Рубрика: Հայոց լեզու

05.12.2023

04.12.2023

Աշխատանք դասարանում

1. Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:

…(Նյու Յորքի) բնակիչները զարմանքով դիտում էին 19-ամյա մի … (ուսանողի), որը սիրալիր … (ժպիտը) սեղմում էր մի մեծ հանրախանութ մտնող բոլոր … (այցելուների) ձեռքերը: Այդ … (ձևով) 8643-րդ … (հաճախորդին) … (ողջունեուց) հետո նա վեր պարզեց կապտած ձեռքը և բացականչեց.

-Ուռա´: Ռուզվելտի … (ռեկորդը) գերազանցեցի:

Հավանաբար…(քչերին) է հայտնի, որ 1907…(թվականին) Սպիտակ…(տունը) մի…(ընդունելության) ժամանակ…(ԱՄՆի) այն ժամանակվա նախագահը սեղմել էր 8513…(մարդու) ձեռք:

2. Կազմի՛ր բառակապակցություններ՝ հարցական դերանունները փոխարինելով 

գոյականներով:

Դավաճանել ո՞ւմ, ինչի՞ն: ընկերոջը,հայրենիքին,երկրին

Ուրանալ ո՞ւմ, ի՞նչ(ը): կրոնին,հայրենիքը

3. Գտի´ր  Ա և Բ խմբերի բառերի բոլոր  հնարավոր  կապակցությունները:

Ա. Բացատրել, ներկել, կարոտել, մոռանալ:

Բ. Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, ընտանիքը:

Բացատրել- տատին,ընտանիքինհորը,դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, 

Ներկել- Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, 

Կարոտել- Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, 

Մոռանալ- Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, 

 Կարոտել- Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, ընտանիքին

4. Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի´ր, որ ընդգծված բառը փակագծում տրված հոլովով լինի:

Գերմանիայի Շտրեբեկ գյուղի բնակիչները մոտ հազար տարի շախմատ են խաղում: (գյուղում) Ավելի քան հարյուր տարի է, ինչ աշակերտները պարտադիր քննություն են հանձնում, որի ժամանակ և´ շախմատի մասին գիտելիքներն են ստուգվում, և´ խաղալու կարողությունը (տարուց):

Փարիզում կայացած միջազգային մրցաշարերից մեկի ժամանակ վերջին տեղը գրավեց անգլիացի մի շախմատիստ, որի ազգանունը Չեմպիոն էր: (մրցաշարի, ազգանունով)

Սիրելի թիմին պարտվելու ամոթից փրկելու համար արգենտինացի ֆուտբոլասերները ընդմիջման ժամանակ դարպասների տակ ռումբ էին դրել: (թիմը) Այդպես խաղի ընդհատման պատճառը դարձավ պայթյունը, և խաղը չեղյալ հայտարարվեց: (պատճառով, պայթյունի)

 Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. . Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:

Երբեմն…(ծովից) լույս է դուրս գալիս: Այն դիտվում է մակերեսային տաք… (ջրերում)՝…(ալիքի) կապտականաչավուն…(լուսարձակումը)…(տեսքը): Ծովային…(լուսարձակումի) գլխավոր աղբյուրը միաբջիջ օրգանիզմներն են, որոնք ինչպես…(բույսերին), այնպես էլ…(կենդանիներին) հատկություն ունեն: Նրանք…(արևի) էներգիան լուսային…(էներգիաին) վերածելու բացառիկ ունակություն ունեն: Քիմիական բարդ…(ռեակցիաները)… (հետևանքը) առաջանում է «սառը» լուսարձակում, որը չի ուղեկցվում… (ջերմությունը)…(արտադրությունը):

2. Գտի´ր  Ա և Բ խմբերի բառերի բոլոր  հնարավոր  կապակցությունները:

Ա. Փարվել, գրկել, բռնել:

Բ. Թևը, երեխային, թևին, աղջկան, գլուխը, Արային, գլխին, Լուսինեին, մազերը, մորը, մազերին, գեղեցկուհուն:

Փարվել- Թևը, երեխային, թևին, աղջկան, գլուխը, Արային, գլխին, Լուսինեին, մազերը, մորը, մազերին, գեղեցկուհուն:

Գրկել- Թևը, երեխային, թևին, աղջկան, գլուխը, Արային, գլխին, Լուսինեին, մազերը, մորը, մազերին, գեղեցկուհուն:

Բռնել- Թևը, երեխային, թևին, աղջկան, գլուխը, Արային, գլխին, Լուսինեին, մազերը, մորը, մազերին, գեղեցկուհուն:

3. Գտի´ր  Ա և Բ խմբերի բառերի բոլոր  հնարավոր  կապակցությունները:

Ա. Հպարտանալ, կարոտել, սիրել, մտաբերել:

Բ. Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին:

Հպարտանալ-, Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին

կարոտել-, Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին

սիրել-, Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին

մտաբերել- Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին

Рубрика: Հայոց լեզու

03.12.2023

Երկու ընկերների զբոսանքը

Մի անգամ երկու ընկերներ որոշեցին գնալ զբոսանքի, նրանցից մեկը առաջարկեց, որպիսզի  նրանք գնան անտառ, քանի որ այդպես ավելի հետաքրքիր կլինի, նրանք այդպես  արեցին գնացին անտառ։ Նրանք ճանապարհին հանդիպեցին մի գեղեցիկ սկյուռիկի, այդ սկյուռիկը կարծես նրանցից   վախենում էր, բայց նրանք  ճանապարհից չշեղվեցին։ Հանկարծ նրանց առջև հայտնվեց մի բարձր լեռ։ Եվ նրանք որոշեցին բարձրանալ լեռը և այդ բարձրությունից նայել դեպի գեղեցիկ անտառը։ Արդեն նրանք շատ հոգնեցին, և որոշեցին գնալ ետ՝ տուն, ճանապարհին շատ կենդանիների հանդիպեցին, բայց ճանապարհիից չշեղվեցին։ Եվ շատ շուտ նրանք հասան բակ,  գնացին տուն և պառկեցին քնելու։

Рубрика: Հայոց լեզու

30․11․2023

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝  հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Ընկնել ո՞ւր: Ընկնել լճում,ընկնել ճահճում,ընկընել ծովում

Հանդիպել որտե՞ղ: Հանդիպել տանը,հանդիպել դրսում,հանդիպել սրճարանում

2. Կազմի´ր բառակապակցություններ` հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Տիրապետել ինչի՞(ն): տիրապետել անգլերենին,տիրապետել ռուսերենին,տիրապետել իսպաներենին

Տիրել ի՞նչը, (ինչի՞ն):Տիրել մեքենային,տիրել ոսկուն, տիրել արծաթին,տիրել ադամանդին,տիրել հեծանիվին

Դավանել ինչի՞ն:դավանալ աստծուն,դավանալ քրիստոնեությանը,

3. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝  հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Վերադառնալ ո՞ւր, ինչի՞ն: վերադառնալ տուն,վերադառնալ երկրից,վերադառնալ  միտք

Տուն, երկիր, միտք, կարծիք:

Միտք, հայելի, ջրեր, ապակի, կարծիք:

Անրադառնալ ինչի՞ն: ապակուն,հայելուն մտքին,կարծիքին

Рубрика: Հայոց լեզու

29.11.2023

Աշխատանք դասարանում 

Գոյականի հոլովումը

1. Երկինք և մարդ բառերի տրված բառաձևերը տեղադրի´ր հոլովման աղյուսակում:

                Ուղղական- մարդը, , երկինքը

Սեռական-մարու,երկնքի,

                Տրական-  երկնքի(ն), մարդու(ն),   

Հայցական-երկինք,մարդուն

                Բացառական-  երկնքից, մարդուց

                Գործիական- երկնքով, մարդով

                Ներգոյական- Երկնքում,

2.Ընկեր, սրճարան գոյականները հոլովի´ր: Ի՞նչ հարցի է պատասխանում հոլովներից յուրաքանչյուրը:

Ուղղական- բառի ուղիղ ձև-ընկեր,սրճարան

Սեռական-պատասխանում է ում և ինչի հարցերին-ընկերների,սրճարանի

Տրական-տրական հոլովը պատասխանում է ում և ինչին հարցերին ինչում-մարդուն,սրճարանին

Հայցական-պատասխանում է ինչ-որ չափով ուղականի հարցերին և ինչ-որ չափով տրականի-մարդուն,սրճարան

Բացառական-բացառականը պատասխանում է ից և ուց հարցին ինչից-մարդուց,սրճարանից

Գործիական-գործիականը պատասխանում է ով հարցին ինչով-մարդով,սրճարանով

Ներգոյական- ինչ-որ բանի մեջ-մարդու մեջ,սրճարանի մեջ

Рубрика: Հայոց լեզու

25.11.2023

                                                             Առանձնահատուկ օր

Մի անգամ ես և իմ ընկերները  գնացինք ճանփորդության՝  լեռ բարձրանալու։ Իմ ընկերներից մեկը լեռան կեսին արդեն հոգնել էր, և այլևս չէր ուզում բարձրանալ, բայց ես նրան ասացի, որ իր մեջ ուժ գտնի և մինչև վերջ բարձրանա լեռը։  Բայց նա ցանկացավ մի փոքր հանգստանալ, մենք համաձայնեցինք և միասին հանգստացանք։ Եվ սկսեցին նորից բարձրանալ, մենք վերջապես հասանք լեռան գագաթը, բոլորս հոգնել էինք, հանգստացանք և վայլեցինք այդ գեղեցկությունը։ Արդեն սկսեցինք իջնել լեռնից, և վերջապես այսօրվա մեր ճանփորդությունը ավարտվեց։ 

Рубрика: Հայոց լեզու

20.11.2023

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված գոյականները երկու խմբի բաժանի´ր:

Մարմին, մշակույթներ, նյութեր, շարժում, ժամանակ, մարմիններ, ճանապարհ, օրացույցներ, դաշտ, շարժումներ, նյութ, դաշտեր, մշակույթ, ճանապարհներ, ժամանակներ, օրացույց:

Եզակի-մարմին,շարժում,ժամանակ,ճանապարհ,դաշտ,նյութ,,մշակույթ օրացույց

Հոգնակի-մշակույթներ,նյութեր,մարմիններ,օրացույցնե,շարժումներր,դաշտեր,ճանապարհներ,ժամանակներ

2. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի և բացատրի´ր օրինաչափությունները:

Ա. Ձև-եր, արտ-եր, հարց-եր, սարք-եր, զենք-եր, դեզ-եր, օր-եր:

Բ. Երկիր-ներ, տարի-ներ, գնացք-ներ, նվեր-ներ, վայրկյան-ներ, ուղևոր-ներ:

Գ. Թոռ-ներ, դռ-ներ, մկ-ներ, ձկ-ներ, լեռ-ներ, բեռ-ներ:

Դ.  Աստղ-եր, արկղ-եր, վագր-եր, անգղ-եր, սանր-ներ:

3.Յուրաքանչյուր բառի  իմաստն արտահայտի՛ր բառակապակցությամբ. գտի՛ր  երկու խմբի բառերի նմանությունն ու տարբերությունը:

Ա.Դասագիրք-գեղեցիկ դասագիրք, հեռագիր-շտապ հեռագիր, արոտավայր-գեղեցիկ արոտավայր, լրագիր-կարճ լրագիր, ծառաբուն-հաստ ծառաբուն, մրգաջուր-համեղ մրգաջուր, մրջնաբույն-փոքր մրջնաբույն, ծաղկեփունջ-գույնզգույն ծաղկեփունջ, միջնապատ-բարձր միջնապատ:

Բ.Վիպագիրհետաքրքիր վիպագիր, մեծատուն-մեծ մեծատուն, զինակիր-ուժեղ զինակիր, ժամացույց-կլոր ժամացույց, կողմնացույց-մեծ կողմնացույց, երգահան-սիրված երգահան, քարահատ-հզոր քարահատ, պատմագիր-հետաքրքիր պատմագիր, քանդկագործ-փորձված քանդակագործ:

Рубрика: Հայոց լեզու

20.11.2023

Աշխատանք դասարանում 

1. Փակագծում տրված բառերից և բառակապակցություններից նախադասության մտքին համապատասխանող գոյականներ ստացի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Եֆրեմովի «Անդրոմեդի միգամածությունը» ֆանտաստիկական վեպում պատմում է մի խումբ տիեզերագնացների(տիեզերք գնալ) հեռավոր միջաստղային ճանապարհորդության  (ճանապարհորդել) մասին: Նրանց աստղաթիռի արագությունը (արագ) շատ մոտ է լույսի արագությանը (արագ), և ժամանակը երկրայինի համեմատ (համեմատել) շատ դանդաղ է շարժվում: Տիեզերագնացները գալակտիկայի ամենահեռավոր շրջաններին հասնելու առաջադրանք (առաջադրել) ունեն: Պիտի հասնեն այն աստղին, որի մոլորակներից(մոլորել) մեկի վրա, ըստ որոշ ենթադրությունների(ենթադրել) մեզ նման մարդիկ են բնակվում: Ինչպիսի՜ն կլինի ամբողջ մարդկության ցնծությունը(ցնծալ), երբ նրանք վերադառնան ու այլ աշխարհի մարդկանցից ողջույն բերեն:

2. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից կազմված համապատասխան գոյականներով:

«Քավության նոխազ» արտահայտությունը(ի՞նչը, արտահայտել) հին հրեաների կրոնական մի սովորույթից է (ինչի՞ց, սովորել) է առաջացել: Տարին մի անգամ հրեաները երկու այծ էին բռնում, որոնցից  մեկին էին միայն զոհում: Մյուսի վրա մարդիկ հերթականությամբ (ինչպե՞ս, հերթական) դնում էին ձեռքերն ու դրանով իբր իրենց մեղքերը բարդում նրա վրա: Հետո այդ այծին ազատություն էին (ի՞նչ, ազատ) էին տալիս: Հիմա քավության  («ինչի՞, քավել) նոխազ» անվանում են այն մարդկանց, որոնք իրենց վրա են վերցնում ուրիշի մեղքերը, ստիպված են լինում պատասխան տալ ուրիշի արարքի (ինչի՞, անել) համար:

3. Յուրաքանչյուր շարքի չորս բառերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն, որ նույն շարքի բառը չունի:

ա) վանք     բ) հարսնացու    գ) Հովհաննես                դ) կապիկ

                                                    Թումանյան          

անտառ      տիեզերագնաց     Թբիլիսի                          տեր

գայլ            եղբայր                    Լուսաստղ                     սարսափ+  

երեխա+      գիտնական            մոլորակ+                         կամուրջ

թփուտ       առնետ+                   «Ջութակ և սրինգ»        երեխա

Рубрика: Հայոց լեզու

17.11.2023

1. Լրացնել շաբաթվա ընթացքում բաց թողած , չկատարած աշխատանքները։ 

2. Համեմատի՛ր Ա և Բ խմբի բառերը: Ո՞ր խմբում են առանձին բառեր  գրված, որո՛ւմ  բառաձևեր (փոխված բառեր):

Ա. Գիր, գրական, գրականություն, գրիչ, գրել, գրություն, գրավոր, գիրք:

     Գյուղացի, գյուղական, գյուղակ:

     Երգ, երգել, երգիչ, երգային, երգեցիկ:

Ա խմբի բառերը իրար հոմանիշներ են

Բ. Գիրք, գիրքը, գրքեր, գրքից, գրքով, գրքի, գրքին, գրքերում և այլն:

      Գյուղ, գյուղեր, գյուղից, գյուղում, գյուղերով,գյուղին և այլն:

      Երգել, երգեց, կերգի, պիտի երգես, երգելու եմ, չեն երգի, և այլն:

Բ խմբի բառերը նույն բառերն են

2. Փակագծերում տրված բառերից և բառակապակցություններից նախադասության մտքին համապատասխանող գոյականներ ստացի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Բնության մեջ համատարած լռություն  (լռել) չկա:

Աղմուկը կարող է հիշողություններում (հիշել) կոչվելու (կոչել) պատճառ դառնալ:

աշղատանքից (աշխատել) հոգնած  մարդու վրա ազդում է քաղաքային զբոսանքները (երթալ ու գալ) աղմուկը, բարձրաձայնելը (խոսել):

Կա ենթադրենք (ենթադրել), որ ջուրը ոչ միայն Երկրի, այլ նաև ուրիշ մոլորակների (մոլորել) վրա է շատ:

գիտնականները(մարդու մասին գիտությամբ զբաղվող) վկայում են, որ մարդկանց մարմնի յոթանասուն տոկոսը ջրից է բաղկացած:

Բժշկության խորրդանիշը (խորհուրդը նշել) եղել և մնում է օձը:

Рубрика: Հայոց լեզու

15.11.2023

Աշխատանք դասարանում 

1. Ընդգծված բարդ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Ալպինիզմ մարզական ձևն  իր անունն ստացել է –Եվրոպայում գտնվող հայտնի -լեռների զանգվածից1786 թվականին — Շվեցարիայում բնակվող երկու ճանապարհորդներ բարձրացան նրա -ամենավերևի հատվածում գագաթներից մեկը՝ Մոնբլանը: Այդ թվականն էլ համարվում է լեռներում գտնվող  այդ սպորտի ծննդյան տարին:

Ճապոնացի լեռնագնաց-ճապոնիայում ապրող լեռներ գնացով  Նաոմ Ուեմուրը բոլոր լեռնագագաթները-լեռների գագաթները հաղթահարում է մենակ՝ անընկեր-առանց ընկեր:

Անգլիայում արտադրվում է սարք, որը հնարավորություն է տալիս արագ գտնելու այն դահուկորդներին-դահուկով սահողներինզբոսաշրջիկներին ու լեռնագնացներին-լեռներ բարձրացողներինորոնք լեռներում ընկել են ձյունահյուսքերի-ձյան հյուսքերի մեջ կամ ինչ-որ այլ վտանգի են ենթարկվել:

2. Կարդա՛ 

Բառակազմական միավորները արմատներն ու ածանցներն են: Բառեր կազմվում են հնչյունափոխված և անհնչյունափոխ արմատներից:

Բառակապակցություններից առաջացած բարդ բառերը (օրինակ՝ տանտեր, հորեղբայր, այրուձի) բառային մի շեշտ և մեկ իմաստ ունեն, նրանց բաղադրիչների մեջ այլ բառ չի կարող մտնել: Նրանք հենց դրանով են տարբերվում հիմք դարձած բառակապակցություններից, որոնց մեջ մտնող բառերն առանձին բառային շեշտեր ունեն, պահպանում են իրենց բառային իմաստները:

Խոսքում բաղադրյալ բառերը կարող են փոխարինվել հոմանիշ բառակապակցություններով և հակառակը: Դա հարստացնում ու ոճավորում է խոսքը:

Բառի դերը

Բառերի ուղիղ և փոխաբերական տարբեր իմաստների, նրանց ձևաիմաստային խմբերի (հոմանիշներ, հականիշներ, նույնանուններ) գործածությունը գեղեցկացնում ու հարստացնում է խոսքը: Քանի որ խոսքի ոճավորումը կատարվում է բառերով, խոսքում շատ կարևոր է բառընտրությունը (բառի ընտրությունը):

 Բարդ բառեր

Բառակապակցություններից առաջացած բարդ բառերը (օրինակ` տանտեր, հորեղբայր, այրուձի) բառային մի շեշտ և մեկ իմաստ ունեն: Նրանք տարբերվում են հիմք դարձած բառակապակցություններից, որոնց մեջ մտնող բառերն առանձին շեշտ ունեն, պահպանում են իրենց բառային իմաստները:

3.Տրված կապերով կազմի՛ր նախադասություններ: Ո՞ր հարցին են պատասխանում դրանց հետ գործածվող գոյականները:

Պես, հետ, առանց, վրա, համար:

4. Պարզի՛ր, թե ընդգծված շաղկապներով նախադասության ո՞ր մասերն են կապվում:

Ուզո՞ւմ եք տեսնել, թե մարդկանց ստեղծած սարքավորումներն ու մեքենաներն ինչպե՛ս են փոխվելու: Նստենք ժամանակի մեր մեքենան, երկու կամ  երեք դար առաջ գնանք: Ահա մեր առջև գեղեցիկ ու լայն մի փողոց է: Փողոցի կողքի թմբերը ծածկված են գույնզգույն ծաղիկներով կամ գորգով: Երկնքում պայծառ ու լուսավոր մի ամպ է թրթռում: Պարզում ենք, որ  դա արհեստկան արև է: Մարդիկ դրանով կարգավորում են Երկրի կլիման, որպեսզի իրենց կյանքը կախված չլինի բնության քմահաճությունից:

Рубрика: Հայոց լեզու

14.11.2023

  •                                                          Իմ  սեբաստացիական առօրյայից,

Ես ինձ համարում եմ սեբաստացի, քանի որ ես սովորում եմ Մփիթար Սեբաստացի կրթահամալիրում։ Մեր դասերը սկսվում են 9․00, մենք հավաքվում ենք մարմարյա սրահում պարում ենք, երգում ենք մի խոսքով շատ հետաքրքիր է անցնում հետո մենք գնում ենք մեր դասերին,մեր դասերը շատ հետաքրքիր է անցնում, իմ ամենասիրած առարկան մաթեմատիկան է։ մի խոսքով ես շատ եմ սիրում Մփիթար Սեբաստացի կրթահամալիրը։