Մարտի 8
Ես իմ մայրիկին տատիկին և իմ հորաքույրին այս տարի նվիրել եմ ծաղիկներ ես մարտի 8-ը շատ սիրում եմ քանի որ բոլոր աղջիկներին նվեր եմ տալիս այս տարի շատ լավ անցավ մարտի 8-ը և ես բոլոր մայրերին և աղջիկներին մաղթում եմ որ նրանք ամեն տարի շատ լավ նվերներ ստանան։
Աշխատանք դասարանում
Որոշյալ դերանուններ՝ ամբողջ, ամեն, ամեն ինչ, ամենքը, բոլորը յուրաքանչյուրը, ողջը, համայն, ամենայն….
1. Դուրս գրի՛ր որոշյալ դերանունները, գրի՛ր հոլովը:
Աղջկա քնքուշ հոգին (բոլորը) գիտեն:
(Ամենքից) շատ նա էր սպասում դրան:
(Յուրաքանչյուրն) իր մասին էր մտածում:
(Ամեն) ոք աշխատում էր չխախտել լռությունը:
Խոսեցին (ամեն) ինչից:
Բոլորը-ուղղական
Ամենքից-բացառական
յուրաքանչյուրն-ուղղական
Ամեն-ուղղական
Ամեն-ուղղական
Անորոշ դերանուններ՝ ինչ-որ, ոմն, որևէ, ովևէ, մի քանիսը, այլ, ուրիշ, ոմն-ոմանք մի քանի…
2. Կազմի՛ր տրված անորոշ դերանունների սեռ. հոլովը՝ ուրիշ, մի քանիսը, այսինչ:
Ուրիշ-ուրիշի
Մի քանիս-մի քանիսի
Այսինչ-այսինչի
Մի քանի-մի քանիսի
3. Գտի՛ր անորոշ դերանունները, որոշի՛ր պաշտոնը:
(Ոմանք) արդեն անուշ երազներ էին տեսնում:
Եվ (ուրիշ) է կարոտս հիմա:
Իմ հոգում (ինչ-որ) անհանգստություն կար:
ոմանք-ենթակա
Ուրիշ-ստորոգյալ
Ինչ որ-լրացում
Ուշադրություն դարձրո՛ւ ուղղագրությանը՝ ովևէ, երբևէ, որևէ, երբևիցե, որևիցե:
Ժխտական դերանուններ՝ ոչ ոք , ոչինչ, ոչ մի, ոչ մեկը:
4. Կետերի փոխարեն դի՛ր ժխտական դերանուններ:
Ժխորի մեջ ոչ մեկը ուշադրություն չէր դարձնում նրա վրա, ոչ մեկի մտքով չէր անցնում, որ տղայի սիրտը թրթռում էր:
Ամբողջը կավերեն, չի մնա ոչինչ:
Դեղին տերևն ընկավ քարին,ոչ մի շշուկ չլսվեց:
ոչ մեկը այնքան չի զարմանում, որքան այս մարդը:
Նա ոչ մի ահ չուներ, բացի հորից:
Ամեն ինչ մոռացել է, ոչ մեկը չի հետաքրքրվում, նույնիսկ թատրոնով:
1.Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված դերանուններին և որոշի՛ր, թե ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում դրանք:
Զինվորն ասաց, որ ինքը-խոսքը վերաբեվում է զինվորին գիշերը գնացքով է գնալու ու նրան էլ-զինվորի հետ զրուցակցին է տանելու իր հետ:
Որսորդը բողոքում էր, որ ինքը-խոսքը վերաբերվում է որսորդին անտառում արջ է տեսել, իսկ նա-զրուցակցին չի հավատում իրեն:
Գիտնականն ասում է, որ իրեն-գիտնականին իրեղեն ապացույցներ են պետք, նա-զրուցակցին իզուր է ուզում խոսքով ապացուցել:
Անծանոթն ասաց, որ նա իզուր է անհանգստանում, ինքը միայն մի բաժակ ջուր է ուզում:
Հետախույզն ընկերոջը հորդորում էր, որ նա իզուր ժամանակ չկորցնի, ինքը գիտի, որ այդտեղ այլևս գետ չկա:
2. Պարզի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում ընդգծված երրորդ դեմքի դերանունները և պատասխանի՛ր հարցին:
Օրինակ`
Տղայի հայրը նրանով է պարծենում:- Տղայով:
Տղան ընկերոջ մասին ասում էր, որ նա-ընկերը վախենում է օձի լեզվից, մինչդեռ ինքը-տղան գիտե, որ օձերը լեզվով միայն հոտոտում ու շոշափում են:
Աղջիկը զարմացած նայեց տատին, նա-աղջիկը իրեն-տատին այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:
Աղջիկը զարմացած նայեց տատին, ինքը-աղջիկը նրան-տատին այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:
Ծերունին տղայի կողքին իր-ծերունիի մանկությունն էր հիշում:
Ծերունին տղայի կողքին նրա-տղաի մանկությունն էր հիշում:
Գայլն իրեն համոզում էր, որ ինքը-գայլը չի վախենում շներից:
Գայլն իրեն համոզում էր, որ նա-զրուցակիցը չի վախենում շներից:
Նախադասության մեջ նա՞, թե՞ ինքը դերանունն է փոխարինում նույն նախադասության ենթակայի անվանը:
3. Որտեղ հնարավոր է, ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր գոյականներով:
Օրինակ`
Աշխարհում ոչ մեկին նրանից շատ չի սիրում:- Աշխարհում ոչ մեկին որդուց շատ չի սիրում:
Իշխանն իրեն էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:-իշխանը ձիուն ել չեր խնայում առավոտից մինձ երեկո թամբիներ
Իշխանը նրան էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:
Երկիրը նրա շուրջը պտտվում է մի տարում:-երկիրը արևի շուրջը պտտվում է մի տարում
Երկիրը իր շուրջը մեկը օրում է պտտվում:
Մայրս ասում էր, որ ինքը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:
Մայրս ասում էր, որ նա երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:մայրս ասում է որ տատիկը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու
Այդ մարդն իրենից բացի բոլորին վստահում է:
Ցուցական դերանուններ. մատնացույց են անում առարկա, հատկություն, քանակ, գործողության տեղ և ձև՝ առանց դրանք անվանելու:
1.Ընդգծի՛ր ցուցական դերանունները:
(Դա) առաջին գրադարանն է Հայաստանում:
-(Սա) է իմ ասելիքը, ավելացնելու ոչինչ չունեմ:
-Ձեր ասած խանութը գտնվում է (այստեղ)՝ (այս) փողոցում:
Սա, դա, նա ցուցական դերանունները գործածվում են և՛ անձի, և՛ իրի փոխարեն:
Ցուցական դերանունների հոլովումը:
Ուղղական սա սրանք դա դրանք նա նրանք
Սեռական սրա սրանց
Տրական սրան սրանց
Հայցական
Բացառական
Գործիական
Ներգոյական
Այլ ցուցական դերանուններ ՝ այս, այդ, այն, այստեղ, այդտեղ, այնտեղ….
Ցուցական դերանունները կազմությամբ լինում են պարզ, բարդ:
2. Նշել տրված ցուցական դերանունների կազմությունը՝ այսքան-բարդ, սա-պարզ, այսչափ-բարդ, նույնտեղ-բարդ, այն-պարզ, դա-պարզ, այսպես-բարդ, այնտեղ-բարդ, այդ-պարզ, սույն-պարզ, մյուս-պարզ, այնպիսի-բարդ:
պարզ-
բարդ-
3. Սա (ինձ) համար ամբողջն է: Գտի՛ր ենթական:
Բնակարանի տերերը (սրանք են): Գտի՛ր ստորոգյալը:
Իմ ապրած կյանքը
Իմ ապրած կյանքը շատ հետաքրքիր է անցել, ես շատ վախեր եմ ունեցել, որ հախթահարել եմ, նույնիսկ շատ երազանքներ, որ նորից հաղթահարել եմ, և ես հիմա ինձնով հպարտեմ քանի, որ այդքան բան էր եմ հաղթահարել։ Եվ ես հիմա 11 տարեկան եմ։ Եվ ուզում եմ ասել որ այս կյանքում անհնարին ոչ մի բան չկա։ Oրինակ իմ երազանքներից մեկն էր որ ես ունենայի հեծանիվ։ Եվ ես այն ձեռք բերեցի, ես նորից եմ կրկնում, այս աշխարհում չլինով ոչ մի բան չկա։ Եվ ինչ, որ դուք շատ եք ուզում հավատացեք, որ դա հաստատ կլինի։
Իմ ապրած կյանքը
Իմ ապրած կյանքը շատ հետաքրքիր է անցել ես շատ վախեր եմ ունեցել որ հախթահարել եմ նույնիսկ շատ երազանքներ որ նորից հաղթահարել եմ և ես հիմա ինձնով հպարտեմ քանի որ այդքան բան էր եմ հաղթահարել և ես հիմա 11 տարեկան եմ և ուզում եմ ասել որ այս կյանքում անհնարին ոչ մի բան չկա։
Աշխատանք դասարանում
1. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված մենք անձնական դերանվան համապատասխան ձևերը:
Մեր քաղաքում հիմա շատ բան է փոխվել:
Երկար ժամանակ մեզ պատմում էր, թե որտե՛ղ է եղել և ինչե՛ր է տեսել:
Հիմա նա մեզնից հեռու է հազարավոր կիլոմետրերով:
Գրում է, թե մեզնով է ապրում ու մեզ սպասելով է անցկացնում ժամանակը:
Մի քանի տարի մեր տանն ապրեց:
Տատս մեզնից բողոքում է, բայց առանց մեզ էլ չի դիմանում:
2. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:
Ո՞վ եկավ: ես եկա, նաեկա,ինքըեկավ,մենքեկանք,դուք եկաք,նրանք եկան,
Ո՞ւմ պայուսակը: իմ պայուսակը, քո պայուսակը, նրա պայուսակը,, նրա պայուսակը, մեր պայուսակը, ձեր պայուսակը, նրանց պայուսակը
Մոտենալ ո՞ւմ : ինձ,քեղ,նրան,նրան,մեզ,ձեզ,նրանց,
Հեռանալ ումի՞ց:ինձնից,քեզնից,նրանից,մեզնից,նրանից,
Հիանալ ումո՞վ:ինձնով,քեզնով,նրանով,մեզնով,ձեզնով,նրանցով
3. Ընդգծված գոյականները և հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, մենք, դուք դերանունների համապատասխան ձևերով (տրական հոլովով):
Եղբոր-նրա խաղալիքն էր ջարդել:
Առանց եղբոր-նրա տեղ չէր գնում:
Ընկերոջ-նրա ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում:
Հանուն ընկերոջ-նրա ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում:
Ո՞ւմ-նրա պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում:
Հանձնաժողովն ո՞ւմ տվեց մրցանակը:
4. Դերանունների տրված զույգերի մեջ առանձնացրո՛ւ տրական հոլովով դրվածները: Խմբավորի՛ր բառազույգերի մյուս անդամները և դրանք անվանի՛ր:
Իմ, ինձ-ինձնով-ինձնից,իմ մեջ
քո, քեզ,-քեզնով,քեզնից,քո մեջ
նրա, նրան,-նրանով,նրանից,նրա մեջ
իր, իրեն,- նրանով,նրանից,նրա մեջ
մեր, մեզ,-մեզնով,մեզնից,մեր մեջ
ձեր, ձեզ:-ձեզնով,ձեզնից,ձեր մեջ
Աշխատանք դասարանում
1. Խմբագրեք պատմությունը ։
Գյուղում մի ծերուկ էր ապրում։ Նա աշխարհի ամենադժբախտ մարդկանցից մեկն էր։ Ամբողջ գյուղը հոգնել էր նրանից,․ ծերուկը մշտապես մռայլ էր, թթված դեմքով։ Եվ որքան գնում, այնքան ավելի դժգոհ էր դառնում, այնքան ավելի թունոտ էին հնչում նրա խոսքերը։ Մարդիկ խուսափում էին նրանից․ նրա դժբախտությունն անցնում էր շրջապատին։
Բայց երբ ծերունին արդեն ութսուն տարեկան էր, շատ անսպասելի բան, պատահեց այնպիսի բան, որ ոչ մեկի հավատը չէր գալիս։ Անհավատալի լուրը կայծակի արագությամբ տարածվեց,․ Ծերունին այսօր երջանիկ է, չի բողոքում, նույնիսկ ժպտում է, դեմքը լրիվ փոխվել է։
Ամբողջ գյուղը հավաքվեց, ծերուկին հարցնում էին․
— Քեզ ինչ է պատահել, ինչ՞ է եղել։
Ոչինչ, — պատասխանում էր ծերուկը, — ութսուն տարի ջանում էի երջանիկ լինել, բայց ոչինչ չստացվեց։ Ես էլ որոշեցի ապրել առանց երջանկության։ Ահա թե ինչու եմ երջանիկ։
2. Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները՝ դժբախտ, հոգնել, երջանիկ, ջանալ։
Դժբախտ-անբախտ
Հոգնել-խորջանալ
Երջանիկ-ուրախ,զվարդ
Ջանալ- ձգտել,ջանք գործադրել
3. Տեքստից դուրս գրի՛ր հականիշ բառեր։
Դժբախտ-երջանիկ
4. Տեքստից դուրս գրի՛ր ածականներ։
Երջանիկ
Դժդախտ
Անհավատալի
ամենադժբախտ
5. Ներկայացրո՛ւ պատմության գաղափարը՝ ասելիքը։
Տեքստը ուզում էր ասել, Որ միշտ պետքե ժպտա
6. Պատմության համար վերնագիր հորինեք։
Ծերունին
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1. Տրված բառերից առանձնացրո՛ւ գոյականներ, ածականներ, թվականներ, բայեր։
Կառուցել-բայ, իսկ, երեքական, ես, արագ, հավանաբար, շենք, օ՜ֆ, ոչ ոք, զրուցել-բայ, շինարարական, հանելուկ, բոլորը-ածական, երրորդ-թվական, տեղ-տեղ-թվական, մասին, և, փայտաշեն, առավոտյան, որովհետև, գուցե, տաղավար, ո՛չ, խառնել, ջա՜ն, երեք հարյուր երեսուներկու, մեջ, հոյակապ, բացի, հեյ-հե՜յ:
2. Փակագծում տրված գոյականներն ու բայերը համաձայնեցրո՛ւ ընդգծված դերանունների հետ:
Ոչ ոք չի իմանա (իմանալ), թե որտեղի՛ց հայտնվեց:
Ոչ մեկը չփորձեց (փորձել) հակաճառել, նա այնքա˜ն բարկացած էր:
Բոլոր ճանապարհները (ճանապարհորդները) մի տեղ են (տանել) :
Բոլորը հրավիրվեցին (հրավիրվել) կիրակի օրվա հավաքին:
Կարծես թե ամբողջ քաղաքը (քաղաք) հրապարակ (լցվել):
Ամբողջը դառձել է (դառնալ) կրակի բաժին:
3.Փորձի՛ր պատասխանել:
ա) ով ե՛րբ է ասում «ես»,-երբ որ իր մասին է պատմում
բ) ով ո՛ւմ է ասում «դու»,-խոսողը խոսաքցին
գ) ո՛ւմ մասին է ասում «նա»:-ինչ-որ մեկի
4. . Հարցերին պատասխանի՛ր:
Ո՞ր առարկային ենք ասում «սա», որին՝ «դա», որին՝ «նա»:սա-առարկա,նա-նրան,դա-նորից առարկա
Ո՞ր բաժակի մասին ենք ասում՝ «այս բաժակը», որի մասին՝ «այդ բաժակը», որի մասին՝ «այն բաժակը»:
1․կոնկրետ այս բաժակը
2․կոնկրետ այդ բաժակը
3․կոնկրետ այն բաժակը
Ընկերություն
Մարդը իր կյանքի ընթացքում շատ մարդկանց կարող է հանդիպել, ոմանց հետ մտերմանալ բայց իրական ընկեր գտնելը և ընկերություն անելը շատ դժվար է և ոչ բոլորին է բախտ վիճակվում։ Ընկերը դա այն մարդն է ով պատրաստ է կողքիդ լինել կյանքիդ բոլոր պահերին՝ ուրախության, տխրության և քեզ հետ կիսել քո բոլոր խնդիրները։ Եթե մարդ իր կյանքում հանդիպել է լավ ընկեր ճաշակել է լավ ընկերության համը ապա այն պետքե պահի իր ամբողջ կյանքում, քանի որ իրական ընկեր գտնելը շատ բարդ է։
ԱՌԻՒԾԸ ԵՒ ՄԱՐԴԸ
Զօրաւոր առիւծ մը, որ նստած էր ժայռի մը վրայ, կը տեսնէ որ գազանները
սարսափահար կը վազէին։ Առիւծը կը հարցնէ, թէ ինչո՞ւ կը փախէին եւ
որմէ՞ կը վախնային։
—Դուն ալ փախիր,- կ’ըսեն,- որովհետեւ մարդը կու գայ։
—Ո՞վ է մարդը,- կը հարցնէ Առիւծը,- եւ ի՞նչ է անոր ուժը, որ կը փախիք
անկէ։
—Կու գայ եւ քեզի ալ կը վնասէ,- կ’ըսեն։
Իր ուժերուն վստահ՝ Առիւծը կը մնայ իր տեղը։ Եւ ահա կու գայ հողագործ
մարդ մը։
—Եկուր կռուինք,- կ’ըսէ հպարտ Առիւծը։
—Շատ լաւ,- կ’ըսէ մարդը,- բայց քու զէնքերդ հետդ են, մինչ իմիններս
տունն են։ Քեզ կապեմ, որպէսզի չփախիս, իսկ ես երթամ եւ բերեմ զէնքերս,
որպէսզի կռուինք։
Առիւծը կ’ըսէ.
—Երդում ըրէ, որ պիտի գաս եւ ես կ’ընդունիմ ըսածդ։
Մարդը երդում կ’ընէ եւ Առիւծը կը համաձայնի կապուիլ։
Մարդը կը հանէ պարանը եւ Առիւծը պինդ կը կապէ կաղնիի ծառին, ապա
ծառէն կը կտրէ հաստ ճիւղ մը եւ կը սկսի զարնել Առիւծին։
Առիւծը կը գոչէ.
—Աւելի զօրաւոր եւ անխնայ զարկ կողերուս, որովհետեւ այս խելքիս միայն
այսպիսի ծեծ կը վայելէ։
——————————————————————————————————————————
Զօրաւոր առիւծ մը, որ նստած էր ժայռի մը վրայ, կը տեսնէ որ գազանները
սարսափահար կը վազէին։
Զորավոր առյուծը որ նստած էր ժայռի վրա, տեսավ որ գազանները սարսափահար վազեցին։
Առիւծը կը հարցնէ, թէ ինչո՞ւ կը փախէին եւ
որմէ՞ կը վախնային։
Առյուծը հարցնում է,ինչո՞ւ եք փախնում և ով է ձեզ վախեցրել։
-Դուն ալ փախիր,- կ’ըսեն,- որովհետեւ մարդը կու գայ։
-Դու ել փախիր —ասում են,- որովհետև մարդ է գալիս։
-Ո՞վ է մարդը,- կը հարցնէ Առիւծը,- եւ ի՞նչ է անոր ուժը, որ կը փախիք։
Ով է մարդը —հարցրեց առյուծը,- և ինչ ուժ ունի որ փախնեք։
—Կու գայ եւ քեզի ալ կը վնասէ,- կ’ըսեն։
—կգա և քեզ կվնասի –ասում են։
Իր ուժերուն վստահ՝ Առիւծը կը մնայ իր տեղը։ Եւ ահա կու գայ հողագործ
մարդ մը։
Իր ուժերին վստահ էր առյուծը և կմնա իր տեղը։ Եվ ահա կգա հողագործ մարդը։
——————————————————————————————————————
—Եկուր կռուինք,- կ’ըսէ հպարտ Առիւծը։
-արի կռվենք ասում է հպարտ առյուծը։
Շատ լաւ,- կ’ըսէ մարդը,- բայց քու զէնքերդ հետդ են, մինչ իմիններս
տունն են։ Քեզ կապեմ, որպէսզի չփախիս, իսկ ես երթամ եւ բերեմ զէնքերս,
որպէսզի կռուինք։
Առիւծը կ’ըսէ.
շատ լավ ասում է մարդը բայց քո զենքերը քո հետ են: ես քեզ կապեմ որպեսզի չփաղնես իսկ ես գնամ և բերեմ զենքերես որպեսզի կռվենք։
Առյուծը ասում է։
—Երդում ըրէ, որ պիտի գաս եւ ես կ’ընդունիմ ըսածդ։
Մարդը երդում կ’ընէ եւ Առիւծը կը համաձայնի կապուիլ։
—Երդվի որ կգաս և ես կնդուն եմ ասածդ։
Մարդը երդվում է և առյուծը կամաձայնում է կապվել
Մարդը կը հանէ պարանը եւ Առիւծը պինդ կը կապէ կաղնիի ծառին, ապա
ծառէն կը կտրէ հաստ ճիւղ մը եւ կը սկսի զարնել Առիւծին։
Առիւծը կը գոչէ.
Մարդը հանում է պարանը և առյոծին պինդ կապում է կաղնու ծառից,ապա ծառի հասկ չյուվը սկսվում է կոտրվել և առյուծը սկսում է գոռալ։
Աւելի զօրաւոր եւ անխնայ զարկ կողերուս, որովհետեւ այս խելքիս միայն
այսպիսի ծեծ կը վայելէ։
?
Մանվել Դավթյան 