Рубрика: Հայոց լեզու

Աշխատանք դասարանում 

Գրաբարյան օրեր

1. Խնդրեցէ՛ք՝ եւ տացի ձեզ, հայցեցէ´ք՝ եւ գտջիք, 

բախեցէք՛ եւ բացցի ձեզ։ Զի ամենայն որ խնդրէ՝ առնու, եւ որ հայցէ` 

գտանէ, եւ որ բախէ` բացցի նմա։   

տացի               — տրվի, կտրվի, պիտի տրվի, տրվելու է

հայցել              — խնդրել, աղաչել, աղերսել, պահանջել, կամենալ, փնտրել, որոնել

զի                         — որովհետև, քանի որ, թե

բացցի              — բացվի, կբացվի, պիտի բացվի, բացվելու է

գտջիք               — գտնեք, կգտնեք, պիտի գտնեք, գտնելու եք

առնու              — առնում է, վերցնում է

ՀԱՐՑ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

Աշխարհաբա՛ր դարձրու`

ա) խնդրէ-խնդրել, 

հայցէ-պահանջել, 

գտանէ-գտնել 

բ) բացցի նմա արտահայտությունը։

Հատվածն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Խնդրեցէ՛ք՝ եւ տացի ձեզ, հայցեցէ´ք՝ եւ գտջիք, 

բախեցէք՛ եւ բացցի ձեզ։ Զի ամենայն որ խնդրէ՝ առնու, եւ որ հայցէ` 

գտանէ, եւ որ բախէ` բացցի նմա։   

խնդեք և կտրվի ձեզ աղաչեք և գտնեք

բախեք և կբացվի ձեր առաջ։Որովհետև ամենայն և որ ով խնդրի կգտնի ով թակում է բացվում է նրա առաջ։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Ընդգծված բառերի և բառակապակցությունների փոխարեն գրի՛ր տրված հոմանիշները:

Հայտնվի, պարզապես, գահավիժում էր, զմրուխտ, դեգերում են, վայրը, անցնելու, անընդհատ,կտրվի, կաթիլ, վառվում են, գնալ, սքանչացել էին:

Մի  անգամ Սահարայի բեդվին ցեղերի մի քանի առաջնորդներ Փարիզի մոտ մեծ ջրվեժ տեսան:Սովորական—պարզապեզ ջրվեժ էր, որ բյուրեղապակե կոթողի նման ընկնում էր— գահավիժում էր ցած:

Բայց բեդվինները հիացել էին— սքանչացել էին:

Անապատում մարդիկ քանի՜ օր են թափառում—գնում ջրհորին հասնելու համար: Քանի՜ ժամ են փորում նորից ու նորից փլչող ավազը, մինչև որ փոսի հատակին ջրիկ ցեխ երևա:

Ջրի ամենափոքրիկ շիթերից-կաթիլներից անգամ հողի վրա բոցկլտում են 

խոտի վառ կանաչ կայծերը: Երբ մի տեղ անձրև է գալիս, ամբողջ Սահարայից մարդիկ շտապում են տեսնելու այդ տեղը:  Բեդվինները պատրաստ են հարյուրավոր կիլոմետրեր կտրել— կտրվել, որպեսզի տեսնեն, թե խոտն ինչպե՞ս է աճում:

Բեդվինները ուղղակի չէին կարողանում այդտեղից հեռանալ: Նրանք խնդրեցին շտապեցնող հյուրընկալին.

-Սպասենք, մինչև ջուրը վերջանա:

2. Տրված բառերը գրի՛ր հոմանիշների փոխարեն: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Ենթադրություն, ինչքան, հերիք, մի, տեսնել, ժամանակ, հաստատել, նայել, համընկել, թիվ, ամբողջական:

Բավական է՝ հայացք նետեք գլոբուսին, որ նկատեք, թե Հարավային Ամերիկայի արևելյան ծովափը որքա՜ն լավ է ներգծվում Աֆրիկայի արևմտյան ափին: Ֆրենսիս Բեկոնը դա նկատել է դեռևս 1620 թվականին: 1912 թվականին գերմանացի գիտնական Ալֆրեդ Վեգեները մի վարկած առաջ քաշեց, որ բոլոր մայրցամաքներն ինչ-որ ժամանակ ցամաքի մեկ միասնական զանգված են կազմել: Սակայն Վեգեների կենդանության օրոք այդ վարկածը ճանաչում չգտավ: Հիմա երկրաբանները հավաստում են, որ Հարավային Ամերիկայի և Աֆրիկայի արմատական ապարների միջև նմանություններ կան:

3. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված բառերի հականիշները:

Փարիզում անցորդներից մեկը….ուժեղ(մեղմ) անձրևի տակ ընկավ:…թացանալ(չորանալ) պաշտպանվելու համար թևի տակի նկարը ….բարձրացնել (իջեցնել) գլխի վրա ու վազեց: …. (հաստատ) աշխարհում …. (արդեն) ոչ ոք անձրևից այդպիսի (էժանագին) «անձրևանոցով» չէր …. (հարձակվել):
Տեսնելով անցորդի գլուխը պաշտպանող նկարը`դեպքի …բժիշկ կամավոր վկան`(ոստիկանը), զարմանքից խոսել… (լռել): Նա ճանաչեց Գյուստավ Կուրբեի … (աննշան) «Քնած շիկահեր կինը» կտավը: Թանգարանից հափշտակված այդ նկարի վերատպված օրինակները հենց այդ օրը …թափվել (հավաքվել) ոստիկաններին: Նկարը յոթ հարյուրից ութ հարյուր դոլար էր գնահատված: Ոստիկանը մարդուն …չի առաջնորդել (առաջնորդել) մինչև նրա բնակարանը, որտեղ …գտնել (կորչել) … (նույն) ժամանակներում …. (նույն) տեղերից գողացված նկարների ամբողջ պատկերասրահ:
-Ավելի …լավ (վատ) էր մինչև ոսկորներս ….թացանալը (չորանալ),- … (ուրախություն) ասաց գողը, երբ նրան …. (բաց թողնել):

Աշխատանք դասարանում 

Գործնական քերականություն

1. Հոմանիշների հինգ զույգ առանձնացրու:

Չար, վտիտ, վճիտ, չոր, բարի, բծավոր, գերազանց, անարի, մեղավոր, նիհար, ականավոր, երկչոտ, ձևավոր, հռչակավոր, գթառատ, ականակիտ, ջերմեռանդ:

Բարի-գթառատ

Ականավոր-վճիտ

Անարի-երկչոտ

Վտիտ-նիհար

2. Կետերը փոխարինի՛ր տրված ամենահարմար հոմանիշով:

Հույն փիլիսոփա Պյութագորասը սիրով մասնակցում(գործակցում, ընկերակցում, մասնակցում) էր օլիմպիական մրցումներին  (մրցումներին, խաղերին, մրցամարտերին) ու ատլետիկական զանազան(զանազան, տարբեր, ուրիշ) մրցումների: Երկու անգամ նա արժանացել է (արժանի է եղել, արժանի է դարձել, արժանացել է) դափնեպսակի՝ կռվամարտում հաղթանակելու (հաղթանակելու,հաղթելու, նվաճելու) համար: Երբ նրան հարցրել էին այդ անօրինակ (տարօրինակ, անսավոր, անօրինակ) հրապուրանքի պատճառը, նա պատասխանել էր. «Եթե գիտական պարապմունքների ընթացքում…(ընդհատում, դադար, ընդմիջում, դասամիջոց) չանենք, հոգնած գլխում ոչ մի (թանկարժեք, արժեքավոր) միտք չի ծնվի»:

3. Տրված առածները ընդգծված բառերի հականիշների օգնությամբ լրացրո՛ւ:

Ամառվա փուշը ձմեռվա  նուշը:
Բարեկամ կորցնելը հեշտ է,  գտնելն է դժվար:
Դուրսը քահանա, ներսը սատանա :
Գիտունին գերի եղիր, մի եղիր անգետին սիրելի:
Գիտունի հետ քար քաշի, անգետի հետ փլավ մի կեր:
Իր աչքի գերանը չի տեսնում, ուրիշի աչքի փուշն է տեսնում:

Աշխատանք դասարանում 

,,Գրաբարյան օրեր,, նախագիծ

Ոչ ոք կարէ երկուց տերանց ծառայել. կամ զմին ատիցէ եւ զմիւսն սիրիցէ, կամ զմին 

մեծարիցէ եւ                զմիւսն արհամարհիցէ։                                           (Մատթէոս  Զ,  24)

ոք                          — մեկը, ինչ-որ մեկը, մի մարդ

ոչ կարէ                     — չի կարող

երկուց տերանց  — երկու տիրոջ

զմին                        — մեկին

ատիցէ                       — ատի, կատի,պիտի ատի

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

Այս բառերն աշխարհաբա՛ր դարձրու (յուրաքանչյուրի դիմաց միայն մեկ բառ գրիր, որը համապատասխանի տեքստին).

Սիրիցէ-սիրել, մեծարիցէ-մեծարել, արհամարհիցէ-արհամարել, զմիւսն-մյուսին։

Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Ոչ ոք չի կարող երկու տիրոջ ծառայել․կամ մեկին ատում է կամ մյուսին սիրում, կամ մեկին մեծարում է միուսին արհամարում է։

Երկու տիրոջ ծառա արտահայտությունը բացատրի՛ր։ -Ծառա որը ունի երկու տեր։

Կարդա՛ ,,Թարգմանչաց տոնի,, մասին։ Կարող ես տեղեկություններ փնտրել նաև այլ աղբյուրներում։ 

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ  ն և բառարանով ստուգի՛ր:

Անպաճույճ, ամբարտակ, անփարատ, անբասիր, անբերան, ամպրոպ, համբերություն, հանպատրաստից, անփառունակ, անպատեհ:

2.  Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Վերջապես նրանք  հասան հռչակավոր Խաչաղբյուրին: Առաջնորդը մագլցեց ժայռն ու անցքի մոտից մի պարան կապեց, որպեսզի տղաները կառչելով բարձրանան քարանձավ: Քարանձավային լճակից թափվող առվակի մեղմ խոխոջունն էր լսվում: Ջուրն այնքան թափանցիկ էր, որ հատակի խիճն ու ավազը  երևում էին: Արշավախմբի  որոնումները ցնցող  ար.դ տվեցին: Տղաները այդ քարանձավից ոչ միայն նախամարդու իրեր գտան, այլև բազմաթիվ ստորգետնյա անձավներ, լճեր ու գետեր:

3. Օդ և երես բազմիմաստ  բառերը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր  քեզ հայտնի բոլոր իմաստներով: Որտեղ տրված բառերը փոխաբերական իմաստով են գործածված, ընդգծի՛ր:

Քարանձավը այնքան ցածր էր որ օդ  չկար

Աներես մարդուն ինչքան վիրավորես հեչ պետքին չի լինի

Աշխատանք դասարանում 

Գործնական քերականություն

1. Կետերի փոխարեն հերթով գրի՛ր տրված հոմանիշները: Բացատրի՛ր ստացված նախադասությունների իմաստային տարբերությունները կամ նրբերանգները:

Գնում էր կախարդական մատանին (փախցնելու, գողանալու): Գնում էր կախարդական մատանին , գողանալու: Գնում էր կախարդական մատանին փախցնելու:

Այս ձողը (ծռի՛ր, թեքի՛ր, խոնարհի՛ր):

Այս ձողը ծռիր։

Այս ձողը.թեքիր։

Այս ձողը խոնարհիր ։

(ուզում, ցանկանում, տենչում, մաղթում) ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք:

ՈՒզում, ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք:

Ցանկանում, ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք:

Տենչում, ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք:

Մաղթում ենք, որ մեր քաղաքը միշտ մաքուր ու գեղեցիկ տեսնենք:

Ինչ ուզում ես՝ գրիր, (շարադրիր, փորագրիր, գրի առ), ես կկարդամ:

Ինչ ուզում ես՝ գրիր, շարադրիրես կկարդամ:

Ինչ ուզում ես՝ գրիր,  փորագրիրես կկարդամ:

Ինչ ուզում ես՝ գրիր, գրի ես կկարդամ:

Ինչ ուզում ես՝ գրիր առ), ես կկարդամ:

2. Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր հինգ խմբի:

Իջնել, սահմանել, հափշտակել, շռայլել, թեքվել, կարգել, հոշոտել, վատնել, խլել, կքվել, քամուն տալ, բզկտել, կորզել, ծվատել, խոնարհվել, ծախսել, պոկել, հաստատել, ճկվել, պատառոտել, հակվել, շորթել, մսխել, գզգզել, որոշել, կռանալ, գողանալ, ծռվել:

Շռայլել-ծախսել-մսխել,

Հափշտակել-շորթել-գողանալ-կորզել

Կռանալ-ծռվել-թեքվել-կքվել-խոնարհվել

Սահմանել-կարգել-որոշել

3.Նախադասություններում սխալ գործածված բառեր և արտահայտություններ կան, գտի՛ր և ուղղի՛ր:

Այդ հավաքին իր մասնակցությունը բերեց նրանց առաջնորդը:
Սպիտակ գույնի զգեստը քեզ շատ է սազում:
Ոսկեծամ մազերով մի աղջիկ գալիս է աղբյուրը ջրի:
Մոտենում է աղջկա մոտ և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին, քնել է:
Ու հանկարծ սիրահարվել էր այդ աղջկա վրա:
Այլևս առավոտներն էլ չէին երգում:
Գառնուկները հոտոտում էին հողի բույրը:

Սպիտակ  զգեստը քեզ շատ է սազում:
Ոսկեծամ  մի աղջիկ գալիս է աղբյուրը ջրի:
Մոտենում է աղջկա մոտ և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին, քնել է:

 Առավոտներն էլ չէին երգում:
 Գառնուկները հոտոտում էին հողի 

Աշխատանք դասարանում 

• Անհատական նախագծերի ներկայացում, քննարկում։ 

Գործնական քերականություն

1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Աղ թամար կղզու բոլոր շինություններից ամենահրաշափառը Սուրբ Խաչի տաճարն էր:

Բյ ուրավոր  նավեր ցամաքից կրում էին ամենաընտիր քարերը՝ տաճարի շինվարքի համար: Գագիկ թագավորը  մինչև  անգամ  հեթանոսական մի բերդ կործանել տվեց, որ դրա քարերն էլ բերեն Աղ թամար: Տաճարի շինվարքի  համար օգտագործվեց ավելի քան երկու հարյ ուր լիտր կաթ: Պատերը զարդարված էին բարձրաքանդակ   պատկերներով,  որոնց մեջ Աստվածաշնչյան հերոսների և Փրկրի բոլոր կարևոր  պատմությունները երևում էին:

2. Բացատրի՛ր, թե ընդգծված բառը նախադասություններից յուրաքանչյուրի մեջ ի՞նչ իմաստով է կիրառված:

Ինչո՞ւ  էր այդքան կոպիտ քանդակ առել: -Վատ մշակված քանդակ

Կոպիտ է խոսում ընկերների հետ:-Տգեղ է խոսում

Շատ կոպիտ դեմք ունի:-տհաճ դեմք

Մեր նոր ընկերուհուն Նազելի են կոչում:-Նազելի են անվանում

Եվ սրան էլ իմաստուն են կոչում:-ասում են իմաստուն

Ինչ ասում էին, սուս ու փուս կատարում էր:-անում էր

Իմ գործը կատարեցի, կարո՞ղ եմ հեռանալ:-գործս ավարտեցի

Որոշումը որ չկատարի, չի հանգստանա:-չանի

Բազում հարցերին մի ձևով էր պատասխանում,լռում էր:-հարցին չի պատասխանում

Դեռ լռում եմ,որ տեսնեմ, թե մինչև երբ է չարություն անելու:-չի արտահայտվում

Արձագանքները լռեցին:-ավարտվեցին

Ափսեները դրեց պահարանում:-տեվավորեց

Եկավ ու իր օրենքը դրեց:-հաստատեց

Ձեռքի գիրքը մի կերպ դրեց լիքը լցրած պայուսակի մեջ ու դուրս եկավ:-մտցրեց

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Լեզու բազմիմաստ  բառը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր  քեզ հայտնի բոլոր իմաստներով: Որտեղ տրված բառը փոխաբերական իմաստով է գործածված, ընդգծի՛ր:

2. Տրված բառերը գրի՛ր հոմանիշների փոխարեն: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Թվական, երբևէ, ընթացքում, գնահատվել, երկրպագու, վճարել, վաճառված, ձեռք բերել:

Հուշանվերների սիրահար ոմն անգլիացի մի գնդակ ունենալու համար հինգ հազար դոլար է տվել: Դա եղել է Անգլիայում ինչ-որ ժամանակ ծախված ամենաթանկ գնդակը: Գնդակն այդքան բարձր գին է ունեցել այն պատճառով, որ 1963 թվին գործածվել է ՖԻՖԱ-ի և Մեծ Բրիտանիայի հավաքականների խաղի ժամանակ:

Հուշանվերների սիրահար ոմն անգլիացի մի գնդակ ձեռք բերելու համար համար հինգ հազար դոլար է վճարեց Դա եղել է երբև ինչ-որ ժամանակ վաճառված ամենաթանկ գնդակը: Գնդակն այդքան բարձր է գնահատվել այն պատճառով, որ 1963 թվին գործածվել է ՖԻՖԱ-ի և Մեծ Բրիտանիայի հավաքականների խաղի ընթացքում:

3. Տրված հոմանիշներով նախադասություններ կազմի՛ր:

ա) Երկարել, ձգվել: Երեխաները պարանը այնպես ձգեցին ,որ այն մեջտեղից պոկվեց։ Նրա մազերը այնքան էին երկարել, որ հասնում էին մինչև ծնկները։

բ) Աղքատ, խեղճ: Մի աղքատ մարդ փողոցում նստած փող էր մուրում։ խեղճ մարդիկ կոտորվեցին սովից։

գ) Գույն, երանգ: Մի նկարիչ կտավի վրա նկարեց կարմիրի երանգները։ Կարմիր գույնը իմ սիրելի գույնն է;

Գործնական քերականություն

1. Փորձի՛ր բացատրել, թե ինչպե՞ս է կատարվել տրված բառերի տողադարձը:

Ան- օգուտ, ան- արվեստ, երկ-ոտանի, հյուսիս- արևելյան, նախ-օրոք, մանր-ատամ, բևեռ-աղվես:

Ըստ բառակազմության

Продолжить чтение «գործնական քերականություն» →

Գործնական քերականություն

1. Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժողք լիներ:

Գլորվում էր զառիվայր  լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու խռպոտ:

Առանց ընդհատել լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

Անկոտրում ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից ոգևորվում  է ու կպչում գործի:

2.   Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ջորդանո Բրունոն ամբողջ ութ տարի բանտում մնաց: Սուրփ հայրերը սպասում էին, որ  նա կ.նկճվի: Նա խոստովանում էր, որ ինքը մեղք է գործել եկեղեցու դեմ, բայց պնդում էր, որ իր ուսմունքը ճշմարտացի է ու ամբողջական: Մտածելու համար նրան ինըսուն օր ժամանակ տվեցին և օրը երկու ամգամ՝ կեսօրին ու կեսգիշերին,աստվածաբառեր էին ուղարկում նրա խուցը: Բայց նա ոչինչ չէր խնդրում: Երբ կարդինալի պալատում, կարդում էին դատավճիռը, նա ասաց. «Դուք ավելի մեծ երկ.ղով եք հայտնում ինձ դատավճիռը, քան ես լսում եմ»:

3. Նախադասության բառերից որը հնարավոր է՝ փոխարինի՛ր հոմանիշներով:

Օրինակ՝

— Արքա՛, անկարելի է քո կամքը կատարել, մեկ այլ բան կարգադրի՛ր:

— Թագավո՛ր, անհնար է քո ցանկացածն անելը, մի ուրիշ բան պահանջի՛ր:

Թագավորի երեսը տեսնելու համար էր այդքան երկար ճամփան կտրել:

Երեխաներն իրենց համար պար էին գալիս, հետո շուռ գալիս, իրենք իրենց ծափ տալիս ու ուրախանում, աշխարհքով մեկ լինում:

Երեխաները պարում էին ծափ էին տալիս և ուրախանում էին

Լուսանում է. սարի ետևից դուրս է գալիս արևը:

Լույս է ընկնում արևն է գալիս։