Рубрика: Հայոց լեզու

Սխալ կազմած պատճառական ձևերը գտի`ր և ուղղի՛ր:

Առավոտից իրիկուն, հետո էլ նորից մինչև առավոտ աշխատել տալ , մինչև որ մշակն էլ չի դիմանում: Զգալ տվեց, որ ինքը բնավ էլ համաձայն չէ մեր որոշմանը:
Մեզ այսքան սպասել տվեց, ինքն իր համար ման է գալիս:
— Հասկանալ կտամ, թե ես ով եմ,- զայրացած գոռգոռում էր նա:
Երբ բոլոր ընդդիմախոսներին լռել տվեց ու համոզեց, սկսեց ուրիշ բանի մասին խոսել:

2. Ընդգծված բառերը դարձրո՛ւ ժխտական։ 

 Մի ժամանակ ոչ բոլորն են ուզում  այստեղ գալ հանգստանալու:
ոչ Բոլորը լրջորեն չվերաբերվեցին այդ առաջարկին:
Ինչ-որ ոչ մեկը համառորեն չի թակում էր ձեր դուռը:
Երկրում դեռ հարուստ բուսական աշխարհ ունեցող տեղեր կան:
Դիմորդը ոչ բոլոր հարցերին պատասխանեց: 

խ պահելով վազի դեմ, մորենին ասաց.
— Քեզ նման կբարձրանամ և կրկնակի պտուղ կտամ և
կգերազանցեմ քեզ, որովհետև ձմռանը ես անթառամ եմ լինում:
Վազը հակաճառեց նրան.
— Քո պարծանքը կատարյալ կլինի, երբ աշնանը հավաքվես հնձանում։
Իսկ աշնանը մորենին ոտնատակ եղավ։

1. Ըստ տրված կաղապարների` կազմի՛ր բարդ նախադասություններ: Փորձի՛ր բացատրել՝ ստորակետը այս կառույցներում ինչ դեր  ունի:

…………………., այլապես…………….:
Ոչ թե  …………., այլ…………………….:
……………….., այլ ոչ թե………………:

Ոչ թե խաղալ այլ դաս սովորել,այլապես խելացի չեք լինի

2. Բարդ  նախադասությունների ընդգծված մասերը (երկրորդական նախադասությունները)  հանի՛ր:

Եգիպտոսի ամենամեծ հրաշալիքը, որն ապշեցնում էր մարդկանց դեռ հնադարում, Քեոփսի բուրգն է:
 Մեքսիկայում տարածվում է ֆուտբոլի մի նոր տեսակ, որի ժամանակ դաշտ  են թողնում կատաղած ցլին:
Ամազոնի ավազանում մի հետաքրքիր ծառ է աճում, որից  տեղացիները կաթ են ստանում:
Նորվեգացի հայտնի ճանապարհորդ, հետազոտող ու գրող Թուր Հեյերդալը  նորից ուղևորվեց  Զատկի կղզի, որը Խաղաղ օվկիանոսի արևելյան մասում է:
 Այս անգամ նրան ճանապարհորդության են հանել քարե հսկայական քանդակները, որ կղզու ափերի մոտ են գտնվում և տասնվեց դար առաջ են ստեղծվել: Քսան տոննանոց արձանները, որոնցից մի քանիսի բարձրությունն ութ մետրի է հասնում, կանգնած են ուղղահայաց դիրքով:
Հնագետներին մի քանի ամիս է պետք, որ առանց վնասելու մամուռից  ու տիղմից մաքրեն ծովի հատակից գտնված անտիկ սափորը:
Անապատներում,որտեղ կատաղի ու քմահաճ քամիներից տուժում են և՛ մարդիկ, և՛ կենդանիները, քամու էներգիան կարելի է օգտագործել տնտեսական նպատկներով: Մասնագետները պնդում են, որ ծովափնյա մի քանի քաղաք աստիճանաբար իջնում են ջրի տակ:

որն ապշեցնում էր մարդկանց դեռ հնադարում

որի ժամանակ դաշտ  են թողնում կատաղած ցլին:
որից  տեղացիները կաթ են ստանում:
որը Խաղաղ օվկիանոսի արևելյան մասում է:
որ կղզու ափերի մոտ են գտնվում և տասնվեց դար առաջ են ստեղծվել

արձանները, որոնցից մի քանիսի բարձրությունն ութ մետրի է հասնում

Ընդգծված հարակատար դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. Դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:

Օրինակ`
Վաղուց հերքված վարկածը— վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր:
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև, մառախուղով պատված լեռնագագաթներ, ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը, դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ, գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին, անտառից սկիզբ առած վտակ:

Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև։-Անձրև, որը ցանքերի համար վտանգավոր էր դարձել ցանքերի համար։

Մառախուղով պատված լեռնագագաթներ։-Լեռնագագաթներ, որ պատվել եր մառախուղով։

Ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը։-Ջրվեժ, որ նկարագրել է ճանապարհորդը։

 Դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ։-Մարդ ով, որ ընկել էր դժվարին կացության մեջ։

Գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին։-Չորքոտանին ով, որ  գիշերը այցելել է մեր այգի։

 Անտառից սկիզբ առած վտակ։-Վտակ, որը սկիղբ էր առել անտառից։

2.Ընդգծված  ենթակայական դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:

Օրինակ`

Հերքվող վարկած— վարկած, որ հերքվում էր:

Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի, անտառից սկիզբ առնող վտակ, դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ, ցանքերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև։

Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի։-Ձորքոտանին ով, որ գիշերը այցելում էր մեր այգին։

 Անտառից սկիզբ առնող վտակ։-Վտակ, որը աննտառից սկիզբ Էր առննում։

Դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ։-Մարդ ով, որ գտնվում էր դժվարին կացության մեջ։

Ցանքերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև։-Աննձրև, որ դառնում էր վտաննգավոր ցանքերի համար։

Աննկատար դերբայ-ում

3. Ընդգծված  անորոշ դերբայը դիմավոր բա՛յ դարձրու. ինչպիսի՞ դիմավոր ձևեր ստացվեցին:

Օրինակ`

Գնաց ծովում լողանալու- Գնաց , որ ծովում լողանա:

Կանգնեց անկյունում նրան` նորից տեսնելու նպատակով: Խնդրեց նամակը հասցնելու մասին: Մի քանի վարկյան շահելու համար վազեց: Սպասեց հոսանքների բերելուն: Մի քանի քայլ հեռանալով`  հանդիպեց: Հոսանքի ուղղությամբ ցած վազելով` տեսավ: Ջրի պակասելու մասին խոսեցին:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված նախադասություններին երկրորդական նախադասություններ ավելացրու՝ դրանք տրվածներին կապելով  երբ, որ, թե, եթե, ինչպես, որովհետև, որպեսզի և այլ շաղկապներով ու շաղկապական բառերով:

Օրինակ`
Մինչև կրակելն աղվեսները փախան:- Մինչև  կրակելն աղվեսները փախան, որովհետև  անզգույշ շարժումից թփերը խշխշացին:
Խլեզները Մթնաձորում մարդուց չեն փախչում:Որովհետև նրանք վախկոտ չեն։
Վայրի անտառի պես էր անտառապահ Պանինը:
Արջը ոռնոցով մի ոստյուն էլ արեց:Որովհետև նա բարկացած էր
Մթնաձորում սկսվեց անհավասար մի կռիվ մարդու և գազանի միջև:Եթե մարդը չփախչեր կռիվը կշարունակվեր
Ջուրը բակի ջրհորից բերեք:-որպիսզի այն չփչանա։

06.05.2024, երկուշաբթի

Աշխատանք դասարանում

1. Ա և Բ նախադասությունների տարբերությունները գտի´ր: Մնացած նախադասություններն ինքդ փոխի՛ր (կրավորակա´ն դարձրու):

Ա. Ծուխը մրոտել էր առաստաղն ու պատերը:-տրավորական
Բ. Առաստաղն ու պատերը մրոտվել էին ծխից:-ներգործական
Ա. Պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացի փրկել էր նրան:-տրավորական
Բ. Նա փրկվել էր պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացու կողմից:-ներգործական
Ա. Սպիները ծածկել էին նրա ամբողջ մարմինը:-տրավորական
Բ. Նրա ամբողջ մարմինը սպիներով էր ծածկվել:-ներգործական

Ա շարքի բառերը տրավորականն են իսկ բ շարպինը ներգործական

Անցած տարիները կնճռոտել էին կնոջ դեմքը:

Կնոջ դեմքը կնճռոտվել էին ացած տարիներից
Դահլիճը լավ կահավորել էին:

Լավ կահավորվել էր դահլիճը
Մեր ժողովուրդը մշակութային շատ արժեքներ է ստեղծել:

2. Տրված բայերը դարձրու կրավորական: Ինչի՞ օգնությամբ դարձրիր:

Օրինակ`

գտնել — գտնվել, նետել — նետվել:

Գրել-գրվել, գրավել-գրավվել, ծեծել-ծեծվել, թրջել-թրջվել, թխել-թխվել, տաշել-տաշվել, վրդովել-վրդոհվվել, կապելկապվել, սպանել-սպանվել, նկարել-նկարվել, կեղտոտել-կեղտոտվել:

3. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական:

Քամին երկնքով մեկ հալածում էր ամպերին: —
Ամպերը երկնքով մեկ հալածվում էին քամուց:-
Այս նկարը պատին պապս է ամրացրել:-այս նկարը ամրացվել էր պատին պապուց։
Այս գիրքը նաև ընկերս է կարդացել:-այս գիրքը կարդացվել է ընկերոջս կողմից։
Առավոտյան ցողը թրջել էր ոտքերը:-առավոտյան թրջվել էր ոտքերը ցողից։
Տերը շանը կապել էր ծառից:-շունը կապվել էր ծառից տիրոջ պատճառով։
Տարբեր մարդիկ տարբեր ձևով էին պատմում առավոտվա դեպքը:-
Սարքերը թեթև ցնցում գրանցեցին:
Ինստիտուտի աշխատակիցները մարդկանց զգուշացրին սպասվող փոթորկի մասին:
Անտառում այդ երեխային որսորդներն էին գտել:
Տղային միշտ նույն երազն էր կախարդում:
Վարպետի խնամքոտ ձեռքը տաշում ու իրար կողքի էր դնում քարերը:
Շինարարությունն ավարտին հասցրին:

ԻՄ ԱՌՕՐՅԱ ԿՅԱՆՔԸ

Ես առավոտյան արթնանում եմ ժամը 8-ին,  հագնվում եմ, լվացվում եմ և գնում եմ դպրոց։ Դպրոցում նախաճաշում եմ, մենք դպրոցում ունենում ենք 6 ժամ ամեն օր, հետո մեր դասերը վերջանում են 2 անց 20,  և ես ավտոբուսով կամ ոտքով գնում եմ տուն։ Տանը ես ճաշում եմ և գնում եմ պարապմունքի։ Երբ պարապմունքս վերջանում է ,ես գնում եմ տուն և ընթրիք եմ անում։ Հետո ես նստում եմ  իմ սենյակում և կատարում եմ իմ տնայինները։ Երբ  վերջացնում եմ իմ տնային աշխատանքները, պառկում եմ, որպեսզի քնեմ։

ԵՍ անցյալում շատ ու շատ դժվարություններ եմ ունեցել, և դրանք հաղթահարել։ Շատ ու շատ երազանքներ, և իմ երազանքները ուշ թե շուտ կատարվել են։ Իմ երազանքները, և իմ ապրած կյանքը շատ հետաքրքիր է անցել։

1. Տեքստից  հանի՛ր այն նախադասությունները, որոնք նկարագրում են նախորդ կամ հաջորդ նախադասության գործողության տեղը, ժամանակը, ձևը: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:
   Արդեն մութն ընկնում էր ու գյուղ իջնելու ժամանակն էր: Մի ուլիկ հոտից հետ ընկավ: Գայլը հասավ նրան ու բռնեց: Գյուղն էլ շատ մոտ էր:
    Ուլիկն ասաց.
   — Գիտեմ, որ քո զոհն եմ, ու վերջը պիտի ուտես ինձ: Բայց  խնդրանք ունեմ՝ սրինգդ նվագի՛ր, պարեմ, հետո կե՛ր:
   Գայլը նվագեց: Նա շատ բարձր ու գայլավարի էր նվագում: Շները լսեցին ու ընկան նրա ետևից: Փախչելիս գայլը շուռ եկավ դեպի ուլիկը: Նա ասաց.
   -Տե՛ղն է ինձ, մսագործն ո՛ւր, երաժիշտն ուր:

Արդեն մութն ընկնում էր ու գյուղ իջնելու ժամանակն էր

Նա շատ բարձր ու գայլավարի էր նվագում

բարությունը աշխարհում ամենա լավ բաներից մեկն է եթե մարդ շատ բարի լինի կօգնի մարդկանց որպիսղի մարդիկ այդ դժվարությունից դուրս գան իսկ եթե մարդը եղավ չար ճիշտ հակառակը կվարվի այդ մարդու հետ պետք չե լինել չար պետպ է լինել բարի իմ կողմից ձեզ խորհուրդ միշտ եղեք բարի