Рубрика: Հայոց լեզու

Մահը մի՛շտ հիշիր,
Բայց հիշիր ո՛չ թե լացելու համար.
Այլ,- որ իմանաս,-
Թե դեռ ինչքա՜ն է մնում… ծիծաղել,
Եվ… ուրախանա՛ս.
Մահը մի՛շտ հիշիր,
Ո՛չ թե անիմաստ կարծելու համար
Անելի՛քը քո,
Այլ շտապելու՝
Քանի դեռ գործ կա այս լուսնի ներքո…
Եվ մի՛ թրեւի
Անգործ ու անբան,
Այն սենյակներում, որ… քո՜նն ես կարծում.
Վաղը, Նրանցից փոքրում, կամ մեծում,
Դո՛ւ էլ կպառկես… սեղանի վրա,
Նոփ-նոր դագաղում,-
Որ… Փոշի՜ դառնաս,
Եվ հիշվես միայն
Մահազդերի մե՛ջ,
Խոսքո՛ւմ ու ճառո՛ւմ…
Մահը մի՛շտ հիշիր,
Որ հիշես՝ ինչո՛ւ
Եվ ի՛նչ ես ուզում անել աշխարհում…

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Բաց թողնված տառերը լրացրու՛:

Մարդուն իր ամբոբղջ կյանքւմ ուղեկցում է ձայնը: Մարտը բացարձակ լռության    պայմաններում վատ է զգում. նրան պատում է  երկուղի ու անհարմարության զգացում: Բացարձակ լռությունը խավարում է մարդու նյարդային համակարգն այնպես, ինչպես և անվեր. աղմուկը: .րոտը, հրաբուխների ձայնը, ծովային մլիկները և այլ աղմուկներ անհանգստացնում են մարդուն: Կան բնական աղմուկներ .լ, ինչպես թռչունների դայլայլը, ա..յուրների կարկաչ..նը, ծովի ալիքների համընթաց ճողփ..նը, հաճելի են մարդկանց համար, բարերար են ներգործում նրանց նյարդային համակարգի վրա: Տհաճ աղմուկը քայքայում է մարդու առողջությունը: Աղմուկի հետ են կապվում լսողության կորուստը, նյարդահոգեկան հիվանդությունների աճը, ֆիզիկական և մտավոր ընդունակությունների նվազումը:

2. Գրի՛ր տրված հոմանիշներից մեկը:

 1901 թվականից (տրվում, շնորհվում, բաշխվում, պարգևվում) են Նոբելյան ամենամյա մրցանակները` ըստ շվեդացի ինժեներ, (հարուստ, մեծահարուստ, մեծատուն) գործարանատեր Ալֆրեդ Նոբելի կտակի: Նա մոտ յոթանասուն միլիոն շվեդական կրոն էր (թողել, կտակել), որի տոկոսներն սւմեն տարի (բաժանվում, բաշխվում, տրվում) են ֆիզիկայի, քիմիայի, բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի (բնագավառներում, ասպարեզներում, ճյուղերում, ոլորտներում) խոշոր (հայտնագործություններ, գյուտեր) (անող, կատարող) գիտնականներին (ամենախոշոր, ամենակարևոր, ակնառու) գրական ստեղծագործության հեղինակին և նրան, ով տարվա (մեջ, ընթացքում) ամենաշատ ներդրումն է ունեցել ազգերի (միասնության, համախմբման), ստրկության (վերացման, ոչնչացման) կամ եղած բանակների (պակասեցման, կրճատման) ու խաղաղությունը (պահպանելու, պաշտպանելու) գործում:

Աշխատանք դասարանում 

1. Օգտվելով տրված բառերից` բացատրի´ր, թե ընդգծված բառերը նախադասություններից յուրաքանչյուրում ի՛նչ իմաստով են գործածված:

1.Եփվել, բորբոքվել:
 Ջուրը թեյնիկում վաղուց արդեն եփվում էր, բայց նա չէր նկատում: Բարկությունից արյունը եռում էր երակներում, սիրտը տակն ու վրա էր      լինում:

2.Ուղեկցել, ընկերություն անել, միանալ:

Ընկերացել է դիմացի շենքում ապրող մի տղայի հետ: Ընկերացան, որ միասին անեն իրենց ուժերից վեր այղ գործը: Մինչև քաղաք ընկերանամ քեզ, որ մենակ չգնաս:

3.Կռել, թակել, գանահարել, քննել:

Ավազակներն այնպես էին գանահարել խեղճին, որ ձին թողել ու փախել էր: Այնպես համառորեն է դուռը թակել, կարծես վստահ է, որ տանը մարդ   կա:
Երկաթը տաք-տաք են կռում:
Այդ հարցն այնքան քլեցին, որ ոչ մեկին այլևս չի հետաքրքրում:

4.Ավարտել, վերջը տալ (ուտել):

Գործը ավարտել հետո, երկար ժամանակ դրան այլևս չէր անդրադառնում:
Մեկն իր բաժին միրգն արագ վերջ տալ  ու դունչը մեկնել վանդակի շուրջը խմբված երեխաներին, որ էլի տան:

2. Դառնալ բազմիմաստ բառը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր քեզ հայտնի բոլոր իմաստներով: Ընդգծի՛ր այն նախադասությունները, որտեղ այն փոխաբերական իմաստով է գործածված:

Իմ եղբայրը այս տարի դարձավ 8 տարեկան:

Ես մյուս տարի կդառնամ 13 տարեկան

3. Տուն բազմիմաստ բառը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր քեզ հայտնի բոլոր իմաստներով: Ընդգծի՛ր այն նախադասությունները, որտեղ այն փոխաբերական իմաստով է գործածված:

Մեր գյուղի լքված տնակում մի ընտանիք է ապրում:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

«Օդային ամրոց» արտահայտությունը նշանակում է անպտուղ երևակայություն, իզուր երազանք անիրագործելի պլաներ: Այդ արտահայտությունը վերագրում են քրիստոնական քարոզի. Ավգուստիանոսին, որն իր աշխատություններից մեկում խոսում է օդային շինարարության մասին: Հետագա.ում մարդի. այդ արտահայտությունը գործածում են ձնափոխված` «Օդային ամրոց» ձնով:

2. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:Մեռ.ալ ծովի ջուրն այնքան աղի է, որ այնտեղ ոչ մի կեն.անի .ակ չի կարող ապրել: Ար.մտյան 

Ասիայի տոնակեզ անանձր. կլիմայի պատճառով  շատ ջուր է գոլորշիանում ծովի մակերևույթից, իսկ լուծված աղերը մնում են ծովում ու մեծացնում ջրի աղիությունը: Ծովում խորանալուն զուգընթաց` աղիությունն աճում է: Աղերը Մեռյալ ծովի քարորդ մասն են կազմում, նրա մեջ աղերի ընթանուր քանակը քառասուն միլիոն տոննա է

3. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:
 Ամերիկյան մի ակումբում, որտեղ երաժտությունն ան.ա.ար որոտում է, կարելի   է անդոր գտնել: Ավտոմատի մեկ տասը ցենտ են գցում, և այն երեք րոպեով անջատվում է: Տասը ցենտը քիչ չի, բայց ինչքա՜ն հաճելի է թվում այն անդորը, որի համար անձամբ կանխիկ վճարել ես: Հազար ինը հարյուր հիսունին. թվին ամերիկյան ռադիոն մի անսովոր հաղորդում տվեց: Ունկընդիրների ուշադրությանը ներկայացրին մի լուր` աղմուկի դեմ պայքարող կազմակերպություն ստեղծելու մասին, ու ընդհուպ մինչև տասնհինգ րոպեանոց հաղորդման վերջը տևեց լռություն:

Անհատական նախագծերի քննարկում, լրացում։ 

1. Կետերի փոխարեն տ, դ, կամ  թ գրի՛ր:

 Ընթացք, ընթարձակ, անընդհատ, ընդմիջել, ընթհանուր, ընդամենը, ընթանալ, ընտրել, ակնթարթ, անդաթար, ընթերցել, ընդառաջ, անընթեռնելի:

2. Պարզի՛ր, թե ինչի՛ հիման վրա է կազմվել բառաշարքը և ավելացրո՛ւ նոր բառեր:

 Արևմտաեվրոպական, Ոսկեվազ, դափնեվարդ,…:-բուլոր բառերում և-ի փոոխարեն գրվում է եվ:

3.Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ ն (ո՞ր դեպքում է ն գրվում):

Անբնական, ամբիոն, ամբողջ, ամպամած, անպայման, զամբյուղ, ամբասիր, անփոփել, ա նփոփոխ, անպետք, ամբարել, անբարտավան:

Աշխատանք դասարանում 

1. Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

Ա. Երփներանգ, արփի, փրփրել, փափուկ, սրփազան+, ճամփորդ, համփերություն+, դափնի, շամփուր:

սրբազան,հանբերություն
Բ. Կարթ,խորթ, զվարթ, պարթև, նյարթ+, թարթել,երթվել+, փարթամ:

նյարդ,երդվել

2. Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

 Ա.Համարձակ, բարձունք, վերադարձ, վարձատրել, հարձուփորձ+, հարձակում, մրձույթ+:

մրցույթ,հարցուփորձ
Բ. Դեղձ, դաղձ, դեղձանիկ, բաղձանք, օցանման+, ատաղծագործ:

օձանման,ատաղծնագործ

3. Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

 Ա. Զմրուխտ, ապուխտ, բախտավոր, թախտ, խեխտել+, կխտար, խրոխտ, ոխկույզ, տախտակ, նախկին:

խեղտվել,ողկույզ
 Բ. Ճեղքել, կմաղք, աղքատ, կողպեք, վղտալ, եղբայր, սանդուղք:

կմախք,վխտալ

4. Տրված բառերի կազմությունն ու գրությունը բացատրի՛ր:

 ա) Անհյուրընկալ, զրուցընկեր, դյուրընկալ, գահընկեց, անընդհատ, համընթաց:Բոլոր բառերում կա ը տառը, որը արմատի մի մասնե կազմում:

   բ) Միջօրե, հանապազօրյա, ոսկեզօծ, ապօրինի,առօրյա, առօրեական, բացօթյա, բարօրություն, զօրուգիշեր:Բոլոր բառերում կա օ տառը,որը արմատի մի մասնե:

 գ) Մանրէ, վայրէջք, հնէաբան, որևէ, երբևէ:Բոլոր բառերում կա է տառը

5. Որտեղ անհրաժեշտ է, ը գրի՛ր:

Անակ.նկալ, անըմբռնելի, օրըստօրե, ակ.նթարթ, անընդմեջ, լուսն.կա, մթ.նկա, համընդհանուր, մերթընդմերթ, անընթեռնելի,ակ.նհայտ, անընդհատ, անհյուրընկալ, սրընթաց:

Սիրում եմ կյանքը…
Բայց ի՞նչն եմ սիրում:

Читать далее «ճամփորդը» →

 

3. . Տրված բայերը պատճառակա՛ն դարձրու ու փորձի՛ր բացատրել այդ անունը: Պատճառական դարձնող մասնիկն ընդգծի՛ր:

Օրինակ`
 խոսել-խոսեց նել, (խոսեց րի), վախենալ-վախեց նել (վախեց րի):
Վազեցնել , պարեցնել, աշխատեցնել,, ուտեցնել,, կարմրեցնել,, սովորեցնել,, խմեցնել,, շփոթեցնել,, լռեցնել,, վստահեցնել,, հագեցնել, մոտեցնել, մերձեցնել:

4. Նախորդ վարժության՝ պատճառական դարձրած բայերով բառակապակցություններ կազմիր` ո՞ւմ կամ ի՞նչը հարցին պատասխանող բառեր ավելացնելով:

վազեցնել երեխային

պարեցնել երեխային

աշխատեցնել բանվորներին

ուտեցնել աղջկան

կարմրեցնել կարկանդակները

սովորեցնել աշակերտներին

խմեցնել ծերերին

շփոթեցնել հիվանդին

լռեցնել մարդկանց

վստահեցնել Կարենին

հագեցնել ճամփորդին

մոտեցնել լսափողը

մերձեցնել մարդկանց

Պատմությունը դարձրո՛ւ ներկա ժամանակով:

Մեր կապիկը մի աֆրիկացուց էնք ձեռք բերել, որը վառ անհատականությամբ ու յուրահատուկ հումորով օժտված մի էակ է: Ամեն օր նրան դուրս ենք տանում ու կապում ծառին: Առաջին երկու օրը խելոք նստում է տան մուտքի մոտ, ու նրա կողքով չընդհատվող հոանքով անցնում են որսորդները, մեզ սննդամթերք բերող պառավ կանայք, խումբ-խումբ վազում են խխունջներ ու միջատներ բերող փոքրիկ տղաներ: Մենք ենթադրում ենք, որ այդ անդադար շարժումը կզվարճացնի ու կհետաքրքրի կապիկին: Այդպես էլ եղավ: Նա շատ շուտ գլխի է ընկնում, որ պարանի երկարությունն իրեն թույլ է տալիս թաքնվել բակի դռնակի մոտ, և օգտվեց դրանից: Հենց որ ոչինչ չկասկածող մի աֆրիկացի բակ է մտնում, կապիկն իսկույն դուրս է ցատկում դարանից ու բռնում խեղճի ոտքը: Հետն էլ այնքան սոսկալի ճղճղոց է գցում, որին նույնիսկ ամենապինդ նյարդերն ունեցող մարդը չի դիմանում:

2. . Փակագծերում  տրված ժամանակաձևերից տեքստին համապատասխանող ձևն ընտրի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Բարձր կրունկներով կոշիկներն առաջին անգամ երևացել են ուշ միջնադարյան Փարիզում: Բայց կինն իր կրունկներն ինչո՞ւ (պիտի պահի, ) բարձր ու մարմնի ծանրությունը ոտքի թաթերի վրա…(պիտի դնի, ): Պատճառն այն էր, որ այն ժամանակ Փարիզի փողոցները սալահատակված (,չէին), և մարդիկ մի մայթից մյուսն անցնելու ժամանակ….(խրվում էին, ) ցեխի մեջ: Եվ ահա մի հնարագետ կոշկակար, որն իր համար…(հնարեց, ) բարձր կրունկները, որոշեց մյուսների կոշիկներն էլ այդպես կարել:

Տրված ժխտական նախադասությունները  շարունակի՛ր՝  քանի ձևով հնարավոր է: Ամեն անգամ շեշտը դի´ր այն բառի վրա, որին վերաբերում է ժխտումը:

Օրինակ`Գյուղատնտեսությո՛ւնը չափազանց դանդաղ չի զարգանում, այլ արդյունաբերության մյուս ճյուղերը: 

Գյուղատնտեսությունը չափազանց դանդաղ չի զարգանում, այլ ընդամենը մի քիչ է հետ ընկնում: 

Գյուղատնտեսությունը չափազանց դանդա՛ղ չի զարգանում, այլ նույնիսկ առաջ է ընկել:
 Բոլոր արհեստանոցները նույն գործը չեն անում:-այլ կատարում են տարբեր գործեր,այլ մի փոքր իրար նման են անում,այլ տարբեր արհեստներ են անում
 Ես չեմ տեսել տոթակեզ անապատը:-

1․այլ լսեն եմ նրա մասին

2․այլ պատմել են դրա մասին

3․զրուցել ենք նրա մասին
Արքիմեդը ջրավազանում իր ամենանշանավոր օրենքը չհայտնագործեց:

1․այլ հատնագործել է ճաշելիս