1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ի ձայնավորի հնչյունափոխություն կա:

1) գրաբար, սնափառ, արևմտյան, խճուղի
2) գետնամած, մրցավար, թախծալի, կոշկակար+
3) երկնային, հոգաբարձու, տարեվերջ, սաստկաձայն
4) մտավոր, դեղնաբույր, կծկվել, ննջարան

2. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է ի ձայնավորը հնչյունափոխվել ը-ի:

1) տարեմուտ, մտավախություն, ուսուցչական, նշաձող
2) վշտակից, հետնադուռ, ալեծուփ, մշտադալար
3) լսարան, հոգյակ, սրտակից, վերնատուն
4) ձգողական, կրավորական, թվական, հանգստարան+

3. Ո՞ր շարքում կա բառ, որում է (ե) ձայնավորի հնչյունափոխություն չկա:

1) գիրուկ, գիսավոր, դիմակ, դիպված+
2) իջնել, մահճակալ, միջակ, շիջել
3) պիտանի, վիմագիր, տիրույթ, Ներսիսյան
4) զինվոր, հանդիսություն, իգական, գիտունիկ

4. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ձայնավորի հնչյունափոխություն կա:

1) կղզյակ, քրտնաթոր, տրտմաշուք, բուսական
2) պատրանք, գնացուցակ, ընչազուրկ, վերստին
3) ուղեկալ, ծուլություն, աստղանիշ, մրջնաթթու+
4) սրախողխող, լուսարձակ, վիրակապ, երկնասլաց

5. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ձայնավորի կամ երկհնչյունի սղում կա:

1) կապտաթույր, պատրանք, աստղաբույլ, ձանձրույթ+
2) պատմական, բարենպաստ, դյուցազներգություն, գործնական
3) ոճրագործ, բուրավետ, երկրաչափություն, վրեժխնդրություն
4) դեղնակտուց, ակնոցավոր, մարդկություն, կցակառույց

6. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում երկհնչյունի հնչյունափոխություն կա:

1) մեհենական, վայրկյան, հուզախառն, կղզեխումբ
2) ատենակալ, աշխուժորեն,
ալեծուփ, ալրաթաթախ+
3) արնախում, վարագուրել, քրիստոնեական, լուսապսակ
4) թուլակազմ, հեծելազոր, թրադաշույն, բուսաշխարհ

7. Ո՞ր շարքում երկհնչյունի սղումով կազմված բառ կա:

1) մատենագիր, հարուցել, հեքիաթասաց, ակնաբուժարան
2) ժանեկազարդ, սառցաբեկոր, հայեցակարգ, մարգարեություն
3) ցուցասրան, հուսահատ, սենեկապետ, ատենակալ+
4) շահութաբեր, լռելյայն, քնքշագին, հրապուրանք

8. Նշված ածանցներին միանալիս ո՞ր շարքի բոլոր բառերում կկատարվի երկհնչյունի հնչյունափոխություն։

1) թույն (ոտ), գույն (ավոր), սյուն (ակ), թույլ (անալ)
2) բյուր (ավոր), բույր (ավետ), արյուն (ալի), տույժ (ած)
3) կույր (անալ), հույն (արեն), բույս (ական), բույժ (ակ)
4) լույս (եղ), կույս (ական), անկյուն (ակ), գույժ (կան)

9. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ածանցի հնչյունափոխություն կա:

1) զարթուցիչ, վարքագրություն, ցուցակ, վերնախավ
2) զրուցարան, մատնաչափ, գրչակ, մշակութայի+
3) ուսուցչանոց, գիշատչային, գործնական, կառուցվածք
4) փափկասուն, սննդարար, վարչատարածքային, վերնագիր

10. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում արմատի հնչյունափոխություն կա:

1) երևութական, կորստյան, բնամթերք, շնաձուկ
2) դիտանցք, կտրուկ, երգչախումբ, հնչաբառ
3) միջանցք, տնօրինել, դպրոց, գլխագիր+
4) մնջախաղ, արնախում, վարչակազմ, ծանրամարտիկ

․Լրացնել բաց թողնված տառերը և կետադրել։

Տեսել եմ Ձեր նկարը: Երկար դիտել եմ։ Մեծ բավականություն եմ ստացել ու լաց եղել սքանչացած մռթմռթում էր նա քայլելով նկարչի կո□քից և ստեպ-ստեպ մայթից սալահատակ իջնելով որպ□սզի ճանապարհ տա հանդիպակա□ անցոր□ներին։ Մինչև հո□ուս խորքը ցնցեց ինձ։ Քարանալու աստիճան։ Եվ շատ տար□րինակ ձևով եղավ դա։ Անցնում էի տաճարի կո□քով։ Մեկ էլ տեսա մոտենում են չորս կա□ք և կանգ առնում դռան մոտ: Դուրս են գալիս ինչ–որ պ□նված տիկիններ նրանց հետ երկու հո□ի քաղաքաց□կան հագուստով։ Գնացին տաճար: Պահապաններն էլ պարզ է անմիջապես վազեցին նրանց հետևից և ես էլ այդ միջոցին հա□շտապ ներս խ□կվեցի: Այդ ժամանակ մի քիչ հար□ած էի ուստի և քաջ: Բախտիցս էլ չորս կո□մում ոչ մի ոստիկան չկար: Մտա տաճար։ Նայեցի Ձեր որմնանկարին և դող ընկավ մարմինս։ Սա□ս□ացի։ Ահա կանգնած է նա բարձունքի վրա կարծես ճախրում է օդում: Պայծառ ու հեզ աչքերը նայում են ինձ շեշտակի բայց ոչ զայրացկոտ: Իսկ ես կե□տոտ ու քր□ոտ հենց նոր էի որջիցս դուրս նետվել։

2․ Անհրաժեշտ բառերում թո՛ղ մեծատառերը։

ա․ ՀԻՆԱՎՈՒՐՑ ՀԻՇԱՏԱԿՆԵՐՈՎ ՀԱՅՏՆԻ ԱՂԹԱՄԱՐ ԿՂԶԻՆ ՏԱՐԱԾՎՈՒՄ Է ՎԱՆԱ ԼՃԻ ՀԱՐԱՎԱՐԵՎԵԼՅԱՆ ՄԱՍՈՒՄ. ՆՐԱ ԴԻՄԱՑ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՏԱՎՐՈՍ ԼԵՌՆԱՇՂԹԱՅԻ ՄԱՍ ԿԱԶՄՈՂ ԱՌՆՈՍ և ԿԱՊՈՒՏԿՈՂ ԼԵՌՆԵՐՆ ԵՆ:
բ․ ԱՌԱՎՈՏՅԱՆ ԱՍՏՂԻԿԸ՝ ՏԱՐՈՆԻ ԴԻՑՈՒՀԻՆ, ՇՐՋԱՊԱՏՎԱԾ ՅՈԹ ՆԱԺԻՇՏՆԵՐՈՎ, ԻՋՆՈՒՄ ԷՐ ՔԱՐՔԵ ԼԵՌԱՆ ԲԱՐՁՈՒՆՔԻՑ՝ ԱՐԱԾԱՆԻԻ` ՀԱՅՈՑ ՍՐԲԱԶԱՆ ԳԵՏԻ ԱՐԾԱԹԱՓԱՅԼ ԱԼԻՔՆԵՐԻ ՄԵՋ ԼՈՂԱՆԱԼՈՒ:
գ․ ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔԻՑ ՄԻ ՃԱՆԱՊԱՐՀ ԳԵՏԱՌԻ ՁՈՐՈՎ ԿՏՐՈՒԿ ԴՈՒՐՍ Է ԳԱԼԻՍ ՆՈՐ ՆՈՐՔ․ ԱՅԴ ՄԱՅՐՈՒՂՈՒՑ ԵՆ ՍԿԻԶԲ ԱՌՆՈՒՄ ՄԱՐԱՇ, ՆՈՐ ԱՐԵՇ ԵՎ ՋՐՎԵԺ ՁԳՎՈՂ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆԵՐԸ:
դ․ՄԵՐ ԵՐԿԻՐՆ ՈՒՆԵՑԵԼ Է ՇԱՏ ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔՆԵՐ` ԱՐՄԱՎԻՐ, ԴՎԻՆ, ԱՆԻ, ԱՐՏԱՇԱՏ… ՎԵՐՋԻՆԸ ԵՐԵՎԱՆՆ Է:
ե․ ՄԻ ՔԱՆԻ ՏԱՐՈՒՄ ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔԻ ՇՈՒՐՋՆ ՍՏԵՂԾՎԵՑԻՆ ԲԱԶՄԱԹԻՎ ՆՈՐ ԹԱՂԱՄԱՍԵՐ՝ ՄԵՐ ԿՈՐՑՐԱԾ ԵԶԵՐՔՆԵՐԻ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐՈՎ՝ ՆՈՐ ԲՈՒԹԱՆԻԱ, ՄԱԼԱԹԻԱ, ԶԵՅԹՈՒՆ, ԿԻԼԻԿԻԱ, ԱՐԱԲԿԻՐ։

3․Կետերի փոխարեն ավելացնել յ հնչյունը այն բառերում, որոնց մեջ գրվում է.

վերարկու…ի, միջօրե…ի, վա…րկյան, Սերգե…ի, կարկաչ…ուն(գոյ), կարկաչ…ուն(ած.), ճ…ուղ, թե…ի, շ…ուղ, Կարինե…ի, Կարո…ի, մրջ…ուն, տու…ժ, հեռակա…ել, Միքա…ել, լռել…այն, ջղա…ին, ատամնաբու…ժ, սկեսրա…ր, վիլա…եթ, աշխու…ժ, հա…ելազարդ, Ռաֆա…ել, շրջագա…ել, Անդրե…ի, երկրպագու…ի, երեխա…ի, Քրիստինե…ի, մի…ակ, Իսրա…ել, է…ական, Մարո…ի, հարսնացու…ից, հա…եցակետ, մի…այնակ, խնա…ել, խոխոջ…ուն(գոյ.), խոխոջ…ուն(ած.), հա…ելի, լեգե…ոն, Նա…իրի, նա…իրյան, հմա…ել, այրուձի…ի, դիմակա…ել, հարյուր…ակ, սյուն…ակ, վաշխառու…ի, պայուս…ակ, Սոնա…ի, Անի…ի, սերմնացու…ով, ժողովածու…ում, զգու…շ, եղբո…ր, վա…ելուչ, մսացու…ից, վա…ելչագրություն, աղյուս…ակ, մարգարե…ություն, ձի…եր, հետի…ոտն, տի…եզերք, րոպե…ական, արքա…որդի, գա…իսոն, շառաչ…ուն(գոյ.), շառաչ…ուն(ած.), բու…ի, անասնաբու…ժ, հա…եցակարգ, քնքու…շ, զգու…շավոր:

Գործնական աշխա

Ո՞ր բառում արմատի հնչյունափոխություն չկա.

ա. համբուրել, հանգուցալուծում, սրտամոտ, դերասանական

բ. կրավորական, կծվահամ, միջնադարյան, գործնական

գ. մշտավառ, շքահանդես, մրճաձուկ, վարկաբեկել

Читать далее «գործնական քերականություն» →

Կետադրել նախադասության բազմակի անդամները:


Թե քաղաքներում թե գյուղերում թե հեռավոր շեներում իշխում էին պարսիկները: Անակնկալ մտնում էին տները գոմ ու մարագ պարտեզ ու հնձան պահանջում ոսկի արծաթ ուտելիք հարս ու աղջիկ: Մեծամեծ խմբերով մտնելով այգիները` ոչ այնքան ուտում, որքան ջարդում էին տրորում քանդում ավերում: Ամա- յություն չարագուշակ լռություն ահ ու սարսափ էր տիրում ամենուր:

Գուսաններն այժմ անցնում էին այգիների արանքով լքված փողոցներով, ուր չէր երևում ոչ մարդ ոչ կենդանի: Թվում էր, թե այս վայրերում կամ երբևէ ոչ ոք չէր ապրել կամ մի չար շունչ դաժանաբար քշել տարել էր ամենքին և ամեն ինչ:

Երիտասարդը նայում էր անթարթ ագահ աչքերով և մարդկային ոչ մի ստվեր չէր տեսնում ոչ սյունազարդ ճեմելիքում ոչ երկար սանդուղքի վրա, ու պալատը թվում էր լքված ու ամայի:

Անժիկը մտաբերում էր քաղաքը իրենց դպրոցը աշակերտական շարքերը կինոն տրամվայը ու էլի հազար ու մի պես-պես բաներ։

Նրա դեմքի անտարբեր արտահայտությունը աչքերի մեջ խաղացող թեթև արհամարհանքը կատաղեցնում հունից հանում էին Միքայելին, միաժամանակ ճնշում շփոթեցնում:

Չեմ հասկանում` ինչի համար եք այդ ասում. ես չեմ կարող ձեզ ոչ ատել ոչ արհամարհել:

Շուշանիկը մերթ կարմրում էր մերթ գունատվում մերթ ուզում էր քայլերն արագացնել և շուտ տուն հասնել:

Վարպետն ուզում էր իմանալ` ինչ հագուստներ ունի թագավորը ինչ սուր ինչպիսի թագ ինչպիսի արտաքին բնավորություն: Եվ թագավորի և թագուհու և նրանց որդիների մասին ամեն մանրուք հետաքրքրում էր վարպետին:

Այդ կոպիտ բիրտ գռեհիկ խանութպանը միայն ծեծով չի բավականանա. նա կծեծի կպատժի կնոջը կպատժի չարաչար:

Ինչո՞ւ սիրեց այդ կնոջը ինչո՞ւ չհասկացավ, որ մարդկային կյանքում ահա- գին դեր են խաղում ծագումը շրջանը ավանդույթներն ու սովորությունները:

Կետադրել տրոհվող որոշիչները։


Երիտասարդն իր առջև տեսավ ծանոթ միջնաբերդը վերից վար ծառաստանով շրջապատված և կանաչների մեջ կորած այգին ատամնավոր պարսպով ու բուրգերով գոտևորված:

Քիչ հետո երևաց Ավագ կամ, ինչպես կոչում էին, Վաղարշապատի դուռը զույգ աշտարակներով և բարձր բուրգերով, որոնց վրա ծածանվում էին պարսից դրոշներ բազմաթև արծվի զինանշանով:

Դեմ դիմաց կանգնած էր մի տղամարդ ծանոթ ժպիտով, ժամանակի ճեր- մակ փոշուց սպիտակած մազերով, բայց երիտասարդական առույգ կեցվածքով ու վեհատեսիլ:

Մերթընդմերթ նավթահանքերից լսվում էին ինչ-որ խշշյուններ. դա դեպի ամբարները հասնող նավթի ձայնն էր միօրինակ ու տաղտկալի:

Բեկին մոտեցավ մելիք Թուրինջը գեղջկական հագուստով գլխաբաց ու շփոթված:
Աղոթասրահ մտան երկու քահանա, մեկը տեր Սարգիսը միջահասակ նիհար մարմնով խորամանկ աչքերով հազիվ քառասուն տարեկան. մյուսը տեր Հովսեփը բարձրահասակ սպիտակամորուս բարի դեմքով ծերունի:

Քաղաքի սակավամարդ նրբանցքներից մեկով քայլում էր մի երիտա- սարդ ուսերից վար թափվող դարչնագույն զգեստով մուգ շագանակագույն մույկերով:

Երկար քայլելուց հետո վերջապես հասան մի լեռնահովիտ սառնորակ աղբյուրներով պաղ շնկշնկան քամիներով թափանցիկ օդով ու երփներանգ ծաղիկներով և որոշեցին այլևս չշարունակել ճամփան և ապրել երկրային այդ շքեղ դրախտում:

Սովորական շարադասությամբ որոշիչները դարձնել հետադաս, ապա համապատասխանաբար կետադրել:

Սամվելը, նայելով մոր արդուզարդին, ասաց.
-Բոլորը գեղեցիկ է, բոլորը հրաշալի է: Խոշոր ալմաստներով զարդարված այդ մահիկը կթափե քեզ վրա բոլոր բարիքները, իսկ այդ փայլփլուն տաշվածքներով, գունավոր շողարձակումներով ադամանդները մշտական ուրախություն կներշնչեն քեզ: Մեխակի ձևով այդ սիրուն թանան միշտ անուշահոտությամբ կհրապուրե քո հոտոտելիքը, իսկ կապույտի բոլոր գույներով նրբերանգված այդ փիրուզան կլիացնի քո արկղերը ոսկով և արծաթով: Բոլոր գույներով վառվող այդ ոսկյա գինդերը կպահպանեն քո լսելիքը անախորժ ձայներից, կանաչի ցոլցլուն գույներով կայծկլտացող այդ զմրուխտները միշտ ուրախալի լուրերով կզվարճացնեն քեզ:
Խորհրդավոր հուռութքներով շարված այդ մանյակը կկուրացնի օձի ու վիշապի աչքերը` քո անձը անխոցելի պահելով թունավոր զեռունների ու միջատների խայթոցներից: Դրա մեջ է բոլորին գայթակղեցնող քո թովիչ զորությունը: Օձերի նման ոլորված, թանկագին քարերով այդ ապարանջանները քո բազուկներին կտան հաջողություն, իսկ մարջանով և գույնզգույն հուլունքներով զարդարված այդ թևակապերը քեզ հեռու կպահեն չար աչքից ու պատահարից, դևերի, քաջքերի և աներևույթ ոգիների պատրանքներից: Կարմիր հակինթներով ակնազարդված այդ մատանին մարդկանց մոտ քեզ հաճելի կդարձնի, սուտակի քարերով ագուցված օղը կփարատի վշտերդ: Վարդագույն սուտակի քարերով դրվագված երրորդ մատանիդ կհալածի դևերին: Խայտաճամուկ օձաքարով չորրորդ մատանիդ կոչնչացնի թույների ներգործությունը, իսկ հակիկի դեղնագույն քարերով այդ հինգերորդ մատանիդ կոչնչացնի մարդկանց չար մտքերը:

Ըստ ՐԱՖՖՈՒ

1. Լրացնել բաց թողնված տառերը:

Աշտիշատի հինավուրց վանքի խցերից մեկում` ընդարձակ թաղտի վրա, նստել էին երեք երիտասարդ: Ձեթի ճրակն իր պատոր լույսով լուսավորում էր երեք բազմահով դեմքերը: Երիտասարդներից մեկը հարթանդամ, բարերա- հասակ, խոշոր կազմվածքով և փառահեղ մի տղամարդ էր: Երկրորդը, ընդհակառակը, ավելի կարճահասակ, քան մինահասակ էր և ավելի նրբակազմ, քան հարթանդամ: Այդ քնքուշ կազմվածքի վրա բնությունը դրել էր մի շնորհալի գլուխ, որին ավելի պատշաճ կլիներ մի պարգև մարմին: Նա խոսում էր առնական ձայնով, որի ելևեջները հնչում էին պողպատային հնչերանգներով: Վառվռուն աչքերի մեջ նշմարվում էին թռթռուն կրակներ:
Երորդ երիտա- սարդը օժտված էր անբասիր գեղեցկությամբ: Փարթամ գիսակները սփրվել էին թիկունքին, վերին շրթունքին նկատվում էր նորածիլ ընդացքը: Իսկ սևերակ աչքերի մեջ նշմարվում էր անբացատրելի վրդովմունք: Առաջինը Սահակ Պարգևն էր, երկրորդը Մեսրոպ Մաշտոցը, երորդը Սանվելը` երեքն էլ աշխույժ, եռանդով լի երիտասարդներ:

2․Կազմել հետևյալ բառերի հոգնակին` մարդ-մարդիկ, կին-կանայք, դասագիրք-դասագրքեր, վերնատուն-վերնատներ, առանձնատուն-առանձնատներ, մեծատուն-մեծատներ, վիպագիր-վիպագրեր, տապանագիր-տապանագրեր, ձուկ-ձկներ, գառ-գառներ, տնամերձ-տնամերձեր, արոտավայր-արոտավայրեր, թռչուն-թռչյուններ, էլեկտրասյուն-էլեկտրասյուներ, ոտնաձայն-ոտնաձայններ:

3․ Հետևյալ բառերը ենթարկել բառակազմական վերլուծության` պարզկա-պարզ+ա, հիսնամյակ-հիսուն+ակ, լուսե-լույս+ե, թփուտ-թուփ+տ, արդուկ, հարթուկ, այրուձի-այր+ու+ձի, մայրաքաղաքային-մայրքաղաք+ային, պահածո, վախեցնել, թռչկոտել

4․Բացատրել հետևյալ բառերի իմաստը` բարձրուղեշ, ախոյան, անձկալի, անձկություն, գամել, ստեպ-ստեպ, հապճեպ, նողկանք, ջլատել, զերծ:

Բարձրուղեշ – բարձր գագաթ ունեցող, բարձրությամբ առանձնացող (սովորաբար՝ լեռան կամ բլրի մասին է խոսքը): Օրինակ՝ բարձրուղեշ լեռներ:

Ախոյան – թշնամի, հակառակորդ, մրցակից: Օգտագործվում է ինչպես պատերազմի, այնպես էլ մրցակցության իմաստով:

Անձկալի – ցանկալի, փափագելի, այն, ինչին մարդը մեծ ցանկությամբ է ձգտում:

Անձկություն –

• Ֆիզիկական կամ հոգեկան անհանգստություն, տագնապ, ծանր զգացողություն:
• Երբեմն՝ շնչառական դժվարություն կամ սեղմվածության զգացում:
• Կարղ է նաև նշանակել անհամբեր սպասում կամ ուժեղ ցանկություն որևէ բանի:

Գամել – կապել, ամրացնել այնպես, որ հնարավոր չլինի ազատ շարժվել (սովորաբար՝ մեխերով կամ այլ նման միջոցներով): Կարող է փոխաբերական իմաստով էլ օգտագործվել, օրինակ՝ «նա գամված էր տեղում»:

Ստեպ-ստեպ – ժամանակ առ ժամանակ, երբեմն, պարբերաբար:

Հապճեպ – շտապելով, արագ, առանց լիարժեք մտածելու կամ պատրաստվելու: Հապճեպ որոշում՝ շտապ ընդունված որոշում:

Նողկանք – զզվանք, obrախություն, ուժեղ հակակրանք որևէ բանի կամ մեկի նկատմամբ: Օրինակ՝ «նրա խոսքերն ինձ նողկանք առաջացրին»:

Ջլատել – ուժասպառ անել, հյուծել, լրիվ սպառել էներգիան կամ ուժերը:

Զերծ – ազատ, չվերաբերող, առանց որևէ բանի: Օրինակ՝ «նա զերծ մնաց վիրավորանքներից» նշանակում է՝ նա չվիրավորվեց կամ չվիրավորեցին նրան:

5․ Կազմել երկուական նախադասություն` տրված նույնանուն բառերը գոր- ծածելով տարբեր իմաստներով՝ ակ, հարկ:

Լրացնել բաց թողնված տառերը։

Ամառային այդ տոթ միջօրեին, երբ հանկարծակի մոլեգնած մմկահողմը անթափանց փոշու ախպեր էր բարձրացնում, Էջմիածնի բարրրաշեն Մայր տաճարի դարպասներից ներս ընդարձակ քառակուսի բակում, հավաքվում էին սրտողած հոգևորականները: Ոմանք սև պարետոտները ամ փոփել էին գոտիներով, ոմանք՝ թողել արվակ: Ոմանք կնքուղով էին, ոմանք` գլխաբաց: Չնայած անախորչ քամուն` նրանք, խառնիճաղանը խմբերով կանգնած սաղարձախիտ ծառերի հովտնու տակ, արտակարք հուզված խոսում էին` տրտում դեմքերին ինչ-որ չարագույն մտահոգություն: Ողջ միաբանությունը իր բոլոր եպիսկոպոսներով, վարսապետներով, սարկավակներով այնտեղ էր: Այնտեղ էր պարգևահասակ Հակոբ եպիսկոպոսը` վշտավուկ դեմքով մի մարդ, նրրակազմ Եղաազար վարաապետը` զայրույթից սփրթնած, Գրիգորիս թարգմանիչը, անբամ մառանապետ Հովհաննեսը, որ երբևէ որևէ բանի չէր խառնվում: Հավաքվածների մեջ կային նաև կմախք հիշեցնող ճքնավորներ, որոնք հասել էին կոշտ հանդերձներ և պարանե գոտիներով պրկել մեղքը: Նրանք ժուժկալ էին և դժողքի սարսա․․փի ներ․․սո խեղդում էին ախորժակը՝ իրենց նվիրելով քաղցի, ծարավի, աղոթքի։

2․ Ճիշտ գրել հետևյալ բաղադրյալ հատուկ անունները՝ փոքրատառերը ըստ անհրաժեշտության փոխարինելով մեծատառերով․

Չինական ժողովրդական հանրապետություն, փոքր Մասիս, Նոր արեշ, Պետրոս առաջին, ամբոխները խելագարված պոեմ, անվտանգության խորհուրդ, շախմատի Համաշխարհային ֆեդերացիա, Նոր տարի, ժողովրդական կրթության գերազանցիկ Կրծքանշան։

• Ուշադրությո՛ւն դարձրու տրված բառերի կազմությանն ու ուղղագրությանը, բառակազմորեն վերլուծիր։

Ա. Ոսկեվառ, գինեվաճառ, գերեվարել, ոսկեվազ, հոգեվարք, կարեվեր (ծանր, կարի վերք ստացած, խոցված):

1.կազմված է ոսկի գօյականից և վառ բայից

2.կազմված է գինի գոյականից և վաճառ բայից

3.կազմված է գերի գոյականից և վարել բայից

4.կազմված է ոսկի գոյականից և վազել բայից

Բ. Ոսկևորել, գոտևորել, ուղևոր, ուղևորվել, սերկևիլ, հևիհև:

1.կազմված է ոսկի գոյականից և որել բայից

2.կազմված է գոտի գոյականից և որել բայից

3.կազմված է ողղի գոյականից և որ բայից

• Կետերի փոխարինի՛ր եվ հնչյունակապակցությունն արտահայտող մեկ կամ երկու տառով:

Երթևեկել, Եվա, նաև, անձրևաբեր, առեվտուր, ոսկեվարս, գերեվաճառ, դափնեվվարդ, արևելաևրոպական, սևագրել, Եվրոպական, հեվասպառ, ուղեվճար, ուևոր:

•  Ա և Բ խմբերի բառերի գրությունը համեմատի՛ր: Ինչո՞ւ են Բ խմբի բառերը ն—ով գրվում:

     Ա. Ամբիոն, ամբարտավան, ամբար, ամբողջ, զամբյուղ, ըմբիշ, ամպ,    ամփոփ, ամփոփում, համբերել, ճամպրուկ, ճամփա, փամփուշտ:

     Բ. Անբուժելի, անբարյացկամ, անպարտ, անպայման,անպատրաստ, անփոխարինելի, անփույթ:

• Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ  ն և բառարանով ստուգի՛ր:

Անպաճույճ, ամբարտակ, անփարատ, անբասիր, անբերան, ամպրոպ, համմբերություն, համպատրաստից, անփառունակ, անպատեհ, ամբարոյական:

• Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժողք լիներ:

Գլորվում էր խռպոտ լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու գառիվայր:

Առանց ընդհատել լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

անկոտրում ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից գործընկեր է է ու կպչում գործի:

Մաս 1-ին

1. -Ամեն անգամ, երբ դաշնամուր եմ տեսնում, հուզվում եմ,- ասաց Բենը Էմմային, — եթե չես առարկում, մտնենք այս խանութը և անկյունի փոքրիկ դաշնամուրը փորձենք, լա՞վ:
2. -Նվագել գիտե՞ս,- հարցրեց Էմման:
3. -Դժվար թե նվագել անվանես այն, ինչ ես եմ անում:
4. Նրանք մտան խանութ, մոտեցան փոքրիկ դաշնամուրին: 5. Բենը ժպտում էր, և Էմման, նկատելով նրա ժպիտը, մտածեց, թե կարո՞ղ է արդյոք երբևէ հասկանալ նրան:
5. Բենը, հայացքը խոնարհած, կանգնել ու նայում էր դաշնամուրին: 7. «Նա հավանաբար դաշնամուրային լավ համերգ է լսել,- ենթադրեց Էմ- ման,- ու ամեն անգամ դաշնամուրի ստեղնաշար տեսնելիս կամ պարզապես որևէ դաշնամուրի կողքով անցնելիս մտովի նորից վերապրում է այն»:

+

• -Նվագել գիտե՞ս,- դարձյալ հարցրեց Էմման:
• -Ո՛չ, չգիտե՛մ,- ասաց նա:
• Մաս 2-րդ
• 1.Էմման տեսավ, թե ինչպես Բենի ձեռքերը գուրգուրանքով ձգվեցին դեպի սև ու սպիտակ ստեղները, ասես իսկական դաշնակահարի ձեռքեր լի- նեին: 2. Այդ րոպեին մի տարօրինակ զգացում համակեց աղջկան, շուրջն ամեն ինչ արտասովոր թվաց նրան: 3. Նա հասկացավ, որ իր կողքին կանգ- նած է մեկը, որը արդեն երկար-երկար ժամանակ փորձում է ինքն իր մեջ մի շատ լավ բան հայտնաբերել:
• Ոչ ոք չէր մոտենում նրանց, և Բենը սկսեց անել այն, ինչը, իր բառերով ասած, դժվար թե նվագել կոչվի:
• -Հաճելի է հնչում,- ասաց նա՝ նայելով Էմմային:
• -Իսկ իմ կարծիքով դու հրաշալի ես նվագում,- ասաց Էմման:
• -Ես ամենևին ինձ նկատի չունեմ,- ասաց Բենը:
• — . Խոսքս դաշնամու- րի մասին է:
• . Հիանալի հնչողություն ունի, չնայած այդքան փոքր է:
• Միջին տարիքի մի վաճառող մոտեցավ նրանց:
• -Այս դաշնամուրը հրաշալի է հատկապես բնակարաններում դնելու համար:
• Եվ բավականին շատ էլ վաճառում ենք:
• Կարող եք, իհարկե, մաս-մաս վճարել:
• Մաս 3-րդ մաս
• -Որտե՞ղ են պատրաստում,- հարցրեց Բենը:
• 2.«Ստույգ չգիտեմ: 3. Կարծեմ Ֆիլադելֆիայում: 4. Կարող եմ հարցնել:
• Նեղություն մի՛ կրեք,- ասաց Բենը: — 6. Դուք նվագո՞ւմ եք:7. —Ո՛չ, նվագել չգիտեմ 8.Վաճառողը նկատեց, որ Բենը ցանկություն ունի մի քիչ էլ նվագելու: 9.Խնդրեմ, դուք կարող եք էլի նվագել,- ասաց նա: 10. -Ես նվագել չգիտեմ: 11. -Ես լսում էի, երբ դուք նվագում էիք: 12. -Մի՞թե դա նվագել է: Ես ոչ մի ձայնանիշ չգիտեմ։ 13. -Ինձ համար հաճելի էր լսել, մի քիչ էլ նվագե՛ք,- փորձեց համոզել վաճառողը:
• 4-րդ մաս
• 1. Նա մոտեցրեց աթոռը, և Բենը մի քանի վայրկյան նվագելու ինչ-որ փորձեր արեց, այնուհետև մեղեդու նման մի բան գտավ, և երաժշտությունն ավելի մեղմ ու թախծալի դարձավ։ 2. Հետո դադարեց նվագել ու ոտքի կանգնեց: 3. -Երանի կարողանայի գնել,- ասաց նա,- շնորհակալություն: 4. Նրանք երկուսով դուրս եկան խանութից, և փողոցում Էմման ասաց.-Իսկ ես ոչինչ չգիտեի…
• 5.-Ինչի՞ մասին,- հարցրեց Բենը:
• 6-Քո մասին:
• 7.-Երեկոները ես միշտ մտածում եմ, թե որքան լավ կլիներ, եթե դաշնա- Տուր ունենայի:
• 8.-Որտե՞ղ ես նվագել սովորել,- հարցրեց Էմման:
• 9.-Երբեք էլ չեմ սովորել,- ասաց Բենը:
• 10. -Որտե՞ղ դաշնամուր եմ տեսնում, փորձում եմ նվագել:
• 11.Նրանք իրար հրաժեշտ տվեցին ու գնացին տարբեր ուղղություններով: 12.Աղջիկը համոզված էր, որ այսպես թե այնպես, ինչ-որ մի օր Բենը լաշնամուր կունենա:
• Ըստ Վիլյամ Սարոյանի
•  

Առաջադրանքներ

1.Ո՞ր միտքն է ճիշտ՝ ըստ տեքստի բովանդակության։

1) Խանութ մտնելուց մի քանի օր առաջ Բենը դաշնամուրային համերգ էր լսել։

2) Բենը երաժշտական կրթություն ուներ:

3) Բենը խանութ մտավ, որպեսզի դաշնամուր գնի:

4) Բենը կարծում էր, որ ինքը չի կարողանում լավ նվագել:+

2. Հետևյալներից ո՞րն է Էմման համառորեն պնդում` հակադրվելով Բենին:

1) Ինքը երբեք Բենին չի հասկանա:

2) Բենը նվագել գիտի:

3) Բենը մի օր դաշնամուր կունենա:+

4) Բենը արտասովոր մարդ է:

3. Ո՞ր բառաձևն է սխալ գրված:

1 թեյի+

2) գնայի

3) կարդայի

4) երգեյի

4. Ո՞ր տարբերակում է գծիկը ավելորդ:

1) ինչ-որ

2) հենց -որ+

3) կամաց-կամաց

4) քիչ-քիչ

5. Ո՞ր բառում հնչյունափոխություն չկա:

1) գուրգուրանք

2) ուղղություն

3) հատկապես

4) միջին+

6. Ո՞ր բառում է տառերի և հնչյունների քանակը հավասար:

1) նկատել

2) ամենևին

3) թախծալի+

4) ենթադրել

7. Դաշնամուրային բառում քանի՞ բաց և քանի՞ փակ վանկ կա:

1) 3 բաց, 2 փակ

2) 2 բաց. 3 փակ

3) 3 բաց, I փակ+

4) 4 բաց: I փակ

8. Տրված բառերից որի՞ հոմանիշը տեքստի II հատվածում կա:

1) փաղաքշանք+

2) տենչանք

3) մեծարանք

4) պարծանք

9. Ի՞նչ է նշանակում համակել բառը։

1) ամբողջապես պատել+

2) դժգոհությամբ վանել

3) կասկած հայտնել

4) միայնությունից տխրել

10.Ո՞ր բառն է պարզ:

1) մեղեդի

2) ժամանակ

3) զգացում+

4) հրաշալի

11. Ո՞ր բառում նախածանց չկա:

1) արտասովոր

2) անկյուն                                      

3) ենթադրել

4) տարօրինակ+

12. Տեքստի ո՞ր հատվածում արգելական հրամայականով բայաձև կա:

1) 1

2) 11+

3) 111

4) IV

13 Ո՞ր բառի հոգնակին է կազմվում էր -ով։

1) դաշնակահար

2) խմբավար

3) խմբագիր+

4) խաչքար

14.Ո՞ր բառի հոլովումն է սխալ գրված:

1) ցանկություն — ա ներքին

2) աղջիկ -այլաձև

3) նվագել -ու արտաքին

4) րոպե -վա արտաքին+

15. Նախադասության անդամներից որի՞ ձևաբանական վերլուծության մեջ սխալ կա:

Երեկոները ես միշտ մտածում եմ, թե որքան լավ կլիներ, եթե դաշնամուր ունենայի:

1) ես — անձնական դերանուն, առաջին դեմք

2) միշտ — ածական, դրական աստիճան+

3) կլիներ — բայ, ենթադրական անցյալ

4) եթե — ստորադասական շաղկապ

16. Ո՞ր նախադասության մեջ է համադասական շաղկապը նախադասության անդամներ կապել:

1) 1. 1+

2) II. 1

3) II. 4

4) IV. 2

17. Տրված նախադասության մեջ ընդգծվածը ի՞նչ պաշտոն է կատարում:

Հիանալի հնչողություն ունի, չնայած այդքան փոքր է:

1) ձևի պարագա

2) որոշիչ

3) ստորոգելի

4) չափի պարագա+

18. III հատվածի ո՞ր նախադասությունն է պարզ համառոտ:

1) 2

2) 3+

3) 6

4) 7

19. 1.1 նախադասության մեջ ո՞ր խոսքի մասով արտահայտված գոյականական անդամի լրացում չկա:

1) գոյականով

2) ածականով

3) դերբայով

4) դերանունով+

1․ Լրացնել բաց թողնված տառերը և կետադրել։

Մեր աչքի առջև էին հինավուրց ճարտարապետական կոթողները, վերասլաց գմբեթներով տաճարները։ Որքան իմաստուն մտքեր են բոբոջել ու ծաղկել նրանց կամարների տակ, որքան մագաղաթներ են զարդարվել մեսրոպյան մարգարիտներով ու անկրկնելի գույնզգույն մանրանկարներով: Այո դա հին ու իմաստուն երկիր էր՝ աղքատ սակայն վեհ մի երկիր, որտեղ գեղջուկի անխոնջ տքնությամբ, անջրդի հողերն առատ բերք էին պարգևում ու կյանք տալիս իմաստությանը։

Եվ այդ ամենը հիմա անուրջ է, որ հօդս է ցնդել ամպի քուլայի պես։ Այդ երկրից մենք հայերս թողել էինք ու հեռացել, անզոր մղկտալով։ Սուգ ու արտասուք եղավ: Հեցկլտոցը՝ աղեխարշ ճիչերը, սիրտ էին կեղեքում, կոկորդ խեղդում անակնկալ խորտակը մոլեգին իջել էր հինավուրց երկրի վրա։ Անօրեն բռնակալն իր սուրը կաղկաղեց դեպի խոնարհ գեղջուկի խեղճ հյուղը և միլիոնավոր անբասիր սրտեր խողխողեց: Անթիվ երազներ իսպառ վերացան և անհամար հույսեր նվիրական եթերային ի վերև ելան։ Հատուկենտ մարդիկ փրկվեցին այդ անօրեն հաշվեհարդարից։

2․ Տրված ածանցով և բառերից ընտրված համապատասխան արմատներով կազմել 6 ածանցավոր բառ/ առանց երկրորդ ածանցի/։
Ական վերջածանցով

ա․ հնգական, գործական, հոգևորական, տարական, վարորդական, ուղղական, նախնական, նկարչական, բեռնական, ծխական, քարական, բանտական

բ․ Ազնվական, գոյական, պարբերական, ուղեգորգ, բախտական, պետական, կուսական, մշտական, ամսական, համայնական, տիպական, աշխարհական:

3․ Յուրաքանչյուր բառաշարքից ընտրել հոմանիշ բառերի վեց զույգ։

ա․Դալկանալ, երկմտել, ըմբոշխնել, ըմբոստանալ, կանխել, ընկրկել, ճաշակել, զիջել, սփրթնել կասկածել, թախանձել, ընդվզել, ներգծել, պաղատել:

զիջե-ընկրկել

ըմբոշխ- ճաշակել

ըմբոստանալ-ընդվզել

Դալկանալ,-սփրթնել

թախանձել, պաղատել

երկմտել, կասկածել,

բ․Մոլեգնել, խայտալ, զերծել, խոկալ, զայրանալ, ցանկանալ, եղծել, շնորհել, խուսափել թռչկոտել, ընծայել, ըղձալ, շրջանցել, խորհել:

շնորհել, ընծայել

Մոլեգնել, զայրանալ

խայտալ, թռչկոտել

խոկալ, խորհել:

ցանկանալ, ըղձալ

գ․ Աշխույժ, դաժան, լքյալ, վայրագ, մատղաշ, արի, դիվահար, կայտառ, նրբիրան, լկտի դեռահաս, լպիրշ, ցավագար, խիզախ:

լկտի լպիրշ

արի, խիզախ

վայրագ, դիվահար

Աշխույժ, կայտառ

մատղաշ, նրբիրան

դ․Թանձր, հինավուրց, բազում, միացյալ, խիտ, կատաղի, բերրի, անդորր, արգավանդ, խաղաղ, համաչափ, անթիվ, վայրագ, վաղնջական։

Թանձր, խիտ

հինավուրց, վաղնջական

բազում, անթիվ,

անդորր, , խաղաղ

վայրագ կատաղի

բերրի, արգավանդ

4․ Կազմել 6 բարդ բառ՝ սյունակներից ընտրելով մեկական արմատ։

Քաղցրալուր աներես
ատյան սեգ
պանծալի բերովի
լեզվագար դպրոց
թաթախել գիտուն
պաշտելի ցողիկ

5․ Կազմել մեկական բարդ բառ՝ վերջին բաղադրիչ դարձնելով տրված բառերի առաջին արմատները/ընդամենը 6 բառ/։

1.Նյութապաշտ-շինանյութ
մոտակա
դաշտավայր-ծաղկդաշտ
փետրազարդ
թռիչքաձև
հուսախաբ-լիահույս

2.Դիտակետ
աստիճանացույց
պատվոգիր
գնդակոծել
գթասիրտ
տիրապետություն

3. Խոսակցություն
անչափահաս
վառելահեղուկ
հարսնատես
շնչասպառ
նվիրագործել

4.Դիրքորոշում
պատկերասրահ
հավաքատեղի
ծննդավայր
անցաթուղթ
ոսկրախտ

Լեզվում կան բառեր, որոնք արտահայտում են գործողության
հատկանիշներ, օրինակ՝ հերոսաբար կռվել, դանդաղորեն քայլել, լիովին վստա-
հել, անմիջապես օգնել, չափազանց դժվար։ Գործողության (հատկանիշի) հատ-
կանիշներ ցույց տվող բառերը միավորվում են մակբայ խոսքի մասի մեջ։

Մակբայները լինում են տեղի, ձևի, չափ ու քանակի, ժամանակի։
Տեղի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման տեղը, օրինակ՝
ամենուր, ամենուրեք, այլուր, բերնեբերան, դեմառդեմ, դեմ դիմաց, դեսուդեն, դեմ հանդիման, դռնեդուռ, գյուղեգյուռ, երկրեերկիր, հետ, ընդառաջ, հեռու, հեռու-հեռու, մեջտեղ, սարնիվեր, վեր, վար, վերուստ, տեղ-տեղ և այլն։

Ձևի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը, օրինակ՝
արագ, արագ-արագ, արագորեն, արտաքուստ, բարեկամաբար, բարոյապես, բացեիբաց, գործնականորեն, գիտակցաբար, դանդաղ, դանդաղորեն, զույգ-զույգ,  իսկույն, լրջորեն, խստիվ, կամաց, կամաց-կամաց, մեկ-մեկ, հազիվհազ, հանկարծ, հապճեպ, հիմնովին, հոտնկայս, հետզհետե, հօգուտ, ձեռաց, մեղմիվ, մենմենակ, մերթընդմերթ, մեղմիվ, միասին, միանգամայն, միաձայն, ներքուստ, շարունակ, շտապ, ջոկ-ջոկ, սրտանց, ի սրտե, ուշի-ուշով (ուշիուշով), քաջաբար, փոխեփոխ և այլն։

Չափ ու քանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման
չափը, քանակը՝ ամենևին, ամբողջովին, ավել, ավելի, ավելի ևս, առավել, առավելապես, բավականին, բավական, բազմիցս, բնավ, բոլորովին, գերազանցապես, գրեթե, դարձյալ, եռակի, երիցս, է՛լ ավելի, ընդամենը, լիովին, կիսով չափ, կրկին, կրկնակի, հազիվ, հաճախ, հաճախակի, համարյա, մասամբ, մասնակիորեն, մեկ-մեկ, մեկիկ-մեկիկ, մոտավորապես, նորից, շատ, շատ-շատ, չափազանց, սակավ առ սակավ, փոքր առ փոքր, փոքրիշատե, քիչ-քիչ և այլն։

Ժամանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ժամա-
նակը, օրինակ՝ այժմ, արդեն, այլևս, այսուհետև, այնուհետև, այսօր, ամսեամիս, առայժմ, առհավետ, առմիշտ, ապա, գիշեր-ցերեկ, դեռ, դեռևս, երբեք, երեկ, ընդմիշտ, ժամ առ ժամ, ժամանակ առ ժամանակ, հար, հավետ, հավիտյան, հետագայում, հետո, հիմա, հնուց, հնում, մանկուց, միշտ, մշտապես, նախ, նախապես, նախօրոք, ներկայումս, շուտ, շուտով, վաղ, վաղը, վաղուց, վաղօրոք, վերջերս, վերջիվերջո, տարեցտարի, րոպե առ րոպե, ուշ, ցարդ, ցայժմ, ցմահ, օրըսօրե, օրեցօր, օր օրի և այլն։

Որոշ մակբայներ բազմիմաստ են և տարբեր նախադասություններում կարող
են արտահայտել տարբեր իմաստներ։ Սրանք կոչվում են ընդհանրական մակբա-
յներ, օրինակ՝ Շուտ-շուտ այցելում է (չափ). Շուտ-շուտ ուտում էր (ձև)։ Ընդհանրական այլ մակբայներ՝  առաջ, անընդհատ, անմիջապես, արտաքուստ, ներքուստ, դեմ դիմաց, իսկույն, հաճախ, շարունակ, միանգամայն, ստեպ-ստեպ և այլն։