Автор: davtyanmanvel

Մարտի 16

Երկուշաբթի`

Գարսիա Մարկեսի նամակը

Дата: 16.03.2026Автор: Արևիկ Ներսիսյան0 Комментарии

Ածանցավոր բայեր

Ըստ կազմության՝ բայերը լինում են պարզ և ածանցավոր։

Ածանցավոր բայերը չորս տեսակի են` սոսկածանցավոր, պատճառական, բազմապատկական և կրավորական:

Սոսկածանցներն են՝ ան, են, ն, չ`  մեծ-ան-ալ, վախ-են-ալ, գտ-ն-ել, կոր-չ-ել և այլն:

Պատճառական ածանցներն են՝ ացն, եցն, ցն:  Պատճառական բայերը կազմվում են`

1. Ա  խոնարհման պարզ և ան սոսկածանցավոր բայերից` ացն ածանցով` խաղալ-խաղացնել, քարանալ-քարացնել:

2. Ե  խոնարհման պարզ և են սոսկածանցավոր բայերից` եցն ածանցով` քայլել-քայլեցնել, վախենալ-վախեցնել:

3.Ն, չ սոսկածանցավոր բայերից` ցն ածանցով` հասնել-հասցնել, փախչել-փախցնել:

Կան շատ բայեր, որոնցից ածանցներով պատճառական բայ չի կազմվում: Այսպիսի բայերի պատճառականը կազմվում է տալ բայի հարադրությամբ` բերել-բերել տալ, զարդարել-զարդարել տալ և այլն:

Կան բայեր, որոնցում կա ցն տառակապակցությունը` հարցնել, լցնել,վերցնել, սակայն դրանք պատճառական բայեր չեն, քանի որ առանց ցն -ի ձևեր չունեն:

Բազմապատկական ածանցներն են՝ ատ, ոտ, կոտ, տ` կտրել-կտրատել, խոցել-խոցոտել, թռչել-թռչկոտել, պատռել-պատռտել:

Ածանցներով բազմապատկական բայեր կազմվում են շատ քիչ բայերից: Բազմապատկական բայեր են կազմվում նաև արմատի կրկնությամբ` վազել-վազվզել, քաշել-քաշքշել և այլն, դարձյալ ոչ բոլոր բայերից:

Կազմությամբ կրավորական  կոչվում են այն բայերը, որոնց կազմում կա կրավորական ածանց:Կրավորական ածանցն է վ -ն` գրել-գրվել, կառուցել-կառուցվել, հեռանալ-հեռացվել, կարդալ-կարդացվել: Բացի ածանցավոր բայերից կան նաև հարադրական  բայեր: Դրանք բարդ բառեր են, դրանց բաղադրիչները գրվում են առանձին, բայց իմաստով համարժեք են մեկ բայի՝ բարև տալ-բարևել:

1. Բառաշարքում ընդգծի՛ր բայերը:

Անվայել, գդալ, գիշերել,ավլել, արևագալ, թնդալ, ցախավել, հսկել, զգալ, բղավել, ջահել, հմայել, ավել, շողալ, ձնհալ, շրխկալ, կոշկաթել, ծավալ,  գթալ,, սխալ, համակարգել, հողմարգել, ծամթել, ճնշել:

2․Խմբավորիր բայերը ըստ ի՞նչ անել, ի՞նչ լինել  հարցերի:
Հանդիպել, շքեղանալ, ժպտալ, հարստանալ, սևանալ, ներել, մթնել, կահավորել, թանկանալ, անհետանալ, խնամել, ճաքել, պայքարել, կապտել, ծարավել, վստահել, շիկնել, նեղանալ:

ինչ անել-հանդիպել,ժպտալ,հարստանալ,կահավորել,խնամել,պայքարել,վստահել,նեղանալ։

ինչ լինել-շքեղանալ, սևանալ,մթնել,թանկանալ,անհետանալ,ճաքել,կապտել,ծարավել,շիկնել։

3.Կազմի՛ր բայեր տրված գոյականներից:
Ավարտ, կռիվ, վեճ, շղթա, հաշիվ, կույտ, ժպիտ, սղոց, վճիռ, տոն, փունջ, կարոտ, վկա, կազմ, կերակուր, գործ, հունձ, սոսինձ, փայլ, անձրև, քրքիջ, ավել, գին, նվեր:

ավարտել,կռվել,վիճել,շղթայվել,հաշվել,կուտակվել,ժպտալ,սղոցել,վճռել,տոնել,փնջել, կարոտել,վկաել,կազմել,կերակրել,գորքել,հնձել,սոսնձել,այլել,անձրևել,քրքնջալ,ավելացնել,գնել,նվիրել։

4.Հետևյալ բառերից սոսկական` ան, են, ն, չ ածանցների օգնությամբ կազմի՛ր ածանցավոր բայեր:
Շատեն
մեծեն
սակավ
հարց
կիպ
ամուր
մահ
գեղեցիկ
վախ
մոտ
բազում
կանգ
կույր
ոչինչ
ուրախ
առաջ

5․ Տրված բայերը ածանցման միջոցով դարձնե՛լ բազմապատկական ( ատ, ոտ կոտ, տ):
Մրել
պատռել
ցատկել
կտրել
նստել
պոկել
կոտրել
թռչել
խոցել
մորթել
գրել

6.Տրված բայերը ածանցման միջոցով դարձնե՛լ պատճառական (ացն, եցն, ցն):
Քայլել
կարմրել
հագենալ
պայթել
նստել
խմել
խոսել
հիշել
հագնել
իջնել
քնել
մեծանալ
փախչել
դողալ
խաղալ
վախենալ
թռչել
ծիծաղել
փայլել
առաջանալ
կատաղել

7.Գտիր առաջին շարքի բայերի հոմանիշները երկրորդ շարքում:
ա. գերել, կազդուրվել, փայլել, գոռոզանալ, չքանալ, ընկղմվել, ոգևորել
բ.  խրախուսել, անհայտանալ, սուզվել, կախարդել, մեծամտանալ, ցոլալ, առողջանալ:

ա. ննջել, գողանալ, դժգոհել, ուղղել, մտորել, անարգել, մարտնչել
բ. պայքարել, փնթփնթալ, խորհել, ստորացնել, շտկել, հափշտակել, նիրհել:


8․ Գրիր տրված բայերի դեմքը, ժամանակը, թիվը:

Երգում էի- առաջին դեմք, անցյալ ժամանակ, եզակի թիվ
նկարեց-
կսովորես-
գրեցինք-
գնալու են-
վազել ենք-
կռվեցին-
հավատում եմ-
կփայլեն-
տխրեցիր-

MA և MB ոչ զրոյական չհամուղղված վեկտորների կազմած անկյուն կոչվում է AMB անկյունը․

Եթե վեկտորները համուղղված են կամ դրանցից գոնե մեկը զրոյական է, ապա կընդունենք, որ դրանց կազմած անկյունը 0° է:
Եթե երկու վեկտորների սկզբնակետերը չեն համընկնում, ապա դրանց կազմած անկյունը որոշելու համար պետք է դրանք տեղադրել որևէ K կետից և օգտվել նույն սկզբակետն ունեցող վեկտորների կազմած անկյան սահմանումից:

a և b վեկտորների սկալյար արտադրյալ՝ a ^․ b, կոչվում է դրանց երկարությունների և դրանց կազմած անկյան կոսինուսի արտադրյալը․

Եթե a և b վեկտորները փոխուղղահայաց են՝ a = 90°, ապա

a և b վեկտորների սկալյար արտադրյալը՝ արտահայտված դրանց կոորդինատներով:

a{x₁; y₁} և b{x₂, y₂} ոչ զրոյական վեկտորների սկալյար արտադրյալը՝ a ^. b = x₁ x₂ + y₁ y₂ :

Ցանկացած a, b, c վեկտորների համար.

1. a ^․ b = b ^․ a
2. (a + b) ^․ c = a ^․ c + b ^․ c

Առաջադրանքներ․

1)Գտե՛ք |a| = 4, |b| = 3 երկարությամբ՝ վեկտորների սկալյար արտադրյալը, եթե դրանց կազմած անկյունը 30° է:

4x3x√3/2=

6√3

2)45° անկյուն կազմող a և b վեկտորների սկալյար արտադրյալը 8 է, a = 2√2: Գտե՛ք |b|-ն:

2√2 x b x √2/2=8

2b=8

b=4

3)Գտե՛ք a և b վեկտորների կազմած անկյունը, եթե |a| = 5, |b| = 4, a ^․ b = -10:

a=-5

b=2

4)a և b վեկտորների կազմած անկյունը 90° է: Գտե՛ք a(a + b) -ն, եթե
|a| = 5:

a(a + b)=a2+ab=25

5)a և b վեկտորները հակուղղված են: Գտեք 2a և 3b վեկտորների սկալյար արտադրյալը, եթե |a| = 6, |b| = 4 :

12*12*-1=-144

6)Գտե՛ք a{3;-4} և b{2;6} վեկտորների սկալյար արտադրյալը:

7)a{3;-4}, b{9; -3}, c{6;-2}, d{3;-2} վեկտորներից որո՞նք են ուղղահայաց p {2;6} վեկտորին:

8)Գտե՛ք x-ը, եթե a{x;2} և b{4;-2} վեկտորների սկալյար արտադրյալը 12 է:

Մարտի 12
Դասարանում
7-9-րդ դասարաններ-մարտյան ֆլեշմոբ

Դասագիրք՝ֆիզիկա 9

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ Մաս II 

>>մասI >>

16․03-20․03

Թեման.Հաստատուն մագնիսներ.

Լաբորատոր աշխատանք.

Նպատակը.մագնիսների հետ ծանոթացումը,առանց նախօրոք դրանց մասին բացատրելու և ծանոթացնելու:Ծանոթացում հաստատուն մագնիսների հատկությունները ,տեսակները,բևեռները հետ

Սովորել․Է.Ղազարյան դասագրքից էջ70-ից մինչև էջ73

Արված փորձերից անել եզրակացություն,պատրաստել ուսումնական նյութ,կատարված լաբորատոր աշխատանքից,հղումը ուղարկել իմ մելին:

Երեքշաբթի Փաթեթից կարդա' 2-րդ պատմվածքը, պատրաստվի’ր քննարկման, կատարի’ր առաջադրանքները. Վլադիմիր Հուլպաչ` ,, Կրակի առասպեկը,,։

1)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = √(x + 5)
x+5 ≥ 0
x≥-5
[-5;∞)

բ)f(x) = √(x + 9)
x+9 ≥ 0
x ≥ -9
[-9;∞)

գ)f(x) = √(2 — x)
2-x≥0
x≤2
(-∞;2]

դ)f(x) = √(4 — x)
(-∞;4]

ե)f(x) = √(8 — 2x)
8 — 2x≥0
x≤4
(-∞;4]

զ)f(x) = √(6 — 3x)
(-∞;2]

2)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)y = √(x — 3) + √(x — 5)
[5;∞)

բ)y = √(x — 9) + √(x + 2)
[9;∞)

գ)y = √(2x + 8) — √(4x + 4)
[-1;∞)

դ)y = √(5x — 5) — √x

(5;∞]

3)Հաշվել f(-1), եթե

ա)f(x) = 4 / (x + 3)

2

բ)f(x) = 5 / (x — 3)

-5/4

4)Հաշվել f(-2), եթե

ա)f(x) = |2x — 3| + 2

9

բ)f(x) = |2x + 4| + 5

գ)f(x) = |3x — 2| + 2

դ)f(x) = |5x — 4| — 3

5)Հաշվել f(4), եթե

ա)f(x) = √(2x + 1) + 5

բ)f(x) = √(3x + 4) — 6

գ)f(x) =√(5x — 4) + 2

դ)f(x) = √(7x — 3) + 3

Վառելիքաէներգետիկ համալիրը տնտեսության այն ճյուղերի ամբողջությունն է, որոնք զբաղվում են վառելիքի արդյունահանմամբ, մշակմամբ, փոխադրմամբ և էներգիայի արտադրությամբ ու բաշխմամբ։

Այն ներառում է հիմնականում՝

• նավթի և գազի արդյունահանում,
• ածխի արդյունահանում,
• էլեկտրաէներգիայի արտադրություն (ջերմային, հիդրոէլեկտրական, ատոմային և վերականգնվող կայաններ),
• էներգիայի փոխանցում և բաշխում։

Վառելիքաէներգետիկ համալիրը շատ կարևոր է, քանի որ այն ապահովում է երկրի տնտեսությունը և բնակչությանը էներգիայով և համարվում է տնտեսության զարգացման հիմնական հիմքերից մեկը։

Համակարգչային ծրագրերով գծելով y = √x ֆունկցիայի գրաֆիկը՝ ստանում ենք հետևյալ պատկերը․

Նշենք գրաֆիկի որոշ առանձնահատկություններ և փորձենք բացատրել դրանք․
1)Գրաֆիկն անցնում է կոորդինատների սկզբնակետով։ Պատճառն այն է, որ x = 0 դեպքում y = √0 = 0։
2)Որոշման տիրույթը [0, +∞) բազմությունն է: Իսկապես, արմատատակ արտահայտությունը բացասական լինել չի կարող։
3)Բացի (0, 0) կետից, ֆունկցիայի գրաֆիկի բոլոր կետերը գտնվում են կոորդինատային հարթության առաջին քառորդում։ Իսկապես, x > 0 դեպքում y = √(x) > 0: ֆունկցիայի գրաֆիկի կետերի կոորդինատները դրական են:
4)Ֆունկցիան աճող է: Եթե x₂ > x₁ > 0, ապա √x₂ > √x₁, այսինքն՝ ֆունկցիայի արգումենտի մեծ արժեքին համապատասխանում է ֆունկցիայի մեծ արժեք:

y = √x ֆունկցիայի գրաֆիկի միջոցով կարող ենք կառուցել y = √(x-3) և y = √x — 4 ֆունկցիաների գրաֆիկները: Եթե f(x) = √x, ապա y = √(x-3) բանաձևը կարող գրել այսպես` y = f(x — 3): Մենք գիտենք, որ f(x — 3) ֆունկցիայի գրաֆիկը ստանալու համար պետք է y = f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը երեք միավորով տեղաշարժել աջ:

y = √x — 4 ֆունկցիայի գրաֆիկը գծելու համար բավական է նկատել, որ y = f(x) — 4 այսինքն՝ f(x)-ի գրաֆիկից 4 միավորով ներքև է:

Ինչպես պարաբոլի ու մոդուլի դեպքում, այստեղ ևս վերև/ներքև ու աջ/ձախ տեղաշարժերը հնարավոր է համատեղել։
Նկարում պատկերված է y = √(x+1) + 3 ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Առաջադրանքներ․

1)Տրված է f(x) = √(x — 2) + 1 ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 6, բ) 2, գ) 4 կետում:

f(x) = √(6— 2) + 1=3

f(x) = √(2 — 2) + 1=0

f(x) = √(4 — 2) + 1=√2+1

2)Տրված է f(x) = √(x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 0, բ) -1, գ) 8 կետում:

f(x) = √(x + 1)=√1

f(x) = √(x + 1)=0

f(x) = √(x + 1)=3

3)Տրված է f(x) = -√(2x) ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 3, բ) —1, գ) –10 արժեքը:

f(x) = -√(2x)=լուծում չունի

f(x) = -√(2x) =1/2

f(x) = -√(2x) =50

4)Տրված է f(x) = -√(x+6)ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) −1, բ) 0, գ) −4, դ) 3 արժեքը:

f(x) = -√(x+6)=-5

f(x) = -√(x+6)=-6

f(x) = -√(x+6)=-2

5)Նկարում պատկերված է y =√(x — x₀) + y₀ ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք x₀ և y₀ թվերը.

6)Կառուցե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.

ա) y = √(x) — 2
բ) y = √(x) + 3
գ) y = √(x + 5)
դ) y = √(x — 3) + 5
ե) y = √(x + 2) — 8
զ) y = — √(x — 10) + 6

I don’t have any favorite preferences, but I can tell you about a very famous and beautiful song that many people love.The song Let It Be was released in 1970 and included on the album Let It Be.

It is considered one of the most popular and beloved songs of the band.The author and main performer of the song is Paul . He also wrote the lyrics. Other band members also participated in the creation of the song:

John Lennon, George Harrison and Ringo Starr.Paul said that the idea for the song came to him in a dream. When he was going through difficult times, he dreamed of his mother Mary, who told him, «So be it.» These words calmed her down, and she decided to write a song with this idea.