Рубрика: Uncategorized

Կետերի փոխարեն լրացրո՛ւ ջ, ճ կամ չ (անծանոթ բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր)։

 Ալոճ, ակնակապիկ, աղջատել, աղճամուղջ, աճպարար, անաջառ, անզիճ ում, անմիջապես, անճրդի (չջրած, չոր), անտերունջ (չքավոր), անր…ել, աճալուրջ, աչքաբաց, աջակողմյան, աջափնյակ, աչլիկ, առաչարկություն, միչատ, միջոց, շուրջպար, վերչակետ, աղջիկ, ոչխար, ոչիլ, չղջիկ, փախչել, փաճ… (կավե գավաթ), քրքիչ:

2․ Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը:
Ջրաղացի ճրա-ի լույսն էր կեն-անության միակ նշանը համատարա- մթության մեջ:
Ծերունին նայեց հանդիպակա-  ա-պին, բար-րացավ ա-բարտակի վրա, քաշեց առա-ը հավաքված ճյուղերը, ապա մտավ ջրաղացը և դուռը կո-պեց: Քամին վզվզում էր պատերի բացվա-քներից, հա-շտակում թափվա- հար-աշաղախ ալրափոշին և փա-չում զվար-աձայն: Ծեր ջրաղացպանը կրկին անցավ իր հանապազ-րյա գործին` անշտապ կապելով ալրաթաթա- գո-նոցը:

3․ Տրված բառաշարքից ընտրի՛ր ածանցավոր բառերը և արմատն ընդգծիր:
Շապիկ, մկնիկ, զատիկ, ծաղիկ, մայրիկ, աղջիկ, շնիկ, փիսիկ, գեղեցիկ, կապիկ, փոքրիկ, սիրունիկ, կողիկ (կոտլետ), թիթեռնիկ, ծիտիկ, քթիկ, տոտիկ, մատիկ,գնդակ, գետակ, վանդակ, ելակ, կատակ, նապաստակ, առվակ, զավակ, բակ, գուշակ, որդյակ, դղյակ, կտակ, պատանյակ, թիակ, թակ, բլրակ, վարդակ, սոխակ, մահակ, մոծակ,գայլուկ, բուկ, մանուկ, գառնուկ, ձագուկ, ձուկ, ձիուկ, բազուկ, մուկ, աղմուկ, հատուկ, մարդուկ, պոչուկ, վհուկ, ձմերուկ: փոքրիկ, սիրունիկ, թիթեռնիկ, ծիտիկ, մատիկ, գայլուկ, գառնուկ, մարդուկ, պոչուկ,

ՊԱՏՐԱՆՔ

Վեր է կացել էն սարում
Մեր Չալակը իր թևից.
Գընում է մութ անտառում,
Քաջ ախպերըս ետևից։

Զըրնգում են նըրանք խոր
Էն անտառում կուսական.
Ես կանչում եմ նորից նոր,
Ինձ թըվում է, թե կըգան…

Զո՜ւր… վաղուց են, ա՜խ, նըրանք

Մեր սարերից գընացել.
Էն զիլ ձեներն են մենակ
Իմ ականջում մընացել…

1)3/17:7/17=10/17

2)a)-4/43:1=-4/43

b)(-4/43):(-1)=-+4/43

3)a)25/40×1=25/40

b)(-1)x(-25/40=+25/40

4)(-2/17)x(-3)=+2/51

5)1 4/7×1/7=14/14

6) 4 7/11x-1 6/5=5 13/16

7)(-3/10)x(-2 1/3)=+5 3/30

8) Պարզիր չորս բացասական ռացիոնալ թվերի արտադրյալի նշանը:

• +
• −

9) Կատարիր կոտորակների բազմապատկումը: Կոտորակը կրճատիր:

Եթե արդյունքը բացասական թիվ է, ապա մինուս նշանը տեղադրիր համարիչում:

−3/4⋅5/5⋅(−1/20) =+8/900

10) Զբոսաշրջիկը քայլեց 1 2/5 ժամ: Որոշիր, թե որքա՞ն ճանապարհ անցավ զբոսաշրջիկը, եթե նա քայլում էր 4 3/7 կմ/ժ արագությամբ:

Պատասխան՝5 5/15

11) Կատարիր բազմապատկումը:

−49⋅(−2 3/7)=+51 3/7

12) Կատարիր բազմապատկումը:

Արդյունքը ներկայացրու անկրճատելի կոտորակի տեսքով:

34+85+164 =284

13. Գտիր արտադրյալը:

Տեղադրիր անկրճատելի կոտորակ: (−7/11)⋅(−9/10)=99/70

1)4/69+13/69=17/69

2) (−4/23)+(−8/23)=+ 12/23

3) Հաշվիր՝

5 2/7 + 44 3/7=49 5/7

4) Կատարիր գումարումը:

8+(−4/5)=12/5

5) 3 1/9+ 29 1/21=32 2/30

6) 2 1/7+(−910 1/7)= -912 1/7

Բառաշարքում ընդգծել հինգ գոյական:

Երջանիկ, ավանդ, բլիթ, տխուր, բոբիկ, հողակոշտ, հարազատ, գորգ, դատարկ, աղմուկ:

2.Կարդա առակը և լրացրու բաց թողնված տառերը։

Եզոպոսի  «Եղջերուն ու խաղողը» առակը։

Եղջերուն, որսորդներից փախչելով, թաքնվեց խաղողի այգում: Որսորդներն անցան կողքով, և եղջերուն վճրեց, որ այլևս չեն նկատի իրեն և կրծոտեց խաղողի տերևները: Բայց որսորդներց մեկը շուռ եկավ, նկատեց նրան, վերին  նետով նշան բռնեց և վիրավորեց եղջերույին: Զգալով մոտալուտ մահը` եղջերուն հառաջելով ինքն իրեն ասաց. «Տեղս է, խաղողի վարն ինձ փրկեց, իսկ ես ոչնչացրի այն»:

Տաքացնելիս կամ սառեցնելիս մարմինների հետ տեղի են ունենում որոշ փոփոխություններ. մարմինները մի վիճակից անցնում են մեկ այլ վիճակի, սեղմվում են կամ ընդարձակվում: Այս փոփոխություններն ընդունված է անվանել ջերմային երևույթներ:
Օրինակ
Ջերմային երևույթներ են՝ հալումն ու պնդացումը, գոլորշացումն ու խտացումը, եռումը, ջերմային ընդարձակումը:

Հալում և պնդացում
Նյութի անցումը պինդ վիճակից հեղուկ վիճակի կոչվում է հալում:
 Հալման հակառակ երևույթը, երբ նյութը հեղուկ վիճակից անցնում է պինդ վիճակի, կոչվում է պնդացում:

Որպեսզի նյութը հալվի, անհրաժեշտ է այդ նյութը տաքացնել մինչև որոշակի ջերմաստիճան: Բյուրեղային նյութերի համար այն խիստ որոշակի ջերմաստիճան է: 

Այն ջերմաստիճանը, որի դեպքում նյութը սկսում է հալվել, կոչվում է հալման ջերմաստիճան:

Օրինակ

Մի շարք նյութերի հալման ջերմաստիճանը (°C)

սնդիկ	-39	արծաթ	962	երկաթ	1539
սառույց	0	ոսկի	1064	պլատին	1772
անագ	232	պղինձ	1085	վոլֆրամ	3387
կապար	327	չուգուն	1200	ցինկ	420
ալյումին	660	պողպատ	1500

Հալման ջերմաստիճանում նյութը կարող է գտնվել և՛ պինդ, և՛ հեղուկ վիճակում:

0°C-ում ջուրը կարող է գտնվել և՛ պինդ, և՛ հեղուկ վիճակներում: Այդ ջերմաստիճանում սառույցը հալելու համար պետք է նրան էներգիա հաղորդել, իսկ ջուրը պնդացնելու համար՝ նրանից էներգիա վերցնել:

Հալման ընթացքում նյութի ջերմաստիճանը չի փոխվում:

Որոշ նյութեր, օրինակ՝ մոմը, ապակին, ձյութը, շոկոլադը չունեն հալման որոշակի ջերմաստիճան:
Այն նյութերը,որոնց անցումը մի վիճակից մյուս վիճակին տեղի է ունենում ոչ թե որոշակի ջերմաստիճանում, այլ՝ աստիճանաբար, անվանում են ամորֆ նյութեր:

Հալման և պնդացման երևույթները, դեռ հին ժամանակներից, մարդիկ օգտագործում են մետաղից տարբեր գործիքներ պատրաստելիս: Այդ նպատակով մետաղը հալում ու լցնում են նախապես պատրաստված կաղապարների մեջ և սառելուց հետո հանում կաղապարից:

 Նյութի անցումը հեղուկ վիճակից գազային վիճակի կոչվում է գոլորշացում: Հակառակ երևույթը, երբ նյութը գազային վիճակից անցնում է հեղուկ վիճակի, կոչվում է խտացում:

Հեղուկի գոլորշացումը տեղի է ունենում ցանկացած ջերմաստիճանում, սակայն որքան բարձր է ջերմաստիճանը, այնքան արագ է տեղի ունենում գոլորշացումը: Գոլորշացման արագությունը կախված է նաև հեղուկի տեսակից: Օրինակ` եթերը, սպիրտը միևնույն ջերմաստիճանում ավելի արագ են գոլորշանում, քան ջուրը:Երբ դրսում ցուրտ է, խոնավ բնակարանում ապակիները «քրտնում» են, դրանց վրա ջրի փոքրիկ կաթիլներ են հայտնվում:

Նմանապես ցուրտ և խոնավ գիշերներին դրսում խոտի վրա ցող է առաջանում: Նշված դեպքերում ջրային գոլորշին փոխակերպվում է ջրի, այսինքն՝ տեղի է ունենում խտացում:

Գոլորշացմամբ և խտացմամբ են պայմանավորված տեղումները (տե՛ս շարժանկար): Երկրի մակերևույթին գտնվող ջուրը գոլորշանալով սկսում է վեր բարձրանալ: Վերևում, որտեղ ջերմաստիճանը ցածր է, գոլորշին խտանում է և անձրևի տեսքով թափվում ներքև:

Գոլորշանում են նաև պինդ մարմինները, օրինակ՝ սառույցը։ Դրա հետևանքով դրսում կախված սպիտակեղենը չորանում է նաև ձմռան սառնամանիքին։ Հնարավոր է նաև հակառակը՝ գոլորշին անցնում է պինդ վիճակի: Օրինակ՝ եղյամի առաջացումը Գոլորշացման յուրահատուկ տեսակ է եռումը:
Հետևելով եռման պրոցեսին` կարելի է նկատել, թե անոթի հատակին ինչպես են առաջանում և, աստիճանաբար մեծանալով, վեր բարձրանում պղպջակներ (տե՛ս շարժանկար): Դրանք պարունակում են ջրում լուծված օդ և առաջացած ջրային գոլորշի: Յուրաքանչյուր հեղուկ եռում է խիստ որոշակի ջերմաստիճանում:

Այն ջերմաստիճանը, որի դեպքում հեղուկը եռում է, կոչվում է եռման ջերմաստիճան: Այն կախված է մթնոլորտային ճնշումից:
Նորմալ մթնոլորտային ճնշման դեպքում ջուրը եռում է 100°C ջերմաստիճանում: Եռման ողջ ընթացքում հեղուկի ջերմաստիճանը չի բարձրանում, չնայած մենք իրեն անընդհատ ջերմություն ենք հաղորդում: Հաղորդված ջերմությունը ծախսվում է ամբողջ ծավալից հեղուկի գոլորշացման համար:

Ճիշտ է արդյո՞ք հետևյալ պնդումը` կոորդինատային ուղղի վրա 51 3/4 կոորդինատով կետը գտնվում է ավելի ձախ, քան 84 6/7 կոորդինատով կետը:

• ոչ
• այո

Համեմատիր հետևյալ խառը թվերը: Տեղադրիր >,< կամ = նշաններից մեկը:

14 2/7  >   -14 2/31

Համեմատիր թվերը՝ տեղադրիր >,< կամ = նշաններից մեկը:

ա) 0 <  3/4

բ) 0  > −2/3

Տրված նախադասությունը գրիր անհավասարության տեսքով.

−9/13-ը բացասական թիվ է:

Պատասխան՝ −9/13 բացասական թիվ է:

Համեմատիր սովորական կոտորակները: Տեղադրիր <,> կամ = նշաններից մեկը:

−5/31  <  1/31

Ո՞ր երկու ամբողջ թվերի միջև է գտնվում −44 8/13 թիվը:

-44 8/12<−44 8/13<44 8/14

19 3/4, 6 3/4 և −4 3/4 ռացիոնալ թվերից ընտրիր ամենափոքրը:

Պատասխան՝ -4 3/4

Հետևյալ թվերից ո՞րի մոդուլն է ամենամեծը՝ 17 9/13, −18 /913, −19 9/13, 16 9/13

Ամենամեծ-17 9 1/3-ի մոդուլն է:

Համեմատիր բացասական խառը թվերը (օգտագործիր <,> կամ =  նշաններից մեկը):

ա) −48913 > −46913

բ) −3867 > −3767

Համեմատիր խառը թվերը (օգտագործիր <,> կամ =  նշաններից մեկը):

−20 5/13 < −20 7/13

Արդյո՞ք կոորդինատային ուղղի վրա −24 2/7 կոորդինատով կետը գտնվում է ավելի աջ, քան −24 3/7 կոորդինատով կետը:

• ոչ
• այո

Հետևյալ թվերից ընտրիր |k|<2 անհավասարմանը բավարարող ամենամեծ ռացիոնալ թիվը:

• −14
• 1116
• 2
• 0
• −123
• −21011
• −1
• −2
• 1

Ընտրիր այն թվերը, որոնք ∗-ի փոխարեն տեղադրելով ստանում ենք ճիշտ անհավասարություն՝ −∗14>−37

• 3
• 9
• 5
• 7
• 2+
• 6
• 8
• 1
• 4

Ո՞ր թիվն է հակադիր 138 կոտորակին:

Ընտրիր ճիշտ տարբերակը:

• 1 1/38
• −1/38+
• −38
• 38

Որոշիր 75 1/18 ռացիոնալ թվի հակադիր թիվը:

Պատասխան՝-75 1/18

 1/29-ի հակադիր թիվը  -1/29

Եթե x=−63/1, ապա –x=63/1

Գտիր −65 թվի հակադիր թիվը:

• 5/6+
• 43/5
• −6
• 6/5
• −5/6
• −1/15
• 5

−k=1/35 հավասարումից գտիր k թիվը:

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը:

• 35
• −35+
• −1/35
• 1/35

Նշիր այն թվերը, որոնց հեռավորությունը զրոյից հավասար է 1/4-ի:

Ընտրիր ճիշտ պատասխանները:

• −4
• 0
• 1/4
• 4
• −1/4+

Գտիր y-ը, եթե −y=−15 5/13

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը:

• y=0
• y=5/13
• y=5/13
• y=15 5/13+
• y=−15 5/13