Рубрика: Uncategorized

https://davtyanschool.wordpress.com/2023/03/15/15-03-2023/

https://davtyanschool.wordpress.com/2023/03/13/13%e2%80%a403%e2%80%a42023/

1.Հոլովի՛ր աթոռ, բառը։

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ)աթոռ

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞)աթոռի

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն)աթոռին

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց)աթոռից

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)աթոռով

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ)աթոռռի մեջ

2. Առանձնացրո՛ւ անձնանիշ և իրանիշ  գոյականները:
Գունդ-իր, գնդապետ-անձ, գնդացիր-իր, Եգիպտոս-իր, եգիպտացի-անձ, եգիպտացորեն-իր, թիզ-իր, թզուկ-անձ, ձիակառք-իր, կառապան-իր, վաճառատուն-իր, վաճառական-անձ, ուղեվարձ-իր, ուղևոր-անձ, վերելք-իր, վիրաբույժ-անձ, հնդկացի-անձ, հնդկացորեն-իր, հայ-անձ, Հայաստա-իր, դերբայ-իր, դերասան-անձ, հացաբույս-իր, հացթուխ-իր, խոհարար-անձ, խոհանոց-իր, լրագիր-իր, լրտես-անձ, հետախույզ-իր, հետևանք-իր:

3. Առանձնացրո՛ւ թանձրացական և վերացական գոյականները:
Երամ- թանձրացական, հույս- վերացական, կասկած- վերացական, պատիվ- վերացական, վերարկու- թանձրացական, ճաշակ- վերացական, ճաշ- թանձրացական, կարոտ- թանձրացական, ծխախոտճ- վերացական, գութ- վերացական, նախանձ- վերացական, երաժիշտ- թանձրացական, բնավորություն- վերացական, քար- թանձրացական, արձագանք- թանձրացական, ծառ- թանձրացական, հուշ- վերացական, հուշարձան- վերացական, վախ- թանձրացական, նկար- թանձրացական, բողոք- վերացական, դասագիրք- թանձրացական:

Երկուշաբթի

Այս շաբաթը սկսում ենք հոլովները վերհիշելով։

Գոյականների կրած փոփոխությունները հոլովների միջոցով կոչվում է հոլովում։

1.Հոլովի՛ր գիրք, բառը։

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ)գիրք

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞)գրքի

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն)գրքին

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց)գրքից

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)գրքով

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ)գրքում

2․Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրո՛ւ և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա. Ուժ, տարր, ծով-եր, նաև, կույտ, բերդ-եր, շենք-եր:

Բ. Ճանապարհ-ներ, գաղտնիք, հրաշք, մեքենա-ներ, շրջան-ներ, շինություն-եր, նավահանգիստ:

Գ. Գառ-ներ, դռ-ներ, մատ-ներ, մկ-ներ, թոռ-ներ, լեռ-ներ, բեռ-ներ:

Դ. Աստղ-ներ, արկղ-ներ, վագր-եր, անգղ, սանր-ներ:

Ե. Ծովածոց, սուզանավ-ներ, դաշտավայր-եր, շնագայլ-եր, հեռագիր-ներ, լրագիր-ներ:

Զ. Քարտաշ, գրագիր-ներ, լեռնագործ-ներ, բեռնակիր-ներ:
Է. Մարդ-իկ, կին-տիկնայք:

3․Փակագծում տրված բառերը հոգնակի դարձրու՛ և համապատասխան ձևով գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Մրցող դաստանավերը (լաստանավ) մաքուր էին ու զարդարված գույնզգույն լաթերով:

հարթավայրերեը (հարթավայր) գարնան հորդացումների ժամանակ գետերը կարող են հակառակ ուղղությամբ հոսել:
օդութաբանները (օդերևութաբան) զգուշացնում են քաղաքին սպառնացող նոր ցիկլոնի մասին:
Գետում ջրի մակարդակը բարձրացել էր սառցադաշտերի (սառցադաշտ) պատճառով:

4․Բառակապակցությունն անվանել մեկ բառով:

Օր․՝ յոթ գլխով- յոթգլխանի,․․․

ստրուկի մտքով-ստրկամիտ, լի և առատ-շատ, կյանքի հյութ-, ցավից լլկված, մոլոր մտքով-մոլորամիտ, սուր ընթացող-սուրընթաց, խելքը կորցրած-անխելք, նոր հայտնված-նօրահայտ, մենակ ապրող-միայնակ, խիստ բարքով, երկար ապրող, նոր եկած-նորեկ, աչքին հաճելի:

Ո՞րն է PTUVGFRS ուղղանկյունանիստի կողը:

Ընտրիր ճիշտ տարբերակ(ներ)ը:

• VT
• SG+
• GT
• GP+
• SF
• TS
•  
• Ուղղանկյունանիստի հիմքի մակերեսը 8/13 սմ² է, իսկ բարձրությունը 1/8 սմ:
• Գտիր ուղղանկյունանիստի ծավալը:
•  
• Պատասխան 14/634 սմ³

Հետևյալ ուղղանկյունանիստում DN=1/9 սմ, իսկ ABCD ուղղանկյան մակերեսը 2 սմ² է:

Որոշիր ուղղանկյունանիստի ծավալը:

Ուղղանկյունանիստի ծավալը  3/8

Նշիր վերևի ուղղանկյունանիստի ծավալի հաշվման ճիշտ բանաձևը:

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը:

• V=SABLK⋅KL
• V=SABCD⋅KN
• V=SABCD⋅ND
• V=SKLMN⋅BD+
• Որոշիր խորանարդի ծավալը, եթե նրա կողը 1011 սմ է:
•  
• Խորանարդի ծավալը  10/110

DBLN ուղղանկյունը բաժանում է ABCDKLMN ուղղանկյունանիստը երկու հավասար մասերի: Դրանցից յուրաքանչյուրի ծավալը 1/31 սմ³ է:

Գտիր ABCDKLMN ուղղանկյունանիստի ծավալը:

Պատասխան՝ V=3/31

Ուղղանկյունանիստն ունի հետևյալ չափումները՝ 25 սմ, 26 սմ, 35 սմ:

Հաշվիր ուղղանկյունանիստի ծավալը:

Տեղադրիր բնական թիվ:

Ուղղանկյունանիստի ծավալը 25x26x31=20150

Ուղղանկյունանիստի հիմքի մակերեսը հավասար է 1/31 սմ², իսկ կողերից մեկի երկարությունը 7 սմ է:

1. Կարելի՞ է պնդել, որ ուղղանկյունանիստի ծավալը հավասար է 7/31 սմ³:

• ոչ
• այո

2. Հնարավո՞ր է արդյոք, որ ուղղանկյունանիստի ծավալը հավասար լինի 7/31 սմ³:

• ոչ
• այո

Ուղղանկյունանիստի ծավալը 8/11 սմ³ է, իսկ հիմքի մակերեսը՝ 8 սմ²:

Որոշիր ուղղանկյունանիստի ND կողի երկարությունը:

Պատասխան՝ 8/11:8=1/11

Ուղղանկյունանիստի ծավալը 57 սմ³ է, իսկ ND կողի երկարությունը՝ 17 սմ է:

Որոշիր ուղղանկյունանիստի NKLM նիստի մակերեսը:

Պատասխան՝57×17=1069

Էլեկտրական հոսանք

Էլեկտրական լիցքերը կարող են տեղաշարժվել, հաղորդվել, առաջացնելով էլեկտրական հոսանք: Ըստ իրենց լիցք հաղորդելու հատկության, նյութերը բաժանվում են հաղորդիչների և մեկուսիչների:
Էլեկտրականության հաղորդիչներ են. մետաղները, գրաֆիտը, մարդու և կենդանիների մարմինները, խոնավ հողը և այլն։
Ոչ հաղորդիչներ կամ մեկուսիչներ են. ապակին, չոր փայտը, ռետինը, մարմարը և այլն։

Հաղորդիչներով լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումը, որի արդյունքում տեղի է ունենում լիցքի տեղափոխություն, կոչվում է էլեկտրական հոսանք:
Էլեկտրական հոսանքի շնորհիվ են լուսավորվում քաղաքներն ու գյուղերը, ջեռուցվում բնակարանները: Էլեկտրական հոսանքով են աշխատում բազմաթիվ կենցաղային սարքեր:

Էլեկտրական հոսանքի առաջացման համար անհրաժեշտ են հոսանքի աղբյուրներ և հաղորդալարեր, որոնց միջոցով էլեկտրական հոսանքն էլեկտրակայաններից մեր բնակարաններ կհասնի:
Որոշ կենցաղային սարքերի, օրինակ` ձեռքի լուսարձակի, հեռակառավարման վահանակի, հաշվիչի աշխատանքի համար օգտագործում են  գալվանական տարրեր, ավտոմեքենաներում` կուտակիչներ:
Էլեկտրակայանները, գալվանական տարրերը, կուտակիչները կոչվում են հոսանքի աղբյուրներ:

Հոսանքի աղբյուրներն ունեն երկու բևեռդրական «+» և բացասական «–»: Հոսանքի աղբյուրը սարքին պետք է միացնել այնպես, որ աղբյուրի «+» բևեռը համընկնի սարքի «+» բևեռին, իսկ աղբյուրի «–» բևեռը սարքի «–» բևեռին:

Էլեկտրական սարքը աշխատեցնելու համար այն հաղորդալարերով միացնում են հոսանքի աղբյուրին՝ կազմելով էլեկտրական շղթա:

Օրինակ

Շարժանկարում պատկերված է պարզագույն էլեկտրական շղթան՝ կազմված հոսանքի աղբյուրից, լամպից, անջատիչից և դրանք իրար միացնող հաղորդալարերից:

Երբ շղթան փակ է, դրանով հոսանք է անցնում, երբ բաց է՝ ոչ:

Պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչ է էլեկտրական հոսանք:
2. Ո՞ր նյութերն են էլեկտրականության հաղորդիչները:

Կայծակ

Երբ երկու լիցքավորված մարմիններ բավականաչափ մոտեցնում են իրար, դրանց միջև առաջանում է կայծ և լսվում է ճայթյուն: Այս երևույթն անվանում են էլեկտրական պարպում:

Կայծակը էլեկտրական պարպում է, որը տեղի է ունենում մթնոլորտում և ուղեկցվում է որոտով:
Կայծակ կարող է առաջանալ երկու էլեկտրականացված ամպերի կամ ամպի ու Երկրի միջև:

Ամպրոպային ամպերը կազմված են ջրի կաթիլներից և փոքրիկ սառցակտորներից: Ներքևից բարձրացող տաք օդի հոսանքների շնորհիվ այդ մասնիկներն անընդհատ բախվում են իրար և, որպես արդյունք` լիցքավորվում: Երբ լիցքերի քանակությունը բավականաչափ մեծանում է, ամպից որոշ էլեկտրոններ օդով հասնում են Երկիր՝ ստեղծելով անցուղի մնացած լիցքավորված մասնիկների համար․ առաջանում է կայծակ։ 

Այդ պրոցեսը տևում է շատ կարճ, ջերմաստիճանը հասնում է տաս հազար աստիճանի, տեղի է ունենում կարճատև լուսարձակում։
Օդի արագ ընդարձակման հետևանքով առաջանում է նաև հարվածային ալիք, և մենք լսում ենք որոտը: Կայծակն օժտված է ահռելի էներգիայով և կարող է շատ վտանգավոր լինել: Խփելով տարբեր մարմինների՝ կայծակը կարող է մեծ վնասներ պատճառել. հալել մետաղե իրերը, այրել ծառերը, սպանել մարդկանց և կենդանիներին:

Ինչպես պաշտպանվել կայծակից

Կայծակը բնության ահեղ երևույթներից է, և նրա հարվածը խիստ վտանգավոր է։ Այն ավելի հաճախ հարվածում է Երկրի մակերևույթից վեր խոյացող առարկաներին, շինություններին, ծառերին, կենդանիներին և մարդկանց։
Շենքերը կայծակի հարվածից պաշտպանում են հատուկ սարքերի՝  շանթարգելների  օգնությամբ:
Շանթարգելը մետաղյա ձող է, որն ամրացվում է շինության պատի երկայնքով։ Ձողի վերին սրածայր մասը  պաշտպանվող շենքից բարձր է՝ ստորին մասը հողակցված։Ամպրոպաբեր ամպերից էլեկտրական լիցքերը շանթարգելի միջով անցնում են հողի մեջ՝ չվնասելով շինությունը:

Կայծակից պաշտպանվելու համար անհրաժեշտ անվտանգության կանոնները.

1. Կայծակի ժամանակ բաց դաշտում գտնվելը վտանգավոր է:
2. Չի կարելի  պառկել գետնին:
3. Եթե հնարավոր չէ արագ հեռանալ, ապա պետք է կքանստել համեմատաբար ցածրադիր տեղում:
4. Քանի որ կայծակը խփում է առավել բարձր մարմիններին, ուստի չպետք է թաքնվել բարձր ծառի տակ:
5. Որքան հնարավոր է` պետք է շուտ դուրս գալ ջրից:
6. Չի կարելի ձեռք տալ մետաղե առարկաներին, պետք է հեռու մնալ դրանցից:
7. Թաքնվել կարելի է խիտ անտառում, քարանձավներում, բնակելի շենքում, ավտոմեքենայում՝ փակելով պատուհանները:
8. Մոտոցիկլետի կամ հեծանվի օգտագործումը վտանգավոր է:

Հինգշաբթի

3.Ո՞ր դերանունը չունի հոգնակի ձև։

Ես, դու, նա, մեկը+։

4.Կապակցություններն արտահայտել մեկ ածականով։

թախծոտ դեմքով-թախծադեմ

փայտից պատրաստված-փայտե

մեգով պատված-մեգապատ

միրգ տվող-մրգատու

շահույթ բերող-շահութաբեր

շնորհներ ունեցողշնորհալի

ոսկուց ձուլված-ոսկեձուլ

5.Նշված անձնանուններից քանի՞սը կարող են գործածվել որպես հասարակ անուն։

Գոհար, Հարություն, Նաիրի, Համբարձում, Մասիս, Տարոն, Մարտիրոս, Սիփան, Շիրակ, Հասմիկ, Գոռ, Հրաչյա: Գոհար Համբարձում Հասմիկ, Գոռ,

6. Տրված բառերից ո՞րն է գոյական:

փայտե

սարսափ+

զարմանալի

պարեվ ես մանվել

                                                          Մայրիկս

Երբ նայում եմ քո աչքերին,
Ողջ աշխարհն է ինձ ժպտում,
Երբ քո դեմքին ժպիտը կա,
Արեւն է ինձ ողջունում: