Վերջին գրաֆիկը, որն ուսումնասիրելու ենք y = 1/x ֆունկցիայի գրաֆիկն է, որն անվանում են հիպերբոլ:
Գրաֆիկը բաղկացած է երկու մասից, որոնց կանվանենք հիպերբոլի ճյուղեր: Կոորդինատների սկզբնակետը հիպերբոլի գագաթն է, չնայած այն չի պատկանում գրաֆիկին: Նշենք հիպերբոլի գրաֆիկի որոշ առանձնահատկություններ և բացատրենք դրանք։
1)Հիպերբոլի որոշման տիրույթն է (−∞, 0)U(0, +∞): Իսկապես, 1/x արտահայտությունն իմաստ ունի բոլոր x-երի դեպքում բացառությամբ x = 0-ի:
2)Ֆունկցիայի գրաֆիկը գտնվում է առաջին և երրորդ քառորդներում: Երբ x > 0, ապա y = 1/x > 0: Դրական x և y կոորդինատներով կետերը գտնվում են կոորդինատային հարթության առաջին քառորդում: x < 0 դեպքում y = 1/x < 0 ։Բացասական x և y կոորդինատներով կետերը գտնվում են կոորդինատային հարթության երրորդ քառորդում:
3)(0, +∞) միջակայքում ֆունկցիան նվազող է:
4)(−∞, 0) միջակայքում ֆունկցիան նվազող է։
f(x) = 1/x ֆունկցիան x0 — ով աջ տեղաշարժած, a անգամ y-ների առանցքի երկայնքով ձգած և y0 — ով վերև տեղաշարժած ֆունկցիայի բանաձևն է՝ y = af(x — x0) + y0 = a/(x — x0) + y0 ։
Նկարում պատկերված են y = 3/(x — 2) + 4 և y = — 6/x + 2 ֆունկցիաների գրաֆիկները։
Առաջադրանքներ․
1)Տրված է f(x) = 4/x ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 1, բ) –2, գ) 10 կետում:
4/1=4
-2/1=-2
-5/1=-5
2)Տրված է f(x) = 1/(x — 5) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 4, բ) 8, գ) -5 կետում:
f(x) = 1/(4 — 5)
f(x) = 1/(8 — 5)
f(x) = 1/(-5 — 5)
3)Տրված է f(x)= 1/(4x + 2) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։ Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 1, բ) 0.1, գ) -1/2 արժեքը:
4)Տրված է f(x) = — 2/(3x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։ Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) -2, բ) -1/3 գ) 0.2 արժեքը:
5)Տրված է f(x) = 4/(x — 2) — 3 ֆունկցիան: Գրե՛ք ա) f(x + 2) բ) f(x — 4) + 1 գ) f(x + 1) — 5 ֆունկցիայի բանաձևը։
6)Տրված է f(x) = 1/(x — 10) + 6 ֆունկցիան: Գրե՛ք ա) 2f(x), բ) 3f(x) + 15 գ)- 5f(x) + 13 ֆունկցիայի բանաձևը:
Մանվել Դավթյան 