Рубрика: Հայոց լեզու

Սխալ կազմած  պատճառական բայերն ուղի՛ր:

Քնեցնել, հաշտեցնել, լռացնել, ուտացնել-կերակրել, լսեցնել, ճերմակեցնել, կարմրացնել, վախացնել-վախեցնել, աշխատացնել, հնչեցնել, պարզեցնել, ցավեցնել, վստահացնել-վստահեցնել, ծառայացնել, ապրացնել:

2. Տրված բայերը պատճառակա՛ն դարձրու: Պատճառական դարձնող մասնիկն ընդգծի՛ր:

Օրինակ`

ա) զգալ- զգացնել

բ) մեծանալ – մեծացնել,(մեծացրի)

գ) հագնել- հագցնել (հագցրի)
ա) Խաղալ-խաղացնել, դողալ-դողացնել, եռալ-եռացնել, թվալ-թվացնել, հավատալ-հավատացնել:
բ) Փոքրանալ-փոքրեցնել, լավանալ-լավացնել, վատանալ-վատացնել, բարեկամանալ-բարեկամացնել, թշմանալ-թշնամացնել, մանրանալ-մանրացնել, հզորանալ-հզորացնել, բարձրանալ-բարձրացնել, քարանալ-քարացնել:
գ) Հասնել-հասցնել, թռչել-թռցնել, տեսնել-, փախչել, փակչել, կպչել-կապել:

Կետերը փոխարինի՛ր տրված բայերի ենթադրական եղանակի համապատասխան ձևերով:

 Եթե թույլ տան իրենց ուզածն անել, նրանք անտառն էլ կվերացնեին զորքի, ու բոլոր ծառերը շարք կգանգնեցն էի  (վերածել, կանգնեցնել)
 Հենց որ սահմանին մոտենաք, ձեզ հարց ու փորձ անեին ձեր անցյալի ու նպատակների մասին: (հարցուփորձ անել)
Թե որ գտնես այդ բույսի սերմերը, ջրի մեջ … ու … մինչև ծլեն: (դնել, թողնել)
Եթե կենդանիների կերի մեջ մեծ քնակությամբ արևքուրիկ լինի, կենդանին կթունավորվեր ու կհիվանդանար (թունավորվել, հիվանդանալ)

Եթե ժամանակին չմտածեն կենդանիների կերի մասին, ձմռանը շատ դժվար  կլինեին կեր հայթաթելը: (լինել)

2. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ հարկադրական եղանակի համապատասխան  բայերով:

Վատ աշխատող շարժիչներն անպայման պիտի,  թե չէ թունավորում են օդը:
Մեր քաղաքում սաղարթավոր ծառեր …պիտի, որ աղմուկը կլանեն, օդը մաքրեն փոշուց ու վնասակար նյութերից:
Մարդիկ ..պիտի., որ կենդանի բնությունը պահպանելը իրենց ամենակարևոր գործն է:
Ամեն մեկը դիմացինի համար ..պիտի.. այն, ինչ կուզեր, որ իր համար անեն մարդիկ:
Բնության գեղեցկությունը պահպանելու համար հանքերի շահագործումը ..պիտի.:

Գլխիվայր են ծառերն աճում,
Եվ ջրվեժներն ալեփրփուր
Դեպի երկինք ենշառաչում։

Սարը սարից ամպ է խլում,
Ջուր է խմում ձորը ձորից,
Երկնքի մեջ արտ է ծլում,
Ու երկինք է բուսնում հողից…

Այս իմ հրաշք աշխարհն է, ուր
Շողքը տեր է, շվաքը՝ հյուր։

Գրի՛ր մգեցված բառերի բացատրությունը:ալլեփրփուր-սպիտակ ալիքներ

շառաչում-ջրի ձայն

շվաքը-

 Ինչպիսինն է Սահյանի աշխարհը: Մի փոքր տարորինակ էր

,,Իմ աշխարհը,, վերնագրով շարադրություն գրի՛ր: 

Տարվա եղանակներից ամենագեղեցիկ և ամենահիասքանչ եղանակն է գարունը։Գարուն ինչքան սեր, ինչքան կյանք, կա այս եղանակի մեջ։Ամեն ինչ կարծես թե նոր շունչ է ստանում, և բնությունը արթնանում է խոր քնից, ծառերը ծաղիկները սկսում են ծաղկել։ Գարուն հրաշալի մի եղանակ։ Գարնանը ուզում ես սիրել ու սիրվել բոլորի կողմից։ Նաև թռչյունները գլիս են տաք երկրներից։ Գարնանը ամեն մի մանրուք շատ գեղեցիկ և հմայիչ է, գարնանը դաշտերը կանաչում են։ Եվ գարունը հրաշքներով լի եղանակ է։ Գարնանը բոլոր կենդանիները դուրս են գալիս անտառ և բոլորը շատ ուրախ են լինում գարնանը։ Գարնանը արջերը վերջապես դունս են գալես իրենց որջերից։ Բոլորը շատ ուրախ են լինում, լավ տրամադրություն են ունենում, բոլորը գնում են դուրս և ուրախ տրամադրություն է տիրում բոլորի մոտ։ Գարունը բոլորի մոտ հրաշքներ է գործում, նոր երազանքներով լի է գարուն և բոլորիս երազանքները կատարվում են հենց գարնանը։ ես ուզում եմ, որ գարուն լինի բոլորիս սրտերում ու հոգիներում գարնան տրամադրություն տիրի բոլորիս մոտ։       

                                                          Գարուն

Ես չէի պատկերացնում, որ գարունը այսպես շուտ կգա, ես գարունը շատ եմ սիրում, որովհետև գարունը շատ գեղեցիկ և հմայիչ տարվա եղանակ է։Գարնանը ծառերը ծաղիկները ծաղկում են, ուրախություն է տիրում, գարնանը թռչունները վերադառնում են և վերանորոգում են իրենց բույները։Գարունը կարծես նոր շունչ լինի, կարծես բնությունը արթնանա խորը քնից և ամենուր լսվում է թռչունների ուրախ ծլվլոցը և օդը բուրում է թարմությամբ։

Տնային աշխատանք

Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ ըղձական եղանակի համապատասխան  բայերով:

Գոնե մի օր կարգին եղանակ լինի  որ կարողանանք մի քիչ նստել ծովափին ու ջրային հեծանիվ քշենք:
Գոնե մինչև ծովափ գնանք , դրանից հետո ինքներս կգնանք:
Երանի թե մի քիչ երկար չտևի ուղևորությունը:
Շատ եմ ուզում, որ մի անգամ դելֆին տեսն եմ , մի քանի օր էլ ընկերություն անեմ հետը:
Եթե քամին քշի ու փորձառու նվագները շարժի ծովին ունկնդրել, նրանք կասեն, թե նավի մոտով ինչպիս՞ ձկների վտառ է լողում:

Տեքստերում մի անգամ տեղադրի՛ր փակագծերի առաջին բանաձևերը, մյուս անգամ՝ երկրորդները: Գտի՛ր ստացված տեքստերի տարբերությունը:

Անվավոր չմուշկները Լոնդոնում (հայտնագործվեցին, ): Առաջին օգտագործողն էլ բելգիացի երաժիշտ Ժոզեֆ Մարլինը (եղավ, ): Նա դրանցով (եկավ, ) պարահանդես ու ամբողջ երեկո (սահեց,) չմուշկներով ու միաժամանակ ջութակ (նվագեց, ):

2. Փակագծերում  տրված ժամանակաձևերից տեքստին համապատասխանող ձևն ընտրի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն: 

ա) Աշխարհի մեծածավալ հին գրքերից մեկը հայերեն «Մշո ճառընտիր» գիրքն է, որ պատրաստեցին (պատրաստեցին, պատրաստել են, պատրաստել էին) արջառի ու երինջի կաշվից: Դա յոթանասունհինգ սանտիմետր լայնություն ուներ (ունի, ուներ) և մոտ երեսուներկու կիլոգրամ կշռում էր(կշռում է, կշռում էր, կշռել է): Հայ գյուղացինրը մեծ գումարով փրկագնեցին ձեռագիրը, երբ սելջուկները դա հաթշտակել են (հափշտակել են, հափշտակում էին, հափշտակել էին):

բ) Միայն դինոզավրերն ու մյուս նախապատմական կենդանիները կարող էին տեսնել հայտնի ամենահին երկնաքարի անկումը, որովհետև երեք հարյուր միլիոն տարի առաջ, երբ դա ընկավ(ընկավ, ընկել է, ընկնում էր, ընկել էր), միայն  նրանք թափառում էին( թափառել են, թափառել էին, թափառեցին, թափառում էին) ծառանման պտերների հսկա անտառներում:

A Town Mouse once visited a relative who lived in the country. For lunch the Country Mouse served wheat stalks, roots, and acorns, with a dash of cold water for drink. The Town Mouse ate very sparingly, nibbling a little of this and a little of that, and by her manner making it very plain that she ate the simple food only to be polite.

A Town Mouse once visited a relative who lived in the country.

Մի քաղաքայն մուկ միայնակ այցելեց ազգականի ով ապրում էր պետությունում։

For lunch the Country Mouse served wheat stalks, roots, and acorns, with a dash of cold water for drink.

Ճաշին Երկիր մկնիկը մատուցում էր ցորենի ցողուններ, արմատներ և կաղիններ՝ խմելու համար սառը ջրով:

The Town Mouse ate very sparingly, nibbling a little of this and a little of that, and by her manner making it very plain that she ate the simple food only to be polite.

Քաղաքային մկնիկը կերավ շատ խնայողաբար, մի քիչ սրանից և մի քիչ նրանից կծելով, և իր ձևով շատ պարզ հասկացնելով, որ նա ուտում էր պարզ կերակուրը միայն քաղաքավարի լինելու համար:

Ընդգծված հարակատար դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. Դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:

Օրինակ`
Վաղուց հերքված վարկածը— վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր:
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև, մառախուղով պատված լեռնագագաթներ, ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը, դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ, գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին, անտառից սկիզբ առած վտակ:

Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև։-Անձրև, որը ցանքերի համար վտանգավոր էր դարձել ցանքերի համար։

Մառախուղով պատված լեռնագագաթներ։-Լեռնագագաթներ, որ պատվել եր մառախուղով։

Ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը։-Ջրվեժ, որ նկարագրել է ճանապարհորդը։

 Դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ։-Մարդ ով, որ ընկել էր դժվարին կացության մեջ։

Գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին։-Չորքոտանին ով, որ  գիշերը այցելել է մեր այգի։

 Անտառից սկիզբ առած վտակ։-Վտակ, որը սկիղբ էր առել անտառից։

2.Ընդգծված  ենթակայական դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:

Օրինակ`

Հերքվող վարկած— վարկած, որ հերքվում էր:

Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի, անտառից սկիզբ առնող վտակ, դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ, ցանքերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև։

Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի։-Ձորքոտանին ով, որ գիշերը այցելում էր մեր այգին։

 Անտառից սկիզբ առնող վտակ։-Վտակ, որը աննտառից սկիզբ Էր առննում։

Դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ։-Մարդ ով, որ գտնվում էր դժվարին կացության մեջ։

Ցանքերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև։-Աննձրև, որ դառնում էր վտաննգավոր ցանքերի համար։

Աննկատար դերբայ-ում

3. Ընդգծված  անորոշ դերբայը դիմավոր բա՛յ դարձրու. ինչպիսի՞ դիմավոր ձևեր ստացվեցին:

Օրինակ`

Գնաց ծովում լողանալու- Գնաց , որ ծովում լողանա:

Կանգնեց անկյունում նրան` նորից տեսնելու նպատակով: Խնդրեց նամակը հասցնելու մասին: Մի քանի վարկյան շահելու համար վազեց: Սպասեց հոսանքների բերելուն: Մի քանի քայլ հեռանալով`  հանդիպեց: Հոսանքի ուղղությամբ ցած վազելով` տեսավ: Ջրի պակասելու մասին խոսեցին:

                                                                 Հայաստան

Ես հայ եմ, իմ ամենա սիրելի երկիրը Հայաստանն է, քանի որ ես ապրել և մեծացել եմ հայաստանում։ Եվ ես հպարտ եմ, որ հայ եմ։ Հայաստանը ամենափոքր երկիրներից մեկն է, բայց ամենա հին։ Եվ Հայաստանը շատ դժվար պատերազմների, ճակատամարտների մեջով է անցել Հայաստանը։ Եվ ես հպարտեմ, որ հայ եմ և, որ Հայաստանում եմ ապրել և մեծացել։