Рубрика: Uncategorized

Երկուշաբթի ( 21.11.2022թ. )

Առակների շարք

« Գյուղացին ու իր որդիները. »

Գյուղացու մահը մոտեցել էր: Նա ուզում էր, որ իրենից հետո որդիները լավ հողագործ դառնան: Նրանց հավաքեց ու ասաց. «Սիրելի՛ զավակներ, ես մի խաղողի վազի տակ գանձ եմ թաղել»: Հենց որ հայրը մահացավ, որդիները շտապ վերցրին բահերն ու թիերը և իրենց ամբողջ հողամասը մի լավ փորեցին: 
Ճիշտ է, նրանք գանձ չգտան, բայց այգին առատ բերք տվեց:

Առաջադրանք

Ինչ է սովորեցնում առակը: Գանձը ոչ միային լինում է ոսկի նաև գանձը լինում է բերք

Եզոպոսի  «Եղջերուն ու խաղողը» առակը։

Եղջերուն, որսորդներից փախչելով, թաքնվեց խաղողի այգում: Որսորդներն անցան կողքով, և եղջերուն վճռեց, որ այլևս չեն նկատի իրեն և կրծոտեց խաղողի տերևները: Բայց որսորդներց մեկը շուռ եկավ, նկատեց նրան, վերջին  նետով նշան բռնեց և վիրավորեց եղջերուին: Զգալով մոտալուտ մահը` եղջերուն հառաչելով ինքն իրեն ասաց. «Տեղս է, խաղողի վազն ինձ փրկեց, իսկ ես ոչնչացրի այն»:

Առակս կարելի է վերագրել այն մարդկանց, ովքեր նեղացնում են իրենց օգնականներին, որի համար էլ Աստված պատժում է նրանց:

Առաջադրանք

Ի՞նչ հասկացար առակից: Ինչի՞ մասին է այն:

Վիլյամ Սարոյան «Վիրավոր առյուծի պատմությունը»

Մեծ հավակնություններ ունեցող փոքր մարդկանց իրենց արժանի տեղը ցույց տալու համար նա մեկ այլ պատմություն էր պատմում որսորդի գնդակից վիրավորված առյուծի մասին, որ ցավից ոռնում էր և մահվան դուռն էր հասել: Առյուծին է մոտենում փոքրիկ, դանդաղաշարժ կրիան և հարցնում.
– Ի՞նչդ է ցավում:
– Որսորդն է վիրավորել, – պատասխանում է առյուծը:
Կրիան բարկանում է և ասում.
– Թող չորանան այն մարդու թևերը, որ վնասում են երկրի երեսին ապրող մեզ նման հրաշալի արարածներին:
– Կրիա եղբայր, – պատասխանում է առյուծը, – պետք է ասեմ, որ որսորդի հասցրած վերքն ավելի քիչ է ինձ տանջում, քան այն, ինչ հենց նոր ասացիր:
Այդ ասելով՝ առյուծը հոգին ավանդում է: Նույն բանի շուրջ նա մեկ այլ պատմություն էլ էր պատմում կամրջով անցնող փղի ականջը մտած լվի մասին:
– Ընկերս, – ասում է լուն, – երբ մեզ նման հսկաներն անցնում են կամրջի վրայով, այն ցնցվում է մեր հզորությունից:

Առաջադրանք

Ի՞նչ է առակը:առակը ուսուցողական պատմվածք է

Բլոգումդ ներկայացրու քո սիրած առակներից մի քանիսը։

Փորձիր ինքնդ հորինել մեկ առակ։

Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել

Միմյանց, քվ.յարկություն,  որդյակ,  յասաման,  քիմյաական,  հեք.յաթային,  ոսկ.իա,  հր.եական,  դաստ.իարակություն,  սեն.իակ,  կր.իա,  Անդր.եա,  Եղ.յազարյան,  կ.յանք: 

Որտեղ պետք է, կետի փոխարեն յ գրի՛ր: 

 Հայացք,  հայելի,  հոյակապ,  միացում,  ձի.արշավ,  տի.եզերական,  փակեյի,  կայարան,  խաբեյություն,  էյի,  գնա.ի,  բու.եր, տղա.ի,  Մարո.ի: 

Կետերը փոխարինի՛ր ր կամ ռ տառով (հարկ եղած դեպքում օգտվի՛ր ուղղագրական բառարանից): 

Արծիվ, առյուծ, մրմուր, մարմա., մրմրոց, փռփել, բարբարել, առհամարհել, բարձ, պարկել, : 

Գտիր հնչյունափոխված արմատների անհնչյունափոխ ձևերը:

Կիսատ-կես
հրեղեն-հուր
առվակ-առու
կաղնուտ-կաղնի
կուտակել-հավաքել
գծագիր-գծել
փոշեկուլ-փոշի

500. Գտե՛ք հետևյալ թվերի բացարձակ արժեքները.

 – 10, + 1, – 3, + 12, + 18, 0, – 19, – 100։

-10=10

+1=1

-3=3

+12=12

+18=18

0=0

-19=19

-100=100

501. Եթե դրական ամբողջ թվի բացարձակ արժեքը հավասար է 9-ի, ինչի՞ է հավասար նրա հակադիր թվի բացարձակ արժեքը։-9

503. Իրար հավասա՞ր են արդյոք հակադիր թվերի բացարձակ արժեքները։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք։այո

504. Հաշվե՛ք.

ա) |– 6| + |4|, =10

դ) |– 50| + |– 4|, =54

բ) |21| – |6|, =5

ե) |31| + |27|, =58

ը) |44| : |– 4|, =11

գ) |– 3| – |– 1|, =2

505. Երկու թվերից ընտրե՛ք այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի մեծ է.

ա) – 7 և 11,   11

գ) – 31 և – 50,  50

ե) 0 և – 3,0

 բ) – 6 և – 5,-6 

 դ) 9 և 8,   9

զ) 17 և 0։17

507.Հաշվե՛ք |*| : 5 + 11 արտահայտության արժեքները` աստղանիշի փոխարեն տեղադրելով հետևյալ թվերը.

 0, – 15, – 45, 10, – 30։

|-15| : 5 + 11=14

|-45| : 5 + 11=20

|10| : 5 + 11=13

|-30| : 5 + 11=17

508.Գտե՛ք այն թիվը, որը աստղանիշի փոխարեն տեղադրելու դեպքում կստացվի հավասարություն.

ա) |-5| = 5,

 գ) |0| = 0,  

ե) |1| – 1 = 2,

բ) |– 1| = 1,

դ) 2 · |-2| = 4,

զ) 3 + |-3| = 6։

Հոլովի՛ր գիրք, ամպ,  բառերը։

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ)գիրք ամպ

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞)գրքի ամպի

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն)գրքին ամպին

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց)գրքից ամպից

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)գրքով ամպով

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ)գրքում ամպի մեջ

2․Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրո՛ւ և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա. Ուժեր, տարրեր, ծովեր,  կույտեր, բերդեր, շենքեր:

Բ. ճանապարհներ, գաղտնիքներ, հրաշքներ, մեքենաներ, շրջաններ, շինություներ, նավահանգիստներ:

Գ. Գառներ, դռներ, մատներ, մկներ, թոռներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ:

Դ. Աստղեր, արկղներ, վագրեր, անգղներ, սանրներ:

Ե․մարդիկ,կանայք

3․Փակագծում տրված բաոերը հոգնակի՛ դարձրու և համապատասխան ձևով գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Մրցող լաստանավերը (լաստանավ) մաքուր էին ու զարդարված գույնզգույն լաթերով:
…հարթավայրերը (հարթավայր) գարնան հորդացումների ժամանակ գետերը կարող են հակառակ ուղղությամբ հոսել:
…օդերևույթաբանները (օդերևութաբան) զգուշացնում են քաղաքին սպառնացող նոր ցիկլոնի մասին:
Գետում ջրի մակարդակը բարձրացել էր …սառցադաշտերի (սառցադաշտ) պատճառով:
Ջրի հոսանքը դանդաղեցնում են հատակին լցված …քարակույտերը(քարակույտ):
Աշխարհի գեղեցիկ…ջրվեժներից (ջրվեժ) մեկը` Վիկտորիան, անցյալ դարում է հայտնագործվել եվրոպացիների կողմից:
Շատ …ծովախորշերի էին (ծովախորշ) վերածվել են ցամաքի:

4․Բառակապակցությունն անվանել մեկ բառով:

Օր․՝ յոթ գլխով- յոթգլխանի,․․․

ստրուկի մտքով -ստրկամիտ, լի և առատ-լիառատ, միրգ հյութ-մրգահյութ, ցավից լլկված, մոլոր մտքով-մոլորամիտ, սուր ընթացող-սրնթաց, խելքը կորցրած-անխելք, նոր հայտնված-նորահայտ, մենակ ապրող-մենակյաց, խիստ բարքով-խստաբարո, երկար ապրող-երկարակյաց, նոր եկած,-նորեկ աչքին հաճելի-ակնահաճ:

5․Բառերի ընդհանուր արմատները գտի՛ր, գրի՛ր դրանց ուղիղ ձևերը և տրված բառերը բացատրի՛ր արմատների միջոցով:

Ա.Ելևէջ, Իջևան, իջնել, վայրէջք-իջնել:

Բ.Բանբեր, բանակռիվ, բանաստեղծ, բանասեր:-բան
Գ.Սնափառ, սնամեջ, սնահավատ, սնապարծ:-սնա

1.Հոլովի՛ր պայուսակ, մայր, գարուն բառերը։

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ) պայուսակ, մայր, գարուն

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞) պայուսակի, մոր, գարնան

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն) պայուսակին, մայրիկին, գարնանը

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց) պայուսակով, մորով, գարունով

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ) պայուսակից, մորից, գարնանի

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ) պայուսակում, մոր մեջ, գարնան մեջ

2. Առանձնացրո՛ւ նախադասությունները, կետադրի՛ր։ Վերլուծի՛ր ստացված առակը։

Ձուկը գնաց տարբեր իմաստունների մոտ, նրանցից մեծ մասն ասելիք չուներ բայց նրանք ամեն տեսակ անհեթեթություններ էին ասում , որպեսզի հիմարների աչքերում մեծ ուսուցիչներ երևային։ Այդ ձկներից մեկն ասաց,  որ օվկիանոսին հասնելու համար պետք է աշխատել անթերի։ Լողացող ձկների ութնապատիկ ճանապարհի առաջին աստիճանին դիրք զբաղեցնել մյուս գուրու ձուկը սովորեցրեց , որ օվկիանոս տանող ճանապարհը պայծառատես ձկների աշխարհների ուսումնասիրություններում կգտնի, երրորդն ավելացրեց միակ միջոցը անընդհատ կրկնելն է   ռամ-ռամ-ռամ  ,  միայն այդ դեպքում կբացվի ճանապարհը  ։ Հոգնելով տարբեր ուսմունքներից   ձուկը լողաց ջրիմուռներում հանգստանալու    և այնտեղ նա հանդիպեց մի ծեր  ոչ մի բանով աչքի չընկնող ձկան  նա ասաց ձուկ-պրպտողին․

-հիմարիկ  օվկիանոսը  որը դու փնտրում ես  քո շուրջ է դու էլ ես օվկիանոսի մի մաս  չնայած, որ չես նկատում դա այն քո մեջ է  քո շուրջ  և դու   նրա սիրելի մասնիկն ես…

3. Առանձնացրո՛ւ այն բառերը, որոնք ժխտական նախածանց ունեն:

Անարվեստ, անդեմ, անդուռ, անիվ, անսիրտ, անահ, անուշ, անմահ, անուն, դժողք, դժգոհ, դժբախտ, դժնի, դժկամ, ապագա, ապարդյուն, ապերախտ, ապուր, ապաշնորհ, ապուշ, ապտակ, տարի, տկար, տհաճ, տպել, տգեղ, տխուր, չամիչ,չտես, չկամ,չարիք

դժգոհ,

դժբախտ

ապագա

ապարդիուն

ապերախտ

տկար

տհաճ

տպել

տխուր

4․Թարգմանի՛ր Օշոյի առակը։ Ներկայացրո՛ւ կարծիքդ առակի մեջ արտահայտված գաղափարի մասին:

ОБ УМЕНИИ БЫТЬ БЛАГОДАРНЫМ

На полке стоял маленький глиняный кувшинчик для воды. В углу комнаты на кровати лежал больной, томимый жаждой. «Пить! Пить!..» — поминутно просил он. Но он был совсем один, и некому было помочь ему. Мольба больного была так жалобна, что кувшинчик не выдержал. Сострадание переполняло его. Прилагая невероятные усилия, он подкатился к постели больного, остановившись возле самой его руки. Больной открыл глаза, и взгляд его упал на кувшинчик. Собрав все свои силы, человек взял кувшинчик и прижал его к горячим от жара губам. И только теперь он понял, что кувшин пуст! Собрав последние силы, больной швырнул кувшинчик об стену. Тот разлетелся на бесполезные куски глины.

Помните о благодарности — никогда не превращайте в куски глины тех, кто стремится вам помочь, даже если их попытки тщетны․

Իմ կրծիքով եթե մի մարդ ուզում է ձեզ օգնել պետք է երախտապարտ լինել։

1․ Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր․

Օրինակ՝ ջրաման- ջուր (արմատ)-աման (արմատ)

• գնդակ-գունդ+ակ
• միտք-միտ+ք
• ընդհանուր-
• աղջնակ-աղջիկ+ակ
• թթենի-թութ+ենի
• ընդամենը-
• հանրություն-
• գիրք-գիր+ք
• մտազբաղ-մտածել+բաղ
• տանձենի-տանձենի
• հանրապետություն-անրապետ+ություն

2․ Բաց թողած տեղերում լրացրու Է կամ Ե:

Օրէցօր, երեսուներեք, անէրևույթ, էական, էլեկտրաէներգիա, էջմիածին, ինչևէ, լայնեզր, խուռներամ, ծովեզր, կիսաեփ, հրեշ, մանրեաբան, մեջք, միջերե, նէրեկ, նրբերանգ, ողբերգակ, որևիցէ, չէի, պատնէշ, ջէկ, վերելակ, տիէզերք, ցայգերգ, քառասուներկու:

413. Երկու ամբողջ թվերից ո՞րն է ավելի մեծ.

ա)  դրակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն, դրական

բ)  բացասակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն, զրոն

գ)  դրակա՞ն թիվը, թե՞ բացասական։ դրական

414. x թիվը դրակա՞ն է, թե՞ բացասական, եթե` 

ա) x > 0, դրական

բ) x < 0:բացասական

415. Աճման կարգով թվարկե՛ք ամբողջ թվերը.

ա) –2-ից մինչև 7-ը, -2,-1,0,1,2,3,4,5,6,7

դ) –20-ից մինչև –10-ը,-20,-19, -18,-17,-16,-15,-14,-13,-12,-11,-10

բ) –10-ից մինչև –3-ը, -9,-8,-7,-6,-5,-4,-3

ե) –4-ից մինչև 0-ն, -3,-2,-1,0

416. Համեմատե՛ք ամբողջ թվերը.

ա) 0 > –3,

դ) –1 <1, 

է) –13 < 2,

բ) –4 < 2,

ե) 5 > –3, 

ը) –1000 < 1,

գ) –3 > –10,

զ) –16 < –12,

թ) 25 > –25։

417. Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին.

ա)  a ամբողջ թիվը 3-ից մեծ է։ Արդյոք այն անպայման դրակա՞ն է։այո

բ) b ամբողջ թիվը 3-ից փոքր է։ Արդյոք այն անպայման բացա- սակա՞ն է։ այո

գ) c ամբողջ թիվը 0-ից փոքր է։ Ճի՞շտ է արդյոք, որ այն բացասական է։ այո

418․Գրե՛ք հետևյալ թվերը`

ա) աճման կարգով. 31, –1, – 7, –1, 0, –11, 24, 7, – 2 ,–6, -11։-7,-6,-2,-1,7,24,31։

բ) նվազման կարգով. –11, –3, –7, 12, 4, –8, –17, –30, 1, 0, 13։13,12,1,0,-3,-7-11,-17,-30։

419․Աստղանիշի փոխարեն գրե՛ք այնպիսի ամբողջ թիվ, որի դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ա) –4 < 1 < 0,

զ) –4 > -2 > –6,

420. Ամբողջ թվերի շարքում ո՞ր երկու թվերի հարևանությամբ է գտնվում տրված թիվը.

ա) 9,10,8

գ) 1, 0 2  

ե) –7, -6 -5   

 է) –200, -199 -201

բ) 0,  -1 1

դ) –2, -3 -1

զ) –100, -99 -101   

ը) –352։-351 -353

422. Գրե՛ք որևէ յոթ ամբողջ թվեր, որոնք մեծ են՝

ա) –3-ից, -1 

գ) –7-ից, -6

ե) 2-ից, 3   

է) –5-ից, -4

բ) –6-ից, -5 

դ) 0-ից, 1  

զ) 10-ից, 11 

ը) 5-ից։6

 424. Գրի՛ առեք հետևյալ պնդումները՝ օգտագործելով անհավասարու- թյունների նշանները.

ա) 11-ը մեծ է 0-ից, այո

գ) –10-ը բացասական թիվ է, այո

բ) –7-ը փոքր է 0-ից, այո

դ) 2-ը դրական թիվ է։այո

426. Գրե՛ք ամենափոքր միանիշ, երկնիշ և եռանիշ ամբողջ թվերը։միանիշ-9 երկնիշ-19 եռանիշ-999։

427. Ո՞ր թվանշանները կարելի է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ա) –25 < –21,

գ) –16936 > –16937,

բ) –8572 < –8672,

դ) –8867 > –9868։

432. Գտե՛ք համեմատության չգրված անդամը.?

Երկու թվերի գումարը 18 է։ Եթե ավելի մեծ թվից հանենք նրա 7/8  մասը, ապա կստանանք ավելի փոքր թիվը։ Գտե՛ք այդ թվերը։?

386. Ասե՛ք ջերմաչափների ցուց- մունք ները (տե՛ս նկ. 52)։

1.-13

2.+16

3.0

4.+25

5.-15

388. Տրված են –5, –3,1/2 , +5, +10, –2, 0, +4,3 1/3  թվերը: Նրանցից դո՛ւրս գրեք ամբողջ թվերը:1/2,3 1/3

389. Գործածելով + և – նշանները` գրե՛ք.  ա)+ 10O տաքություն, գ) -3O ցուրտ, բ) 0-ից -7O ցածր, դ) 0-ից +8O բարձր:

390. Թվանշաններով և + կամ – նշանի միջոցով գրի՛ առեք բարձրու- թյունները և խորությունները.

ա) Արագած լեռան բարձրությունը չորս հազար իննսուն մետր է։

բ) Մոնբլան լեռան բարձրությունը չորս հազար ութ հարյուր յոթ մետր է։

գ) Կազբեկ լեռան բարձրությունը հինգ հազար երեսուներեք մետր է։

դ) Բայկալ լճի խորությունը հազար վեց հարյուր քսան մետր է։

ե) Արաբական ծովի խորությունը հինգ հազար ութ հարյուր երեք մետր է։

զ) Ալեուտյան իջվածքի խորությունը յոթ հազար ութ հարյուր քսաներկու մետր է։

է) Ֆիլիպինյան իջվածքի խորությունը տասը հազար չորս հարյուր իննսունյոթ մետր է։

391. Կրպակի մեկ շաբաթվա եկամուտների մատյանում գրված է.

 Բացատրե՛ք այս գրառումների իմաստը և որոշե՛ք կրպակի շաբաթվա եկամուտը։

392. Դրակա՞ն է արդյոք այն ամբողջ թիվը, որը 1-ով մեծ է –1-ից։

394. Ֆուտբոլային մրցաշարի եզրափակիչ փուլ հասած թիմերի խփած և բաց թողած գնդակների վերաբերյալ տվյալներն արտացոլված են հետևյալ աղյուսակում.

Բացատրե՛ք գրված թվերի իմաստները։

401. Համաձուլվածքը կազմված է կապարից և երկաթից, որոնց զանգ- վածները հարաբերում են այնպես, ինչպես 2 ։ 7։ Որքա՞ն կապար և որքա՞ն երկաթ է պարունակում այդպիսի համաձուլվածքի կտորը, եթե նրա զանգվածը 3600 գ է։

Բառախաղ, բառերի վերադասավորումով կազմիր նոր բառեր։

սրահ-սար

սնար-սանր

դրամ-մարդ

ագռավ-գավառ,գառ

վտակ-կտավ

ծառա-ծառ

շուն-նուշ

Հետևյալ բառից կազմիր նոր բառեր․

Ատամնաբուժական-ատամնաբուժ,ատամ,

Կատակերգություն-կատակ,կտակ

արևմտահայերեն-արև,հայերեն,հայ