Մարսողական համակարգ
Միջատները ունեն խիստ բազմազան սննդառություն՝ որոշները մակաբույծ են, որոշները գիշատիչ, որոշները ազատ սապրոֆիտներ, ոմանք նույնիսկ ինքնուրույն են պատրաստում են իրենց պիտանի սննդանյութը: Այսքանով հանդերձ, սակայն, միջատները ունեն ընդհանրական մարսողական համակարգի կազմություն:
Մարսողական համակարգը կազմված է բաժինների հետևյալ հերթագայությունից՝
1. բերան, 2. կլան, 3. կերակրափող, 4. ստամոքս, 5. առջևի աղիք, 6. միջին աղիք, 7. հետին աղիք, 8. հետանցք:
Կոորդինատային հարթության վրա կառուցե՛ք AB հատվածը, որի ծայրակետերն են․
ա)A(+2,-1), B(+3,-2)
բ)A(+3,+2), B(+2,+1)
գ)A(+4,+1), B(0,-2)
2)Կոորդինատային հարթության վրա կառուցե՛ք ABCD քառանկյունը, որի գագաթները հետևյալ կետերն են․
Ընդգծված հարակատար դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. Դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:
Օրինակ`
Վաղուց հերքված վարկածը— վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր:
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև, մառախուղով պատված լեռնագագաթներ, ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը, դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ, գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին, անտառից սկիզբ առած վտակ:
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև։-Անձրև, որը ցանքերի համար վտանգավոր էր դարձել ցանքերի համար։
Մառախուղով պատված լեռնագագաթներ։-Լեռնագագաթներ, որ պատվել եր մառախուղով։
Ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը։-Ջրվեժ, որ նկարագրել է ճանապարհորդը։
Դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ։-Մարդ ով, որ ընկել էր դժվարին կացության մեջ։
Գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին։-Չորքոտանին ով, որ գիշերը այցելել է մեր այգի։
Անտառից սկիզբ առած վտակ։-Վտակ, որը սկիղբ էր առել անտառից։
2.Ընդգծված ենթակայական դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:
Օրինակ`
Հերքվող վարկած— վարկած, որ հերքվում էր:
Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի, անտառից սկիզբ առնող վտակ, դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ, ցանքերի համար վտանգավոր դարձող անձրև։
Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի։-Ձորքոտանին ով, որ գիշերը այցելում էր մեր այգին։
Անտառից սկիզբ առնող վտակ։-Վտակ, որը աննտառից սկիզբ Էր առննում։
Դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ։-Մարդ ով, որ գտնվում էր դժվարին կացության մեջ։
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձող անձրև։-Աննձրև, որ դառնում էր վտաննգավոր ցանքերի համար։
Աննկատար դերբայ-ում
3. Ընդգծված անորոշ դերբայը դիմավոր բա՛յ դարձրու. ինչպիսի՞ դիմավոր ձևեր ստացվեցին:
Օրինակ`
Գնաց ծովում լողանալու- Գնաց , որ ծովում լողանա:
Կանգնեց անկյունում նրան` նորից տեսնելու նպատակով: Խնդրեց նամակը հասցնելու մասին: Մի քանի վարկյան շահելու համար վազեց: Սպասեց հոսանքների բերելուն: Մի քանի քայլ հեռանալով` հանդիպեց: Հոսանքի ուղղությամբ ցած վազելով` տեսավ: Ջրի պակասելու մասին խոսեցին:
Առաջադրանքներ․
1)Նշե’ք որևէ չորս A, B, C, D, կետեր: A և D կետերը միացրեք բեկյալ գծով, որը անցնում է B և C կետերով: Որոշել բեկյալի երկարությունը:
AB=5սմ
BC=4սմ
CD=5սմ
AD-?
5+5+4=14
2)Գտնել ABCDE բեկյալի երկարությունը, եթե AB=11սմ, BC=5 սմ, CD=8 սմ, DE=14 սմ:
11+5+8+14=38
3)Գտնել ABCD բեկյալի երկարությունը՝ արտահայտված սանտիմետրով։ Եթե AB=20դմ, BC=50 դմ, CD =80դմ։
20+50+80=150dm
150×10=1500sm
4)Բեկյալի օղակների երկարություններն են 5 սմ, 6սմ և 8 սմ։ Գտեք այդ բեկյալի երկարությունը։
5+6+8=19
5)A-ից B գնալու համար նույն արագությամբ շարժվող հետիոտներից առաջինն ընտրեց կապույտ ճանապարհը, երկրորդը՝ կանաչ ճանապարհը, երրորդը՝ դեղին ճանապարհը։ Ի՞նչ հերթականությամբ նրանք տեղ հասան։
Աստիճաններով ավելի շուտ կհասնի իսկ եթե իջնելով ոչ
Ճագարներ լուսնի տակ (Հեղինակ՝ Դինո Բուցատի)
Հարցարան
Մանվել Դավթյան 