուզում ես մեկին ձի նվիրել՝ նվիրի՛ր լավագույն նժույգը:
  Իսկ, եթե քեզ վստահել են դաստիարակության գործ, ապա հավատա՛ երեխայի
  թռիչքին:
• Ինչպե՞ս ես կարող եմ դա անել, ծերո՛ւկ, եթե ինքս թռչել չգիտեմ,- զարմացավ
  մարդը:
• Այդ դեպքում տղային դաստիարակության մի՛ վերցրու,- ասաց ծերունին՝
  սևեռուն հայացքն ուղղելով երկինք:
  Անցան տարիներ:
  Ծերունին նստել էր նույն տեղում և նայում էր երկնքին:
  Տեսնում է՝ թռչում է տղան, իսկ ետևից՝ նրա ուսուցիչը:
  Իջնելով ծերունու մոտ՝ նրանք խոնարհվեցին:
• Ծերո՛ւկ, հիշո՞ւմ ես, դու ինձ պատվիրեցիր տղային թևեր տալ: Ես գտա
  ճանապարհը… Տեսնո՞ւմ ես՝ ինչպես են նրա թևերը աճել,- հպարտությամբ ասաց
  ուսուցիչը՝ քնքշորեն նայելով իր աշակերտի թևերին:
  Բայց ծերունին թեթևակի հպվեց ուսուցչի թևերին, շոյեց ու շշնջաց.
• Ինձ ամենաշատը ուրախացրին քո´ փետուրները…

---

Եթե մարդիկ չեն կարողանում թռչել, թող թռչել սովորեցնեն իրենց երեխաներին:
Այն էլ սովորեցնեն թռչել
Բարձր,
Արագ,
Հեռու,
Գեղեցիկ:
Կգա ժամանակը, երբ երեխաները կտարածեն իրենց թևերն ու կսավառնեն:
Թող մեծերը պարզապես հետևեն երեխաներին, որպեսզի վերջիններս չընկնեն:
Եվ այնժամ կպարզեն, որ իրենք ևս թռչում են:
Այս մեթոդը հարկավոր է կիրառել այն դեպքում, երբ մարդիկ ընդհուպ մոտեցել
են անդունդի եզրին և փրկվելու այլևս ելք չկա:
Այսինքն՝ սկսել անմիջապես:
Եվ հարկավոր է գիտակցությունից ջնջել միտքը, թե «Սովորել կարող են միայն
այն, ինչը սովորեցնում են»:
Դա սուտ է, և այն կործանարար է:
Դրա փոխարեն հարկավոր է ընդունել օրենք. «Սովորիր՝ սովորենք»:
Դա է Ճիշտը, և այն փրկություն է:
Միայն թե չմոռանաք այդ օրենքին հավելել հավատ, հույս, սեր, անկեղծություն,
գեղեցկություն և ստեղծագործական համբերություն:

Hovhannes Tumanyan was born on February 19, 1869 in the village of Lorva Dsegh[7]. In 1877-1879, Tumanyan studied at Dseghi parish school. In 1879-1883, he studied at the newly opened bisexual school in Jalaloglu (now Stepanavan) [9]. He lived in Tiflis since 1883. In the years 1883-1887, he studied at the Nersisyan School in Tiflis, but due to the difficult financial situation, in 1887 he left his studies halfway, and worked in the Armenian Church Court of Tiflis, then in the office of the Armenian Publishing Union (until 1893). Since 1893, he worked for «Aghbyur», «Murch», «Hasker», «Horizon» literary periodicals.

1)Գտեք հավասարասրուն սեղանի անկյունները, եթե հայտնի է, որ սեղանի երկու անկյունների տարբերությունը 40^o է։

180-40=140

140:2=70

70+40=110

2)Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը 4մ է, սրունքը՝ 2մ, իսկ դրանց կազմած անկյունը՝ 60^o ։ Գտեք սեղանի փոքր հիմքը։

90-60=30

4-2=2

3)Սեղանի հիմքերը հարաբերում են, ինչպես 2:3, իսկ միջին գիծը 10սմ է։ Գտեք սեղանի հիմքերը։

10×2=20

2+3=5

20:5=4

4×3=12

4×2=8

1)Գտեք AD և BC հիմքերով սեղանի B և D անկյունները, եթե < A = 36^o, < C = 117^o։

180-36=144

180-117=63

2)Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացն այդ հիմքը տրոհում է 6սմ և 30սմ երկարությամբ հատվածների։ Գտեք սեղանի փոքր հիմքը և միջին գիծը։

CaO

(CaO)2Ar(Ca)+(O)=40+16=56

(FeO)2Ar(Fe)+(O)=55+16=71

1. Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով:

Մեր հանրապետություն (հանուր, պետ, ություն) թռչնաշխարհ (թռչուն, աշխարհ) տարատեսակություն (տար, տեսակ, ություն) պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ գալիս են իրանակն (Իրան, ական),մեջերկրական (մեջ, երկիր, ական) ծովի և կովկասյան (կովկաս, յան) թռչուններ: Դրանցից համընդհանուր (համ, ընդ, հանուր)չանաչում (ճանաչ, ում) ունեն մարդու հարևանություն (հարևան, ություն) ապրողները և նրանք, որոնց .կենսակերպ (կենս, կերպ) առնչվում է մարդու տնտեսական (տուն, տես, ական) գործունեության հետ:

Լուծեք հավասարումների համակարգը․

2x+4y-6=0

2x-3y+8=0

7y-14=0

7y=14

y=2

x+4-3=0

x=-1

8x+4y-32=0

3x+4y-7=0

5x-25=0

5x=25

x=5

10+y-8=0

y-2

1.Ներկայացնել մարդու բջջի հյուսվածքի կառուցվածքը:-բջիջը մարդու օրգանիզմի ամենափոքրագուն մասն է:

2.Ներկայացնել օրգանի և օրգան համակարգի կառուցվացքը:-Օրգանը և օրգան համակարգը մարդու մարմնի մի մասն է կազմում:

3.ներկայացնել գեղձերի տեսակները և գործառույթը:-Գեղձերը մարդու օրգանում կարևոր դեր են կատարում օրինակ կան շատ գեղձէր որոնք շատ կարևվոր են մարդու օրգանիզմի և օրգան համակարգի համար: Տեսակններն են արտազատական ներզատական և խառը:

 4.ներկայացնել մեկ գեղձային հիվանդություն:-գեղձային հիվանդության մի մասն է կազմում ենդոկրին հիվանդությունը

5.ներկայացնել կենսաբաննության բաժինը: