Месяц: Сентябрь 2025

1. Լրացնել բաց թողնված տառերը:

Աշտիշատի հինավուրց վանքի խցերից մեկում` ընդարձակ թաղտի վրա, նստել էին երեք երիտասարդ: Ձեթի ճրակն իր պատոր լույսով լուսավորում էր երեք բազմահով դեմքերը: Երիտասարդներից մեկը հարթանդամ, բարերա- հասակ, խոշոր կազմվածքով և փառահեղ մի տղամարդ էր: Երկրորդը, ընդհակառակը, ավելի կարճահասակ, քան մինահասակ էր և ավելի նրբակազմ, քան հարթանդամ: Այդ քնքուշ կազմվածքի վրա բնությունը դրել էր մի շնորհալի գլուխ, որին ավելի պատշաճ կլիներ մի պարգև մարմին: Նա խոսում էր առնական ձայնով, որի ելևեջները հնչում էին պողպատային հնչերանգներով: Վառվռուն աչքերի մեջ նշմարվում էին թռթռուն կրակներ:
Երորդ երիտա- սարդը օժտված էր անբասիր գեղեցկությամբ: Փարթամ գիսակները սփրվել էին թիկունքին, վերին շրթունքին նկատվում էր նորածիլ ընդացքը: Իսկ սևերակ աչքերի մեջ նշմարվում էր անբացատրելի վրդովմունք: Առաջինը Սահակ Պարգևն էր, երկրորդը Մեսրոպ Մաշտոցը, երորդը Սանվելը` երեքն էլ աշխույժ, եռանդով լի երիտասարդներ:

2․Կազմել հետևյալ բառերի հոգնակին` մարդ-մարդիկ, կին-կանայք, դասագիրք-դասագրքեր, վերնատուն-վերնատներ, առանձնատուն-առանձնատներ, մեծատուն-մեծատներ, վիպագիր-վիպագրեր, տապանագիր-տապանագրեր, ձուկ-ձկներ, գառ-գառներ, տնամերձ-տնամերձեր, արոտավայր-արոտավայրեր, թռչուն-թռչյուններ, էլեկտրասյուն-էլեկտրասյուներ, ոտնաձայն-ոտնաձայններ:

3․ Հետևյալ բառերը ենթարկել բառակազմական վերլուծության` պարզկա-պարզ+ա, հիսնամյակ-հիսուն+ակ, լուսե-լույս+ե, թփուտ-թուփ+տ, արդուկ, հարթուկ, այրուձի-այր+ու+ձի, մայրաքաղաքային-մայրքաղաք+ային, պահածո, վախեցնել, թռչկոտել

4․Բացատրել հետևյալ բառերի իմաստը` բարձրուղեշ, ախոյան, անձկալի, անձկություն, գամել, ստեպ-ստեպ, հապճեպ, նողկանք, ջլատել, զերծ:

Բարձրուղեշ – բարձր գագաթ ունեցող, բարձրությամբ առանձնացող (սովորաբար՝ լեռան կամ բլրի մասին է խոսքը): Օրինակ՝ բարձրուղեշ լեռներ:

Ախոյան – թշնամի, հակառակորդ, մրցակից: Օգտագործվում է ինչպես պատերազմի, այնպես էլ մրցակցության իմաստով:

Անձկալի – ցանկալի, փափագելի, այն, ինչին մարդը մեծ ցանկությամբ է ձգտում:

Անձկություն –

• Ֆիզիկական կամ հոգեկան անհանգստություն, տագնապ, ծանր զգացողություն:
• Երբեմն՝ շնչառական դժվարություն կամ սեղմվածության զգացում:
• Կարղ է նաև նշանակել անհամբեր սպասում կամ ուժեղ ցանկություն որևէ բանի:

Գամել – կապել, ամրացնել այնպես, որ հնարավոր չլինի ազատ շարժվել (սովորաբար՝ մեխերով կամ այլ նման միջոցներով): Կարող է փոխաբերական իմաստով էլ օգտագործվել, օրինակ՝ «նա գամված էր տեղում»:

Ստեպ-ստեպ – ժամանակ առ ժամանակ, երբեմն, պարբերաբար:

Հապճեպ – շտապելով, արագ, առանց լիարժեք մտածելու կամ պատրաստվելու: Հապճեպ որոշում՝ շտապ ընդունված որոշում:

Նողկանք – զզվանք, obrախություն, ուժեղ հակակրանք որևէ բանի կամ մեկի նկատմամբ: Օրինակ՝ «նրա խոսքերն ինձ նողկանք առաջացրին»:

Ջլատել – ուժասպառ անել, հյուծել, լրիվ սպառել էներգիան կամ ուժերը:

Զերծ – ազատ, չվերաբերող, առանց որևէ բանի: Օրինակ՝ «նա զերծ մնաց վիրավորանքներից» նշանակում է՝ նա չվիրավորվեց կամ չվիրավորեցին նրան:

5․ Կազմել երկուական նախադասություն` տրված նույնանուն բառերը գոր- ծածելով տարբեր իմաստներով՝ ակ, հարկ:

Սեպտեմբերի 22- 26

Սսսսսսիրելի՛ սովորողներ այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեման․

• Բջջի օրգանական նյութեր`ածխաջրերի- դասագիրք էջ՝ 11-16
• սպիտակուցներ, դրնաց կառուցվածքը՝ առաջնային, երկրորդային, երրորդային, չորրորդային կառուցվածք,բնափոխում, ֆունկցիան
• Ածխաջրեր, ճարպեր դրանց կառուցվածքը
• Դասարանում դասը պատմելուց հետո պատասխանել հարցերին․
• 1․ Որո՞նք են բջջի օրգանական հիմնական նյութերը։
• ա) Ածխաջրեր, ճարպեր, սպիտակուցներ, նուկլեինաթթուներ
• բ) Ածխաթթու գազ, ջուր, աղեր
• գ) Կալցիում, նատրիում, մագնեզիում
• դ) Ածխածին, ջրածին, թթվածին+
• 2․ Ո՞ր գործառույթն է բնորոշ սպիտակուցներին։
• ա) Էներգիայի պահեստավորում
• բ) Կատալիտիկ և կառուցվածքային
• գ) Իոնների հավասարակշռության պահպանում
• դ) Ժառանգական ինֆորմացիայի պահպանություն+
• 3․ Սպիտակուցի առաջնային կառուցվածքը որոշվում է․
• ա) Պոլիպեպտիդային շղթայի ամինաթթուների հաջորդականությամբ
• բ) Ալֆա-պարույրի և բետա-թերթիկի գոյությամբ+
• գ) Տարածական ամբողջական ծալքով
• դ) Մի քանի պոլիպեպտիդային շղթաների միավորմամբ
• 4․ Սպիտակուցի երկրորդային կառուցվածքը պայմանավորված է․
• ա) Ամինաթթուների հերթականությամբ+
• բ) Ջրածնային կապերով՝ ալֆա-պարույր և բետա-թերթիկ ձևավորմամբ
• գ) Դիսուլֆիդային կամ իոնային կապերով
• դ) Մի քանի շղթաների միավորմամբ
• 5․ Ի՞նչ է սպիտակուցի բնափոխումը (դենատուրացիան)։
• ա) Սպիտակուցի ամբողջական քայքայում մինչև ամինաթթուներ
• բ) Սպիտակուցի կառուցվածքի փոփոխություն՝ առանց առաջնային հաջորդականության խանգարման
• գ) Սպիտակուցի ամբողջական սինթեզ+
• դ) Սպիտակուցի էներգետիկ քայքայում
• 6․ Ո՞ր նյութերն են դասվում որպես մոնոսախարիդներ։
• ա) Գլյուկոզա, ֆրուկտոզա, գալակտոզա
• բ) Օսլա, գլիկոգեն+
• գ) Ցելյուլոզ, խիտին
• դ) Ճարպաթթուներ
• 7․ Ո՞ր ածխաջրերն են պահեստային ֆունկցիա իրականացնում կենդանական բջիջներում։
• ա) Ցելյուլոզ+
• բ) Օսլա
• գ) Գլիկոգեն
• դ) Խիտին
• 8․ Ճարպերի հիմնական կառուցվածքային միավորը որն է։
• ա) Գլյուկոզայի մոլեկուլը
• բ) Գլիցերին և ճարպաթթուներ+
• գ) Ամինաթթուներ
• դ) Նուկլեոտիդներ
• 9․ Որո՞նք են ճարպերի ֆունկցիաները բջջում։
• ա) Տեղեկատվության պահպանում
• բ) Էներգիայի պահեստավորում և ջերմամեկուսացում
• գ) Կատալիզ
• դ) Իոնների փոխադրում+
• 10․ Սպիտակուցի չորրորդային կառուցվածքը բնորոշ է․
• ա) Միակ շղթայից կազմված սպիտակուցներին
• բ) Մի քանի պոլիպեպտիդային շղթաների միավորմամբ առաջացած սպիտակուցներին
• գ) Ջրածնային կապերով պայմանավորված ծալքին+
• դ) Ամինաթթուների հաջորդականությանը

0-ից տարբեր երկու թվերի արտադրյալն ու հարաբերությունը նույն նշանի են: Իսկապես, եթե b-ն դրական է, ապա a · b-ն և a/b-ը կունենան a-ի նշանը, իսկ եթե b-ն բացասական է, ապա a · b-ն և a/b-ը կունենան a-ի հակադիր նշանը: Երկու դեպքում էլ a · b և a/b արտահայտությունների նշանները համընկնում են: Դա երևում է նաև հետևյալ նույնությունից.
a/b * b² = ab
Քանի որ b²-ն դրական է, ուրեմն a/b-ը b²-ով բազմապատկելիս նշանը չի փոխվի:
Փաստորեն, 0-ից տարբեր երկու թվերի հարաբերությունն ու արտադրյալն ունեն նույն նշանը: Դրա շնորհիվ կարող ենք որոշել կոտորակի նշանը՝ հաշվելով բացասական թվերի քանակը:

Օրինակ 1.

Պարզենք արտահայտության նշանը.

ա)Քանի որ (−1)⁵ -ը բացասական է, իսկ (−2)⁴-ը՝ դրական, ուրեմն կոտորակի համարիչը բացասական է։ Հայտարարը՝ (−9)³-ը, բացասական է։ Քանի որ կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բացասական են, ուրեմն կոտորակը դրական է։

բ)Արտահայտության համարիչը բացասական է, իսկ հայտարարը՝ դրական: Ուրեմն
արտահայտության արժեքը բացասական է։

Օրինակ 2.

Պարզենք փոփոխականների տարբեր արժեքների դեպքում (x−3)/(x− 5) արտահայտության նշանը։

Լուծում.
(x − 3)/(x − 5) արտահայտության համարիչը հավասարվում է 0-ի x = 3 դեպքում, իսկ
հայտարարը՝ x = 5: Կոորդինատային առանցքի վրա նշենք այդ կետերը։ Հայտարարի 0 լինելու դեպքում կոտորակն իմաստ չունի։ Դա ցուցադրելու համար 5 կոորդինատով կետն առանցքի վրա նշենք խաչով։ Այժմ ընտրենք 5-ից աջ որևէ կետ։ Այդ կետում արտահայտության արժեքը դրական է, քանի որ x − 3 և x − 5 արտահայտությունները դրական են։ Ընտրած կետը շարժենք ձախ, մինչև հայտնվի (3, 5) միջակայքում։ (3, 5) միջակայքի կետերի համար x − 3-ը դրական է, մինչդեռ x − 5-ը՝ բացասական։ Ուրեմն, այդ միջակայքում արտահայտության արժեքը բացասական է։ Շարունակելով շարժել ձախ՝ կետը կհայտնվի 3-ից ձախ։ Այդ միջակայքում x − 3 և x − 5 արտահայտությունները բացասական են, ուստի նրանց հարաբերությունը դրական է։ Ստացվեց նշանապահպանման երեք միջակայք.

Ամփոփենք.

(x − 3)/(x − 5 )արտահայտությունը դրական է (−∞, 3) և (5,+∞) միջակայքերում ու բացասական (3, 5) միջակայքում։ x = 3-ի դեպքում արտահայտության արժեքը 0 է։ x = 5-ի դեպքում արտահայտությունն իմաստ չունի։ Այդ ամենը ցուցադրված է գծապատկերում։

Առաջադրանքն եր․

1)Նշե՛ք x-ի որևէ արժեք, որի դեպքում արտահայտության արժեքը դրական է.

1.x=6

2.x=4

3.x=1

4.x=2

2)Նշե՛ք x-ի որևէ արժեք, որի դեպքում արտահայտության արժեքը բացասական է.

1.x=6

2.x=1

3.

4.

3)Պարզե՛ք արտահայտության նշանը տրված կետում․

4)Գտե՛ք արտահայտության նշանը․

5)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը.

Դուրս բերենք տրված կենտրոնով և տրված շառավղով շրջանագծի հավասարումը:

1. Շրջանագծի բոլոր կետերը գտնվում են միևնույն կետից (կենտրոն) միևնույն հեռավորության վրա (շառավիղ):

2. Մենք ունենք երկու կետերի միջև հեռավորության հաշվման բանաձևը՝ 

Բարձրացնելով քառակուսի, ստանում ենք՝

Դիցուք շրջանագծի կենտրոնը C(x_C;y_C) կետն է, իսկ շառավիղը՝ R-ն է: 

Շրջանագծի ցանկացած P(x;y) կետ գտնվում է C կենտրոնից R հեռավորության վրա:

Հետևաբար, տեղի ունի հետևյալ հավասարությունը՝ 

(x−x_C)²+(y−y_C)²=R²

Սա հենց C կենտրոնով և R շառավղով շրջանագծի հավասարումն է:

Եթե շրջանագծի կենտրոնը կոորդինատների (0;0) սկզբնակետն է, ապա հավասարումը ստանում է հետևյալ տեսքը՝ x²+y²=R² ։

Առաջադրանքներ․

1)Գրե՛ք 7 շառավղով շրջանագծի հավասարումը, եթե դրա կենտրոնը կոորդինատների սկզբնակետն է:

2)Գրեք A(-2; 3) կենտրոնով շրջանագծի հավասարումը, որն անցնում է B(1; 2) կետով:

3)Գտե՛ք O(3;1) կենտրոնով և A (6; -3) կետով անցնող շրջանագծի շառավիղը:

4)Ինչի՞ է հավասար (x — 11)² + (y + 24)² = 36 հավասարմամբ որոշվող շրջանագծի տրամագիծը:

5)Գրե՛ք A(2; — 1) կենտրոնով և R = 4 շառավղով շրջանագծի հավասարումը:

6)A(2; 3), B(3; 4), C(5; 0), D(-4; 5), E(-3; 4) կետերից որոնք են գտնվում x²+ y² = 25 հավասարմամբ որոշվող շրջանագծի վրա:

7)Գրե՛ք AB տրամագծով շրջանագծի հավասարումը, եթե A(3; 5), B(7; 3):

1)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերն ու այդ միջակայքերում արտահայտության նշանը.

1.դրական

2.բաղցասական

3.դրական

4.դրակլան

5.բացասական

6.բացասական

2)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերն ու այդ միջակայքերում արտահայտության նշանը․

1.բացասական

2.բացասական

3.բացասական

4.բացասական

5.դրական

6.բացասական

7.դրական

8.դրական

9.բացասական

Լրացնել բաց թողնված տառերը։

Ամառային այդ տոթ միջօրեին, երբ հանկարծակի մոլեգնած մմկահողմը անթափանց փոշու ախպեր էր բարձրացնում, Էջմիածնի բարրրաշեն Մայր տաճարի դարպասներից ներս ընդարձակ քառակուսի բակում, հավաքվում էին սրտողած հոգևորականները: Ոմանք սև պարետոտները ամ փոփել էին գոտիներով, ոմանք՝ թողել արվակ: Ոմանք կնքուղով էին, ոմանք` գլխաբաց: Չնայած անախորչ քամուն` նրանք, խառնիճաղանը խմբերով կանգնած սաղարձախիտ ծառերի հովտնու տակ, արտակարք հուզված խոսում էին` տրտում դեմքերին ինչ-որ չարագույն մտահոգություն: Ողջ միաբանությունը իր բոլոր եպիսկոպոսներով, վարսապետներով, սարկավակներով այնտեղ էր: Այնտեղ էր պարգևահասակ Հակոբ եպիսկոպոսը` վշտավուկ դեմքով մի մարդ, նրրակազմ Եղաազար վարաապետը` զայրույթից սփրթնած, Գրիգորիս թարգմանիչը, անբամ մառանապետ Հովհաննեսը, որ երբևէ որևէ բանի չէր խառնվում: Հավաքվածների մեջ կային նաև կմախք հիշեցնող ճքնավորներ, որոնք հասել էին կոշտ հանդերձներ և պարանե գոտիներով պրկել մեղքը: Նրանք ժուժկալ էին և դժողքի սարսա․․փի ներ․․սո խեղդում էին ախորժակը՝ իրենց նվիրելով քաղցի, ծարավի, աղոթքի։

2․ Ճիշտ գրել հետևյալ բաղադրյալ հատուկ անունները՝ փոքրատառերը ըստ անհրաժեշտության փոխարինելով մեծատառերով․

Չինական ժողովրդական հանրապետություն, փոքր Մասիս, Նոր արեշ, Պետրոս առաջին, ամբոխները խելագարված պոեմ, անվտանգության խորհուրդ, շախմատի Համաշխարհային ֆեդերացիա, Նոր տարի, ժողովրդական կրթության գերազանցիկ Կրծքանշան։

1.in Monday you are doing around the board buying houses and hotels.

2.ar you whatch thise programme or can I turn to TV off

3.regulare exirsize belong you to stay healty

4.I am helping my guitar until I get a new one

5.IS sIMON ALWAYS HAV A WOSHING-up after lunch

6.are you hold any sweters in a large size

7you move the kit right let me show you

Հիշե՛ք․

Հատվածի միջնակետի կոորդինատները․

Հեռավորությունը կետերի միջև.

Առաջադրանքներ․

1)Գտեք ABCD զուգահեռագծի D գագաթի կոորդինատները, եթե A(0, 0) B(5, 0) C(12,- 3):

D=7 -3

2)Գտեք A և B կետերի հեռավորությունը, եթե`

ա) A(2, 7), B(-2, 7),

հեռավօրություն=2

բ) A(-5, 1), B(-5, -7),

հեռավորություն=5

գ) A(-3, 0), B(0, 4),

հեռավորություն=0

դ) Α(0, 3), B(-4, 0):

հեռավորություն=-3

3)Գտեք MNP եռանկյան պարագիծը, եթե M(4, 0), N(12, -2), P(5, -9):

4)Տրված են A(-2;1), B(1; 5), C(7;5), D(4;1) կետերը: Գտեք ABCD քառանկյան անկյունագծերը և պարագիծը:

5)Ապացուցեք, որ A(1; 7), B(-1; — 1), C(-4; 2) գագաթներով ABC եռանկյունը ուղղանկյուն եռանկյուն է: Գտե՛ք այդ եռանկյան ներք– նաձիգին տարված միջնագիծը:

6)Գտե՛ք A(1; — 2), B(3; 5), C(8; 0) գագաթներով ABC հավասարասրուն եռանկյան մակերեսը

Սեպտեմբերի 15-19

Սիրելի՛ ընկերներ, այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեման․

• Կենդանի օրգանիզմի բաղադրություն, 
• օրգանական, անօրգանական նյութեր, հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութր:Էջ 11-12։
• Մասնակցել սեպտեմբեր ամսվա ֆլեշմոբին— կատարելու ենք դասարանում
• Մասնակցել թեստային աշխատանքին․

1․ Ի՞նչ նյութեր են կազմում կենդանի օրգանիզմի հիմնական բաղադրությունը։
ա) միայն ջուր
բ) օրգանական և անօրգանական նյութեր 
գ) միայն ճարպեր+
դ) միայն պրոտեիններ

2․ Որո՞նք են օրգանական և անօրգանական նյութերի հիմնական տարբերությունները։
ա) օրգանականում միշտ կա ածխածին, անօրգանականում՝ ոչ 
բ) օրգանականը լուծվում է ջրում, անօրգանականը՝ ոչ
գ) օրգանականը հիդրոֆոբ է, անօրգանականը հիդրոֆիլ
դ) օրգանականը միայն բջիջներում է, անօրգանականը՝ ոչ+

3․ Նշե՛ք կենդանի օրգանիզմում հանդիպող հիմնական օրգանական նյութերը։
ա) ջուր, աղեր
բ) ճարպեր, սպիտակուցներ, ածխաջրեր, նուկլեինաթթուներ+ 
գ) միներալներ
դ) աղեր և հանքային նյութեր

4․ Ի՞նչ է հիդրոֆիլ նյութը։
ա) ջրի հետ կապ չունեցող նյութ
բ) ջրի հետ լավ արձագանքող և լուծվող նյութ+ 
գ) ճարպային նյութ
դ) միայն օրգանական նյութ

5․ Ի՞նչ է հիդրոֆոբ նյութը։
ա) ջրի հետ լավ արձագանքող նյութ
բ) ջրում վատ լուծվող կամ անհաղթելի նյութ 
գ) սպիտակուց+
դ) ածխաջուր

Ներկայացնելու եմ նոր թեմա․

• Բջջի օրգանական նյութեր`ածխաջրերի, 
• սպիտակուցներ, դրնաց կառուցվածքը՝ առաջնային, երկրորդային, երրորդային, չորրորդային կառուցվածք,բնափոխում, ֆունկցիան:
• Ածխաջրեր, ճարպեր դրանց կառուցվածքը

Երկու արվեստագետ

Միևնույն քաղաքում ապրում էին երկու քանդակագործ։ Նրանցից ամեն մեկի հոգում, ինչպես արևը երկնքի խորքում, բոցավառվում էր գեղեցիկի կատարելատիպը։ Եվ նրանցից ամեն մեկը ճգնում էր իր հոգու այդ անձև, անմարմին գեղեցկությունը դրսևորել, հանել հոգու անհունից, ձև ու մարմին տալ նրան, դարձնել ըմբռնելի, շոշափելի։
Եվ ուժգնապես տենչում էին նրանք իրենց ներաշխարհի կատարելատիպ գեղեցիկը իրացնել-առարկայացնել, անմահացնել հավերժորեն։
Եվ նրանցից ամեն մեկը վեր առավ մարմարիոնի զանգվածը և աշխատեց նրա վրա. մեկն աշխատում էր գիշեր և ցերեկ, ցերեկ և գիշեր, ճգնելով և տառապելով, լուռ և մտախոհ, իսկ մյուսն՝ ուրախ և զվարթ երգը շուրթերին, մանկան պես խաղալով մարմարիոնի հետ։
Մեծ ամբոխը, որ խռնվում է շուկաներում և հրապարակներում, որ հացից հետո գեղեցկություն է որոնում հրճվելու համար, լռիկ ու հետաքրքիր դեգերում էր անխոնջ մեծ արվեստագետների տան շուրջը՝ գոնե մի անգամ տեսնելու այն վսեմական գեղեցկության մի ճաճանչը, որ բխում է նրանց ստեղծագործ հոգու անհունից, ինչպես արևը տիեզերական մռայլների անդունդներից։
Եվ հասավ օրը, երբ առաջին արվեստագետը ավարտեց իր երկը, և շղարշների ներքո պարուրված նրա քանդակածոն հրապարակ տարվեց։
Ամբոխը ծով էր կապել հրապարակում և ալիք-ալիք կանգնել. բացին շղարշները, և արևի ոսկեհուռ սլաքների տակ շողաց շուշանափայլ — մի չքնաղագեղ կույսի անդրի։
Եվ ամբոխը հոգեզմայլ և հափշտակված՝ ծունր իջավ գեղեցկի առջև, երկրպագեց նրա կատարելատիպին, ներբողներ երգեց արվեստագետին։
Իսկ ինքը, ձուլված  ամբոխի մեջ, նրա շարքերում, նրա հետ ծնրադիր երկրպագում էր իր ստեղծագործությունը, գոհունակ և հիացած իր անրջական գեղեցկի մարմնացումով։
Եվ խոսում էր ինքն իր սրտի հետ. -«Իմ հոգում կատարյալ գեղեցիկն էր բոցավառվում. և ես կարողացա արտահայտել բոլորը, ամբողջը, իմ սրբության սրբությունը, որին ես պաշտում եմ»։

Հասավ այն օրը, երբ մյուս արվեստագետը, որ ստեղծագործում էր երգով ու խաղով, ավարտեց իր երկը. և շղարշների ներքո պարուրված նրա քանդակածոն հրապարակ տարվեց։ Բացին շղարշները, և արևի ոսկեհատ սլաքների տակ շողշողաց շուշանափայլ մարմարիոնը — մի հիացական, գեղահրաշ կույսի անդրի։
Ամբոխը, որ անշշուկ՝ ծով էր կապել հրապարակում և ալիք-ալիք կանգնել, երբ տեսավ անդրին, մի մարդու պես գետին խոնարհվեց, երկրպագեց և ծովի նման շառաչեց.
-Ահա՛ իսկական գեղեցիկը, միակ կատարյալը՝ անմահ և հավերժական. փա՜ռք և սքանչացում մեծ արվեստագետին. նա տվեց մեզ մեծ գեղեցկությունը։
Այդ միջոցին մեծ արվեստագետը, որ կանգնել էր անդրիի մոտ՝ մռայլ աչքերով և մթին կնճիռներով, խորհում էր իր հոգու օվկիանում. «Իմ մեջ տիեզերական գեղեցիկն է ապրում, և իմ հոգում գեղեցկության արևներ են բոցավառվում, որոնցից ես մի նսեմ շողք միայն կարողացա խլել արտահայտելու, մար մնացնելու համար, բայց տիեզերքը մնաց իմ մեջ նորից անձեռնմխելի, իմ մեջ մ եծ լռությունն է ծավալվում, ես մի նսեմ հնչյուն միայն կարողացա պոկել այդ մեծ լռությունից, բայց նա՝ բոլոր-բովանդակ մնաց համր ու անխոս իմ մեջ. արդյոք կարո՞ղ եմ հոգուս բոլոր արևները արտաշխարհ հանել, մեծ լռությանը լեզու տալ, և արդյոք ամբոխը պիտի հասկանա՞…»։
Եվ նա մռայլը աչքերին՝ վեր առավ մուրճը անդրին փշրելու համար, սակայն շրջապատ-մարդիկ բռնեցին նրա բազուկը, և ամբոխն աղաղակեց.
-Մեծ արվեստագե՛տ, նվիրիր այն մեզ, խնայիր մեզ, նա մեր գեղեցկի աստվածն է այսուհետ. մենք պաշտում ենք նրան…
Եվ արվեստագետը նորից խորհեց իր հոգու օվկիանում. «Ա՛յն, ինչ որ տվի աղքատ ամբոխին- դա փշրանքն էր հոգուս հարստության. և ա՛յն, ինչ որ թափվեց իմ գեղեցկության տիեզերական բաժակից, նա ընկավ ամբոխի վրա և ամբոխացավ. ուրեմն այդ թո՛ղ նրան լինի, ինձ նա պետք չէ, ես բարձր եմ նրանից. նա կատարյալը չէ. նա ես չեմ…»։

Ապա հեռացավ հպարտ ու մենակ, մեկուսացավ և զվարթագին սուզվեց իր հոգու անհունի մեջ՝ ստեղծագործելու բուռն տենչով, որ մեծ լռությանը լեզու տա և գեղեցկի կատարելությանը մարմին զգեցնե՝ իրականացնելու իր հոգին բոլոր հավիտյանների համար։

Պատրանք

Երանի՜ նրան, ով պատրանք ունի, որովհետև նրա համար աշխարհը հայրենի հարկ է դառնում՝ քաղցր ու ջերմագին:

Երանի՜ նրան, ով կարող է գեղեցիկ ստով խաբվել, որովհետև իրական աշխարհը դառն է ու դաժան, և մարդկանց կամքը՝ չար ու անիրավ:

Եվ, վերջապես երանի՜ նրան, ով երազ ունի, որովհետև երազն է, որ սփռում է իր ծաղկաբույր պարտեները՝ օձուտ ու տատասկոտ անապատների վրա:

Մի գուսան է եղել՝ անտուն ու թափառական: Գյուղից գյուղ շրջում էր նա պատմելու համար հինավուրց զրույցները բարի և ազնիվ գործերի մասին. Հյուսում էր խոնարհ խրճիթների մեջ իր տեսիլները մի արդար ապագայի մասին, և վառում էր պատանիների սրտերը ճշմարտի սիրով, ու քարացածների քնած խիղճը վրդովում մի պահ:

Եվ այսպես վաստակում էր այն պատառ հացը, որ ստիպված է մարդ ունենալ ամեն օր:

Աշնան մի օր, երբ մի գյուղից մյուս գյուղն էր գնում նա, մշուշը ծածկեց նեղ արահետը. մոլորվեց գուսանը մացառների մեջ, գիշերվա մութը վրա հասավ, և զայրագին փչեց հյուսիսի հողմը, որ անպարտելի ցրտով այրում էր անպատըսպար գուսանի մարմինը:

Դեգերում էր նա մի խորշ, մի խոռոչ գտնելու համար՝ պաշտպանվելու կատաղի հողմից. և հանկարծ հանդիպեց մի լքված հյուղակի, որի բաց դռնից տեսավ բուխարիկի մեջ երկու մեծ, բոցավառ կայծեր՝ երկու մեծ, բոցավառ ածուխի նման. շտապ ներս մտավ գուսանը, նստեց բուխարիկի մոտ և սառած ձեռները տարածեց ածուխի վրա. ջերմությունը ձեռքերից տարածվեց ողջ մարմնի մեջ. տաքացավ գուսանը, և ձեռքերը անընդհատ բռնած մշտավառ ածուխի վրա՝ գլուխը հենեց պատին և ննջեց երջանիկ մանուկների պես:

  Երբ հողմը դադար առավ, պարզվեց երկինքը և նշույլող լույսը շողաց լքված խրճիթում, գուսանը զարթնեց և տեսավ, որ բուխարիկի մեջ կրակի փոխարեն մի կատու է ծվարել՝ ոսկեղեն աչքերը երկու ածուխի պես բոցավառ, որ, սակայն, դաժան գիշերին փրկեցին նրա կյանքը:

   Երանի՜ նրան, ով պատրանք ունի, որովհետև նրա համար աշխարհը հայրենի հարկ է դառնում՝ քաղցր ու ջերմագին:

Երանի՜ նրան, ով կարող է գեղեցիկ ստով խաբվել, որովհետև իրական աշխարհը դառն է ու դաժան, և մարդկանց կամքը՝ չար ու անիրավ:

Եվ, վերջապես երանի՜ նրան, ով երազ ունի, որովհետև երազն է, որ սփռում է իր ծաղկաբույր պարտեները՝ օձուտ ու տատասկոտ անապատների վրա։

Առաջադրանքներ

1․Կարդա՛ պատմվածքները, համեմատիր։
2․ Գրի՛ր պատմվածքների վերլուծությունը՝ շեշտը դնելով քո սեփական դատողությունների, մտքերի վրա։

Պատմվածքը ցույց է տալիս, որ իսկական արվեստը ոչ միայն տեխնիկա է, այլ՝ հոգու պայքար իդեալի հետ, և որ արվեստագետն ամենախիստ քննադատն է ինքն իր նկատմամբ։

3․ Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերն ու արտահայտությունները, բառարանով բացատրիր իմաստները, գրիր հոմանիշները։

մ
4․Ո՞վ է «Պատրանք» պատմվածքի գլխավոր հերոսը և ինչպիսի՞ ներքին պայքար է ապրում։

«Պատրանք» պատմվածքի գլխավոր հերոսն է գուսան։

5․Ինչպե՞ս է պատկերված հերոսի երազանքը․ ի՞նչ է նա ցանկանում և ինչու։
6․Ինչպե՞ս է պատմվածքում արտացոլվում պատրանքի և իրականության հակադրությունը։
7․Ի՞նչ դեր ունի բնության նկարագրությունը պատմվածքում։
8․Ինչպե՞ս է ցույց տրվում մարդկային մենությունը և հիասթափությունը։
9․Ո՞րն է հեղինակի հիմնական գաղափարը։
10․Ինչպե՞ս կբացատրես վերնագիրը՝ «Պատրանք»։
11․Ո՞րն է քո կարծիքով հերոսի ողբերգությունը։Ինչպիսի՞ լեզվամիջոցներ է օգտագործում Իսահակյանը պատմվածքում։