Մանվել Դավթյան

Կետադրել նախադասության բազմակի անդամները:


Թե քաղաքներում թե գյուղերում թե հեռավոր շեներում իշխում էին պարսիկները: Անակնկալ մտնում էին տները գոմ ու մարագ պարտեզ ու հնձան պահանջում ոսկի արծաթ ուտելիք հարս ու աղջիկ: Մեծամեծ խմբերով մտնելով այգիները` ոչ այնքան ուտում, որքան ջարդում էին տրորում քանդում ավերում: Ամա- յություն չարագուշակ լռություն ահ ու սարսափ էր տիրում ամենուր:

Գուսաններն այժմ անցնում էին այգիների արանքով լքված փողոցներով, ուր չէր երևում ոչ մարդ ոչ կենդանի: Թվում էր, թե այս վայրերում կամ երբևէ ոչ ոք չէր ապրել կամ մի չար շունչ դաժանաբար քշել տարել էր ամենքին և ամեն ինչ:

Երիտասարդը նայում էր անթարթ ագահ աչքերով և մարդկային ոչ մի ստվեր չէր տեսնում ոչ սյունազարդ ճեմելիքում ոչ երկար սանդուղքի վրա, ու պալատը թվում էր լքված ու ամայի:

Անժիկը մտաբերում էր քաղաքը իրենց դպրոցը աշակերտական շարքերը կինոն տրամվայը ու էլի հազար ու մի պես-պես բաներ։

Նրա դեմքի անտարբեր արտահայտությունը աչքերի մեջ խաղացող թեթև արհամարհանքը կատաղեցնում հունից հանում էին Միքայելին, միաժամանակ ճնշում շփոթեցնում:

Չեմ հասկանում` ինչի համար եք այդ ասում. ես չեմ կարող ձեզ ոչ ատել ոչ արհամարհել:

Շուշանիկը մերթ կարմրում էր մերթ գունատվում մերթ ուզում էր քայլերն արագացնել և շուտ տուն հասնել:

Վարպետն ուզում էր իմանալ` ինչ հագուստներ ունի թագավորը ինչ սուր ինչպիսի թագ ինչպիսի արտաքին բնավորություն: Եվ թագավորի և թագուհու և նրանց որդիների մասին ամեն մանրուք հետաքրքրում էր վարպետին:

Այդ կոպիտ բիրտ գռեհիկ խանութպանը միայն ծեծով չի բավականանա. նա կծեծի կպատժի կնոջը կպատժի չարաչար:

Ինչո՞ւ սիրեց այդ կնոջը ինչո՞ւ չհասկացավ, որ մարդկային կյանքում ահա- գին դեր են խաղում ծագումը շրջանը ավանդույթներն ու սովորությունները:

Կետադրել տրոհվող որոշիչները։


Երիտասարդն իր առջև տեսավ ծանոթ միջնաբերդը վերից վար ծառաստանով շրջապատված և կանաչների մեջ կորած այգին ատամնավոր պարսպով ու բուրգերով գոտևորված:

Քիչ հետո երևաց Ավագ կամ, ինչպես կոչում էին, Վաղարշապատի դուռը զույգ աշտարակներով և բարձր բուրգերով, որոնց վրա ծածանվում էին պարսից դրոշներ բազմաթև արծվի զինանշանով:

Դեմ դիմաց կանգնած էր մի տղամարդ ծանոթ ժպիտով, ժամանակի ճեր- մակ փոշուց սպիտակած մազերով, բայց երիտասարդական առույգ կեցվածքով ու վեհատեսիլ:

Մերթընդմերթ նավթահանքերից լսվում էին ինչ-որ խշշյուններ. դա դեպի ամբարները հասնող նավթի ձայնն էր միօրինակ ու տաղտկալի:

Բեկին մոտեցավ մելիք Թուրինջը գեղջկական հագուստով գլխաբաց ու շփոթված:
Աղոթասրահ մտան երկու քահանա, մեկը տեր Սարգիսը միջահասակ նիհար մարմնով խորամանկ աչքերով հազիվ քառասուն տարեկան. մյուսը տեր Հովսեփը բարձրահասակ սպիտակամորուս բարի դեմքով ծերունի:

Քաղաքի սակավամարդ նրբանցքներից մեկով քայլում էր մի երիտա- սարդ ուսերից վար թափվող դարչնագույն զգեստով մուգ շագանակագույն մույկերով:

Երկար քայլելուց հետո վերջապես հասան մի լեռնահովիտ սառնորակ աղբյուրներով պաղ շնկշնկան քամիներով թափանցիկ օդով ու երփներանգ ծաղիկներով և որոշեցին այլևս չշարունակել ճամփան և ապրել երկրային այդ շքեղ դրախտում:

Սովորական շարադասությամբ որոշիչները դարձնել հետադաս, ապա համապատասխանաբար կետադրել:

Սամվելը, նայելով մոր արդուզարդին, ասաց.
-Բոլորը գեղեցիկ է, բոլորը հրաշալի է: Խոշոր ալմաստներով զարդարված այդ մահիկը կթափե քեզ վրա բոլոր բարիքները, իսկ այդ փայլփլուն տաշվածքներով, գունավոր շողարձակումներով ադամանդները մշտական ուրախություն կներշնչեն քեզ: Մեխակի ձևով այդ սիրուն թանան միշտ անուշահոտությամբ կհրապուրե քո հոտոտելիքը, իսկ կապույտի բոլոր գույներով նրբերանգված այդ փիրուզան կլիացնի քո արկղերը ոսկով և արծաթով: Բոլոր գույներով վառվող այդ ոսկյա գինդերը կպահպանեն քո լսելիքը անախորժ ձայներից, կանաչի ցոլցլուն գույներով կայծկլտացող այդ զմրուխտները միշտ ուրախալի լուրերով կզվարճացնեն քեզ:
Խորհրդավոր հուռութքներով շարված այդ մանյակը կկուրացնի օձի ու վիշապի աչքերը` քո անձը անխոցելի պահելով թունավոր զեռունների ու միջատների խայթոցներից: Դրա մեջ է բոլորին գայթակղեցնող քո թովիչ զորությունը: Օձերի նման ոլորված, թանկագին քարերով այդ ապարանջանները քո բազուկներին կտան հաջողություն, իսկ մարջանով և գույնզգույն հուլունքներով զարդարված այդ թևակապերը քեզ հեռու կպահեն չար աչքից ու պատահարից, դևերի, քաջքերի և աներևույթ ոգիների պատրանքներից: Կարմիր հակինթներով ակնազարդված այդ մատանին մարդկանց մոտ քեզ հաճելի կդարձնի, սուտակի քարերով ագուցված օղը կփարատի վշտերդ: Վարդագույն սուտակի քարերով դրվագված երրորդ մատանիդ կհալածի դևերին: Խայտաճամուկ օձաքարով չորրորդ մատանիդ կոչնչացնի թույների ներգործությունը, իսկ հակիկի դեղնագույն քարերով այդ հինգերորդ մատանիդ կոչնչացնի մարդկանց չար մտքերը:

Ըստ ՐԱՖՖՈՒ

Ավետիք Իսահակյան

Վերևից նետած քարը ինչքան ավելի վար է ընկնում, այնքան ավելի սաստկանում է նրա թափը, և ամենից ներքև գտնվողին ավելի ուժգին է հարվածում, քան ավելի վերև գտնվողին։ Հեռավոր Չինաստանում մեզանից շատ ժամանակ առաջ, մի կայսր է եղել։ Բոլոր մարդկանց պես նա էլ եկել ու գնացել է։ Բայց նրա մասին մնացել է այս զրույցը։

Ամառային մի օր կայսրն զբոսնում էր իր ապարանքի պարտեզում։ Զբոսնում էր՝ երջանիկ իր փառքով, իր երիտասարդ կյանքով, իր հզորությամբ։ Կայսրը զբոսնելով հասնում է պարտեզի պատշգամբին, որ բացված էր արքունիքի ընդարձակ  հրապարակի վրա։ Բարձրանում է պատշգամբը և նայում հրապարակին։ Արեգակի հուրը վառվել էր քարերի, հողերի վրա, ճառագայթների մի խուրձ ընկնում է կայսեր դեմքին, շիկացած ասեղի պես կիզում նրա դեմքն ու աչքերը։

-Ի՞նչ զարհուրելի տաք է,- ասում է կայսրը և ետ քաշվում։ Սակայն ուշադիր դիտում է հրապարակի վրայի անցուդարձը։ Ձիերը դժվարին ճիգով տանում են բեռնաբարձ սայլերը, շները լեզուները դուրս հանած, հևալով գնում են՝պատերին քսվելով։
Անցնում են մարդիկ, հանում են ծանր, սև գլխարկները, սրբում են քրտնած ճակատները։
«Գոնե այս ծանր գլխարկների փոխարեն թեթև, սպիտակ գլխարկներ դնեին…»։ Եվ հանկարծ կայսեր գլխում  լույս է ծագում։ Հրամայում է, որ իր առջևը գա  մեծ նախարարը։
-Դու չե՞ս տեսնում, որ իմ ժողովուրդը այրվում է այս ավանդական ծանր գլխարկների տակ։
— Այո՛, երկնքի՛ որդի, ճշմարիտ է։
-Ես կամենում եմ, որ վաղվանից ամեն մի չին իմ մեծ պետության մեջ հանի այդ ծանր, սև գլխարկները և սպիտակ, թեթև գլխարկ դնի։
Ապարանք է դառնում կայսրը ավելի գոհ ու երջանիկ, որ այսօր բարի ու օգտակար գործ կատարեց իր ժողովրդի համար։
Մեծ նախարարը մյուս օրը հրապարակում ողջ մայրաքաղաքի ժողովրդի առաջ կարդում է արքայական կամքի հրովարտակը ծանր, սև գլխարկները թեթև, սպիտակ գլխարկներով  փոխարինելու մասին։
Եվ հրամանանագիր է ուղարկում նահանգապետերին, որ ժողովրդին արգելեն ծանր, սև գլխարկներ կրելը և փոխարենը դնեն թեթև, սպիտակ գլխարկներ։
Իսկ նահանգապետերը հրամայում են քաղաքապետերին ու գավառապետերին, որ ժողովրդին արգելեն ծանր գլխարկներ կրելը։ Ընդդիմացողները տուգանքի ենթակա են։
Իրենց կարգին, քաղաքապետերը հրամայում են թաղապետերին, գավառապետերը՝ գյուղապետերին։
Իսկ թաղապետերն ու  գյուղապետերը խստիվ  հրամայում են, որ ամեն մարդ իսկույն կատարե կայսեր հրամանը, որ ուշացողները ծանր պատժի կենթարկվեն։
Երկնային մեծածավալ կայսրության բոլոր նահանգների մեջ  անհամար ոստիկանները եռանդով գործի էին անցել՝ հազարավոր քաղաքներում ու գյուղերում կիրառելով արքայական հրամանը։ Եվ օր օրի վրա ոստիկանների եռանդը աճում է՝ հին գլխարկ կրողներին ծեծում են ու ծանր տուգանքի ենթարկում, գավազաններով մեկդի են շպրտում հին գլխարկները և մերկ գլուխներին հարվածում։ Հեռավոր գավառներում հրամանն անմիջապես չկատարողներին լցնում էին բանտերը և շղթայի զարկում. ավելի հեռավոր վայրերում գլուխներն էին կտրում և ձողի ծայրին անցկացնում՝ սարսափ տարածելու համար…
Վերջապես կայսերական ապարանքի հաստաբեստ պատերը թափանցում  և կայսեր ականջին են հասնում շշուկով տարածված դաժան լուրերը։
Կայսրը սաստիկ զայրացած կանչում է մեծ նախարարին։
-Իրա՞վ են այդ չարաշշուկ լուրերը։
-Այո՛, իրավ են, երկնքի՛ արդարություն։
-Բայց մենք մի մարդասեր օրենք հրատարակեցինք, որ գլխարկները փոխեն, ոչ թե գլուխները կտրեն։
-Սակայն օրենքի ընթացքն այսպես է։ Եվ նրա այս բնական ընթացքի առաջ անզոր է թե՛ իմ, և թե՛ նույնիսկ Ձեր արքայական հզորությունը։

Կայսրը գլխիկոր մեկուսացավ իր առանձնասենյակում և իր մռայլ տրամադրությունը փարատելու համար այդ գիշեր ավելի թափով անձնատուր եղավ արքունիքի սովորական խրախճանքին։

Առաջադրանքներ։

1․Գրավոր վերլուծիր պատմվածքը և ցուց տուր հեղինակի հիմնական ասելիքը։
2․Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերն ու արտահայտությունները , գրիր դրանց իմաստները։
3․ Դո՛ւրս գրիր հնգական գոյական։ Որոշի՛ր գոյականների թիվը, հոլովը, նախադասության մեջ ունեցած պաշտոնը։

պատերը, գավազաններով, քաղաքապետերը, թաղապետ, ժողովուրդին։
4․ Դո՛ւրս գրիր պատմվածքի ածականները, որոշի՛ր տեսակները և կազմությունը։

1. Լրացնել բաց թողնված տառերը:

Աշտիշատի հինավուրց վանքի խցերից մեկում` ընդարձակ թաղտի վրա, նստել էին երեք երիտասարդ: Ձեթի ճրակն իր պատոր լույսով լուսավորում էր երեք բազմահով դեմքերը: Երիտասարդներից մեկը հարթանդամ, բարերա- հասակ, խոշոր կազմվածքով և փառահեղ մի տղամարդ էր: Երկրորդը, ընդհակառակը, ավելի կարճահասակ, քան մինահասակ էր և ավելի նրբակազմ, քան հարթանդամ: Այդ քնքուշ կազմվածքի վրա բնությունը դրել էր մի շնորհալի գլուխ, որին ավելի պատշաճ կլիներ մի պարգև մարմին: Նա խոսում էր առնական ձայնով, որի ելևեջները հնչում էին պողպատային հնչերանգներով: Վառվռուն աչքերի մեջ նշմարվում էին թռթռուն կրակներ:
Երորդ երիտա- սարդը օժտված էր անբասիր գեղեցկությամբ: Փարթամ գիսակները սփրվել էին թիկունքին, վերին շրթունքին նկատվում էր նորածիլ ընդացքը: Իսկ սևերակ աչքերի մեջ նշմարվում էր անբացատրելի վրդովմունք: Առաջինը Սահակ Պարգևն էր, երկրորդը Մեսրոպ Մաշտոցը, երորդը Սանվելը` երեքն էլ աշխույժ, եռանդով լի երիտասարդներ:

2․Կազմել հետևյալ բառերի հոգնակին` մարդ-մարդիկ, կին-կանայք, դասագիրք-դասագրքեր, վերնատուն-վերնատներ, առանձնատուն-առանձնատներ, մեծատուն-մեծատներ, վիպագիր-վիպագրեր, տապանագիր-տապանագրեր, ձուկ-ձկներ, գառ-գառներ, տնամերձ-տնամերձեր, արոտավայր-արոտավայրեր, թռչուն-թռչյուններ, էլեկտրասյուն-էլեկտրասյուներ, ոտնաձայն-ոտնաձայններ:

3․ Հետևյալ բառերը ենթարկել բառակազմական վերլուծության` պարզկա-պարզ+ա, հիսնամյակ-հիսուն+ակ, լուսե-լույս+ե, թփուտ-թուփ+տ, արդուկ, հարթուկ, այրուձի-այր+ու+ձի, մայրաքաղաքային-մայրքաղաք+ային, պահածո, վախեցնել, թռչկոտել

4․Բացատրել հետևյալ բառերի իմաստը` բարձրուղեշ, ախոյան, անձկալի, անձկություն, գամել, ստեպ-ստեպ, հապճեպ, նողկանք, ջլատել, զերծ:

Բարձրուղեշ – բարձր գագաթ ունեցող, բարձրությամբ առանձնացող (սովորաբար՝ լեռան կամ բլրի մասին է խոսքը): Օրինակ՝ բարձրուղեշ լեռներ:

Ախոյան – թշնամի, հակառակորդ, մրցակից: Օգտագործվում է ինչպես պատերազմի, այնպես էլ մրցակցության իմաստով:

Անձկալի – ցանկալի, փափագելի, այն, ինչին մարդը մեծ ցանկությամբ է ձգտում:

Անձկություն –

• Ֆիզիկական կամ հոգեկան անհանգստություն, տագնապ, ծանր զգացողություն:
• Երբեմն՝ շնչառական դժվարություն կամ սեղմվածության զգացում:
• Կարղ է նաև նշանակել անհամբեր սպասում կամ ուժեղ ցանկություն որևէ բանի:

Գամել – կապել, ամրացնել այնպես, որ հնարավոր չլինի ազատ շարժվել (սովորաբար՝ մեխերով կամ այլ նման միջոցներով): Կարող է փոխաբերական իմաստով էլ օգտագործվել, օրինակ՝ «նա գամված էր տեղում»:

Ստեպ-ստեպ – ժամանակ առ ժամանակ, երբեմն, պարբերաբար:

Հապճեպ – շտապելով, արագ, առանց լիարժեք մտածելու կամ պատրաստվելու: Հապճեպ որոշում՝ շտապ ընդունված որոշում:

Նողկանք – զզվանք, obrախություն, ուժեղ հակակրանք որևէ բանի կամ մեկի նկատմամբ: Օրինակ՝ «նրա խոսքերն ինձ նողկանք առաջացրին»:

Ջլատել – ուժասպառ անել, հյուծել, լրիվ սպառել էներգիան կամ ուժերը:

Զերծ – ազատ, չվերաբերող, առանց որևէ բանի: Օրինակ՝ «նա զերծ մնաց վիրավորանքներից» նշանակում է՝ նա չվիրավորվեց կամ չվիրավորեցին նրան:

5․ Կազմել երկուական նախադասություն` տրված նույնանուն բառերը գոր- ծածելով տարբեր իմաստներով՝ ակ, հարկ:

Սեպտեմբերի 22- 26

Սսսսսսիրելի՛ սովորողներ այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեման․

• Բջջի օրգանական նյութեր`ածխաջրերի- դասագիրք էջ՝ 11-16
• սպիտակուցներ, դրնաց կառուցվածքը՝ առաջնային, երկրորդային, երրորդային, չորրորդային կառուցվածք,բնափոխում, ֆունկցիան
• Ածխաջրեր, ճարպեր դրանց կառուցվածքը
• Դասարանում դասը պատմելուց հետո պատասխանել հարցերին․
• 1․ Որո՞նք են բջջի օրգանական հիմնական նյութերը։
• ա) Ածխաջրեր, ճարպեր, սպիտակուցներ, նուկլեինաթթուներ
• բ) Ածխաթթու գազ, ջուր, աղեր
• գ) Կալցիում, նատրիում, մագնեզիում
• դ) Ածխածին, ջրածին, թթվածին+
• 2․ Ո՞ր գործառույթն է բնորոշ սպիտակուցներին։
• ա) Էներգիայի պահեստավորում
• բ) Կատալիտիկ և կառուցվածքային
• գ) Իոնների հավասարակշռության պահպանում
• դ) Ժառանգական ինֆորմացիայի պահպանություն+
• 3․ Սպիտակուցի առաջնային կառուցվածքը որոշվում է․
• ա) Պոլիպեպտիդային շղթայի ամինաթթուների հաջորդականությամբ
• բ) Ալֆա-պարույրի և բետա-թերթիկի գոյությամբ+
• գ) Տարածական ամբողջական ծալքով
• դ) Մի քանի պոլիպեպտիդային շղթաների միավորմամբ
• 4․ Սպիտակուցի երկրորդային կառուցվածքը պայմանավորված է․
• ա) Ամինաթթուների հերթականությամբ+
• բ) Ջրածնային կապերով՝ ալֆա-պարույր և բետա-թերթիկ ձևավորմամբ
• գ) Դիսուլֆիդային կամ իոնային կապերով
• դ) Մի քանի շղթաների միավորմամբ
• 5․ Ի՞նչ է սպիտակուցի բնափոխումը (դենատուրացիան)։
• ա) Սպիտակուցի ամբողջական քայքայում մինչև ամինաթթուներ
• բ) Սպիտակուցի կառուցվածքի փոփոխություն՝ առանց առաջնային հաջորդականության խանգարման
• գ) Սպիտակուցի ամբողջական սինթեզ+
• դ) Սպիտակուցի էներգետիկ քայքայում
• 6․ Ո՞ր նյութերն են դասվում որպես մոնոսախարիդներ։
• ա) Գլյուկոզա, ֆրուկտոզա, գալակտոզա
• բ) Օսլա, գլիկոգեն+
• գ) Ցելյուլոզ, խիտին
• դ) Ճարպաթթուներ
• 7․ Ո՞ր ածխաջրերն են պահեստային ֆունկցիա իրականացնում կենդանական բջիջներում։
• ա) Ցելյուլոզ+
• բ) Օսլա
• գ) Գլիկոգեն
• դ) Խիտին
• 8․ Ճարպերի հիմնական կառուցվածքային միավորը որն է։
• ա) Գլյուկոզայի մոլեկուլը
• բ) Գլիցերին և ճարպաթթուներ+
• գ) Ամինաթթուներ
• դ) Նուկլեոտիդներ
• 9․ Որո՞նք են ճարպերի ֆունկցիաները բջջում։
• ա) Տեղեկատվության պահպանում
• բ) Էներգիայի պահեստավորում և ջերմամեկուսացում
• գ) Կատալիզ
• դ) Իոնների փոխադրում+
• 10․ Սպիտակուցի չորրորդային կառուցվածքը բնորոշ է․
• ա) Միակ շղթայից կազմված սպիտակուցներին
• բ) Մի քանի պոլիպեպտիդային շղթաների միավորմամբ առաջացած սպիտակուցներին
• գ) Ջրածնային կապերով պայմանավորված ծալքին+
• դ) Ամինաթթուների հաջորդականությանը

0-ից տարբեր երկու թվերի արտադրյալն ու հարաբերությունը նույն նշանի են: Իսկապես, եթե b-ն դրական է, ապա a · b-ն և a/b-ը կունենան a-ի նշանը, իսկ եթե b-ն բացասական է, ապա a · b-ն և a/b-ը կունենան a-ի հակադիր նշանը: Երկու դեպքում էլ a · b և a/b արտահայտությունների նշանները համընկնում են: Դա երևում է նաև հետևյալ նույնությունից.
a/b * b² = ab
Քանի որ b²-ն դրական է, ուրեմն a/b-ը b²-ով բազմապատկելիս նշանը չի փոխվի:
Փաստորեն, 0-ից տարբեր երկու թվերի հարաբերությունն ու արտադրյալն ունեն նույն նշանը: Դրա շնորհիվ կարող ենք որոշել կոտորակի նշանը՝ հաշվելով բացասական թվերի քանակը:

Օրինակ 1.

Պարզենք արտահայտության նշանը.

ա)Քանի որ (−1)⁵ -ը բացասական է, իսկ (−2)⁴-ը՝ դրական, ուրեմն կոտորակի համարիչը բացասական է։ Հայտարարը՝ (−9)³-ը, բացասական է։ Քանի որ կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բացասական են, ուրեմն կոտորակը դրական է։

բ)Արտահայտության համարիչը բացասական է, իսկ հայտարարը՝ դրական: Ուրեմն
արտահայտության արժեքը բացասական է։

Օրինակ 2.

Պարզենք փոփոխականների տարբեր արժեքների դեպքում (x−3)/(x− 5) արտահայտության նշանը։

Լուծում.
(x − 3)/(x − 5) արտահայտության համարիչը հավասարվում է 0-ի x = 3 դեպքում, իսկ
հայտարարը՝ x = 5: Կոորդինատային առանցքի վրա նշենք այդ կետերը։ Հայտարարի 0 լինելու դեպքում կոտորակն իմաստ չունի։ Դա ցուցադրելու համար 5 կոորդինատով կետն առանցքի վրա նշենք խաչով։ Այժմ ընտրենք 5-ից աջ որևէ կետ։ Այդ կետում արտահայտության արժեքը դրական է, քանի որ x − 3 և x − 5 արտահայտությունները դրական են։ Ընտրած կետը շարժենք ձախ, մինչև հայտնվի (3, 5) միջակայքում։ (3, 5) միջակայքի կետերի համար x − 3-ը դրական է, մինչդեռ x − 5-ը՝ բացասական։ Ուրեմն, այդ միջակայքում արտահայտության արժեքը բացասական է։ Շարունակելով շարժել ձախ՝ կետը կհայտնվի 3-ից ձախ։ Այդ միջակայքում x − 3 և x − 5 արտահայտությունները բացասական են, ուստի նրանց հարաբերությունը դրական է։ Ստացվեց նշանապահպանման երեք միջակայք.

Ամփոփենք.

(x − 3)/(x − 5 )արտահայտությունը դրական է (−∞, 3) և (5,+∞) միջակայքերում ու բացասական (3, 5) միջակայքում։ x = 3-ի դեպքում արտահայտության արժեքը 0 է։ x = 5-ի դեպքում արտահայտությունն իմաստ չունի։ Այդ ամենը ցուցադրված է գծապատկերում։

Առաջադրանքն եր․

1)Նշե՛ք x-ի որևէ արժեք, որի դեպքում արտահայտության արժեքը դրական է.

1.x=6

2.x=4

3.x=1

4.x=2

2)Նշե՛ք x-ի որևէ արժեք, որի դեպքում արտահայտության արժեքը բացասական է.

1.x=6

2.x=1

3.

4.

3)Պարզե՛ք արտահայտության նշանը տրված կետում․

4)Գտե՛ք արտահայտության նշանը․

5)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը.

Դուրս բերենք տրված կենտրոնով և տրված շառավղով շրջանագծի հավասարումը:

1. Շրջանագծի բոլոր կետերը գտնվում են միևնույն կետից (կենտրոն) միևնույն հեռավորության վրա (շառավիղ):

2. Մենք ունենք երկու կետերի միջև հեռավորության հաշվման բանաձևը՝ 

Բարձրացնելով քառակուսի, ստանում ենք՝

Դիցուք շրջանագծի կենտրոնը C(x_C;y_C) կետն է, իսկ շառավիղը՝ R-ն է: 

Շրջանագծի ցանկացած P(x;y) կետ գտնվում է C կենտրոնից R հեռավորության վրա:

Հետևաբար, տեղի ունի հետևյալ հավասարությունը՝ 

(x−x_C)²+(y−y_C)²=R²

Սա հենց C կենտրոնով և R շառավղով շրջանագծի հավասարումն է:

Եթե շրջանագծի կենտրոնը կոորդինատների (0;0) սկզբնակետն է, ապա հավասարումը ստանում է հետևյալ տեսքը՝ x²+y²=R² ։

Առաջադրանքներ․

1)Գրե՛ք 7 շառավղով շրջանագծի հավասարումը, եթե դրա կենտրոնը կոորդինատների սկզբնակետն է:

2)Գրեք A(-2; 3) կենտրոնով շրջանագծի հավասարումը, որն անցնում է B(1; 2) կետով:

3)Գտե՛ք O(3;1) կենտրոնով և A (6; -3) կետով անցնող շրջանագծի շառավիղը:

4)Ինչի՞ է հավասար (x — 11)² + (y + 24)² = 36 հավասարմամբ որոշվող շրջանագծի տրամագիծը:

5)Գրե՛ք A(2; — 1) կենտրոնով և R = 4 շառավղով շրջանագծի հավասարումը:

6)A(2; 3), B(3; 4), C(5; 0), D(-4; 5), E(-3; 4) կետերից որոնք են գտնվում x²+ y² = 25 հավասարմամբ որոշվող շրջանագծի վրա:

7)Գրե՛ք AB տրամագծով շրջանագծի հավասարումը, եթե A(3; 5), B(7; 3):

1)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերն ու այդ միջակայքերում արտահայտության նշանը.

1.դրական

2.բաղցասական

3.դրական

4.դրակլան

5.բացասական

6.բացասական

2)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերն ու այդ միջակայքերում արտահայտության նշանը․

1.բացասական

2.բացասական

3.բացասական

4.բացասական

5.դրական

6.բացասական

7.դրական

8.դրական

9.բացասական

Լրացնել բաց թողնված տառերը։

Ամառային այդ տոթ միջօրեին, երբ հանկարծակի մոլեգնած մմկահողմը անթափանց փոշու ախպեր էր բարձրացնում, Էջմիածնի բարրրաշեն Մայր տաճարի դարպասներից ներս ընդարձակ քառակուսի բակում, հավաքվում էին սրտողած հոգևորականները: Ոմանք սև պարետոտները ամ փոփել էին գոտիներով, ոմանք՝ թողել արվակ: Ոմանք կնքուղով էին, ոմանք` գլխաբաց: Չնայած անախորչ քամուն` նրանք, խառնիճաղանը խմբերով կանգնած սաղարձախիտ ծառերի հովտնու տակ, արտակարք հուզված խոսում էին` տրտում դեմքերին ինչ-որ չարագույն մտահոգություն: Ողջ միաբանությունը իր բոլոր եպիսկոպոսներով, վարսապետներով, սարկավակներով այնտեղ էր: Այնտեղ էր պարգևահասակ Հակոբ եպիսկոպոսը` վշտավուկ դեմքով մի մարդ, նրրակազմ Եղաազար վարաապետը` զայրույթից սփրթնած, Գրիգորիս թարգմանիչը, անբամ մառանապետ Հովհաննեսը, որ երբևէ որևէ բանի չէր խառնվում: Հավաքվածների մեջ կային նաև կմախք հիշեցնող ճքնավորներ, որոնք հասել էին կոշտ հանդերձներ և պարանե գոտիներով պրկել մեղքը: Նրանք ժուժկալ էին և դժողքի սարսա․․փի ներ․․սո խեղդում էին ախորժակը՝ իրենց նվիրելով քաղցի, ծարավի, աղոթքի։

2․ Ճիշտ գրել հետևյալ բաղադրյալ հատուկ անունները՝ փոքրատառերը ըստ անհրաժեշտության փոխարինելով մեծատառերով․

Չինական ժողովրդական հանրապետություն, փոքր Մասիս, Նոր արեշ, Պետրոս առաջին, ամբոխները խելագարված պոեմ, անվտանգության խորհուրդ, շախմատի Համաշխարհային ֆեդերացիա, Նոր տարի, ժողովրդական կրթության գերազանցիկ Կրծքանշան։

1.in Monday you are doing around the board buying houses and hotels.

2.ar you whatch thise programme or can I turn to TV off

3.regulare exirsize belong you to stay healty

4.I am helping my guitar until I get a new one

5.IS sIMON ALWAYS HAV A WOSHING-up after lunch

6.are you hold any sweters in a large size

7you move the kit right let me show you

Հիշե՛ք․

Հատվածի միջնակետի կոորդինատները․

Հեռավորությունը կետերի միջև.

Առաջադրանքներ․

1)Գտեք ABCD զուգահեռագծի D գագաթի կոորդինատները, եթե A(0, 0) B(5, 0) C(12,- 3):

D=7 -3

2)Գտեք A և B կետերի հեռավորությունը, եթե`

ա) A(2, 7), B(-2, 7),

հեռավօրություն=2

բ) A(-5, 1), B(-5, -7),

հեռավորություն=5

գ) A(-3, 0), B(0, 4),

հեռավորություն=0

դ) Α(0, 3), B(-4, 0):

հեռավորություն=-3

3)Գտեք MNP եռանկյան պարագիծը, եթե M(4, 0), N(12, -2), P(5, -9):

4)Տրված են A(-2;1), B(1; 5), C(7;5), D(4;1) կետերը: Գտեք ABCD քառանկյան անկյունագծերը և պարագիծը:

5)Ապացուցեք, որ A(1; 7), B(-1; — 1), C(-4; 2) գագաթներով ABC եռանկյունը ուղղանկյուն եռանկյուն է: Գտե՛ք այդ եռանկյան ներք– նաձիգին տարված միջնագիծը:

6)Գտե՛ք A(1; — 2), B(3; 5), C(8; 0) գագաթներով ABC հավասարասրուն եռանկյան մակերեսը