Մանվել Դավթյան

Աշխատանք դասարանում

Որոշյալ դերանուններ՝ ամբողջ, ամեն, ամեն ինչ, ամենքը, բոլորը յուրաքանչյուրը, ողջը, համայն, ամենայն….

1. Դուրս գրի՛ր որոշյալ դերանունները, գրի՛ր հոլովը:
Աղջկա քնքուշ հոգին (բոլորը) գիտեն:
(Ամենքից) շատ նա էր սպասում դրան:
(Յուրաքանչյուրն) իր մասին էր մտածում:
(Ամեն) ոք աշխատում էր չխախտել լռությունը:
Խոսեցին (ամեն) ինչից:

Բոլորը-ուղղական

Ամենքից-բացառական
յուրաքանչյուրն-ուղղական

Ամեն-ուղղական

Ամեն-ուղղական

Անորոշ դերանուններ՝ ինչ-որ, ոմն, որևէ, ովևէ, մի քանիսը, այլ, ուրիշ, ոմն-ոմանք մի քանի…
2. Կազմի՛ր տրված անորոշ դերանունների սեռ. հոլովը՝ ուրիշ, մի քանիսը, այսինչ:

Ուրիշ-ուրիշի

Մի քանիս-մի քանիսի

Այսինչ-այսինչի

Մի քանի-մի քանիսի

3. Գտի՛ր անորոշ դերանունները, որոշի՛ր պաշտոնը:
(Ոմանք) արդեն անուշ երազներ էին տեսնում:
Եվ (ուրիշ) է կարոտս հիմա:
Իմ հոգում (ինչ-որ) անհանգստություն կար:
ոմանք-ենթակա

Ուրիշ-ստորոգյալ

Ինչ որ-լրացում
Ուշադրություն դարձրո՛ւ ուղղագրությանը՝ ովևէ, երբևէ, որևէ, երբևիցե, որևիցե:

Ժխտական դերանուններ՝ ոչ ոք , ոչինչ, ոչ մի, ոչ մեկը:
4. Կետերի փոխարեն դի՛ր ժխտական դերանուններ:
Ժխորի մեջ ոչ մեկը ուշադրություն չէր դարձնում նրա վրա, ոչ մեկի  մտքով չէր անցնում, որ տղայի սիրտը թրթռում էր:
Ամբողջը կավերեն, չի մնա ոչինչ:
Դեղին տերևն ընկավ քարին,ոչ մի շշուկ չլսվեց:
ոչ մեկը այնքան չի զարմանում, որքան այս մարդը:
Նա ոչ մի ահ չուներ, բացի հորից:
Ամեն ինչ մոռացել է, ոչ մեկը չի հետաքրքրվում, նույնիսկ թատրոնով:

1)Լուծե՛ք հավասարումը․

3x-x=8

2x=8

X=4

2x-3x+2=5

-x=3

X=-3

(2x+5)+(3x-8)=7

2x+5+3x-8=7

5x=10

X=2

(2x-3)-(x+1)=1

2x-3-x-1=1

X=5

(x+2)7=7

X+2=1

x=-1

2)Երեք դպրոցներում միասին կա 3230 աշակերտ։ Երկրորդ դպրոցի աշակերտների թիվը 420-ով ավելի է առաջին դպրոցի աշակերտների թվից, իսկ երրորդ դպրոցի աշակերտների թիվը 350-ով ավելի է առաջին դպրոցի աշակերտների թվից։ Քանի՞ աշակերտ կա յուրաքանչյուր դպրոցում։420+350=770

3230-770=2,460

3)Եռանկյան պարագիծը 70 սմ է։ Որոշեք եռանկյան կողմերը, եթե նրա առաջին կողմը երեք անգամ մեծ է երկրորդից և 7 սմ-ով մեծ է երրորդ կողմից։

3x+x+3x-7=70

7x=77

x=11 2 կողմ

1 կողմ 33

33-7ժ

1.Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված դերանուններին և որոշի՛ր, թե ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում դրանք:

Զինվորն ասաց, որ ինքը-խոսքը վերաբեվում է զինվորին գիշերը գնացքով է գնալու ու նրան էլ-զինվորի հետ զրուցակցին է տանելու իր հետ:
Որսորդը բողոքում էր, որ ինքը-խոսքը վերաբերվում է որսորդին անտառում արջ է տեսել, իսկ նա-զրուցակցին չի հավատում իրեն:
Գիտնականն ասում է, որ իրեն-գիտնականին իրեղեն ապացույցներ են պետք, նա-զրուցակցին իզուր է ուզում խոսքով ապացուցել:
Անծանոթն ասաց, որ նա իզուր է անհանգստանում, ինքը միայն մի բաժակ ջուր է ուզում:
Հետախույզն ընկերոջը հորդորում էր, որ նա իզուր ժամանակ չկորցնի, ինքը գիտի, որ այդտեղ այլևս գետ չկա:

2. Պարզի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում ընդգծված երրորդ դեմքի դերանունները և պատասխանի՛ր հարցին:

Օրինակ`
Տղայի հայրը նրանով է պարծենում:- Տղայով:

Տղան ընկերոջ մասին ասում էր, որ նա-ընկերը վախենում է օձի լեզվից, մինչդեռ ինքը-տղան գիտե, որ օձերը լեզվով միայն հոտոտում ու շոշափում են:
Աղջիկը զարմացած նայեց տատին, նա-աղջիկը իրեն-տատին այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Աղջիկը զարմացած նայեց տատին,  ինքը-աղջիկը նրան-տատին այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Ծերունին տղայի կողքին իր-ծերունիի մանկությունն էր հիշում:

Ծերունին տղայի կողքին նրա-տղաի մանկությունն էր հիշում:
Գայլն իրեն համոզում էր, որ ինքը-գայլը չի վախենում շներից:

Գայլն իրեն համոզում էր, որ նա-զրուցակիցը չի վախենում շներից:

Նախադասության մեջ նա՞, թե՞ ինքը դերանունն է փոխարինում նույն նախադասության ենթակայի անվանը:

 3. Որտեղ հնարավոր է, ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր գոյականներով:

Օրինակ`

Աշխարհում ոչ մեկին նրանից շատ չի սիրում:- Աշխարհում ոչ մեկին որդուց շատ չի սիրում:

Իշխանն իրեն էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:-իշխանը ձիուն ել չեր խնայում առավոտից մինձ երեկո թամբիներ

Իշխանը նրան էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:

Երկիրը նրա շուրջը պտտվում է մի տարում:-երկիրը արևի շուրջը պտտվում է մի տարում

Երկիրը իր շուրջը  մեկը օրում է պտտվում:

Մայրս ասում էր, որ ինքը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:

Մայրս ասում էր, որ նա երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:մայրս ասում է որ տատիկը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու
Այդ մարդն իրենից բացի բոլորին վստահում է:

Կարդում ենք Չարենց

Հնչում են օրերը, կանչում են,

Օրերը – կարմիր ու բոսոր.

Օրերը ղողանջ ու հնչյուն են,

Զնգում են՝ հրե ու հզոր: 

Ու սիրտս զնգում է, զնգում է,

Թռչում է՝ կրակ է ու բոց.

Լսո՞ւմ ես սրտի իմ զնգունը, 

Լսո՞ւմ ես, լսո՞ւմ ես, թե ոչ… 

Կրա՛կ կա սրտիս մեջ, կրա՛կ կա,

Հրդեհ է՝ վառվում է հրկեզ.

Ալիքը, կուզեմ, որ արա՛գ գա – 

Անդարձ է կարոտը երգիս: 

Կուզեմ, որ կյանքի մեջ գալիք այն 

Երգերս զնգան ու հնչեն 

– Կուզեմ, որ լսե, ա՜խ, գալիքը 

Երգերս այս վառ ու հնչեղ…

My mom, Happy March 8

 I wish you a lot of joy and health,

 you are the best mom in the world.

Ցուցական դերանուններ. մատնացույց են անում առարկա, հատկություն, քանակ, գործողության տեղ և ձև՝ առանց դրանք անվանելու:
1.Ընդգծի՛ր ցուցական դերանունները:
(Դա) առաջին գրադարանն է Հայաստանում:
-(Սա) է իմ ասելիքը, ավելացնելու ոչինչ չունեմ:
-Ձեր ասած խանութը գտնվում է (այստեղ)՝ (այս) փողոցում:

Սա, դա, նա ցուցական դերանունները գործածվում են և՛ անձի, և՛ իրի փոխարեն: 
Ցուցական դերանունների հոլովումը: 

Ուղղական   սա     սրանք    դա      դրանք    նա    նրանք
Սեռական    սրա   սրանց
Տրական      սրան    սրանց
Հայցական
Բացառական
Գործիական
Ներգոյական

Այլ ցուցական դերանուններ ՝ այս, այդ, այն, այստեղ, այդտեղ, այնտեղ….

Ցուցական դերանունները կազմությամբ լինում են պարզ, բարդ:
2. Նշել տրված ցուցական դերանունների կազմությունը՝  այսքան-բարդ, սա-պարզ, այսչափ-բարդ, նույնտեղ-բարդ, այն-պարզ, դա-պարզ, այսպես-բարդ, այնտեղ-բարդ,  այդ-պարզ, սույն-պարզ, մյուս-պարզ, այնպիսի-բարդ:
պարզ-
բարդ-

3. Սա (ինձ) համար ամբողջն է:  Գտի՛ր ենթական:
Բնակարանի տերերը (սրանք են): Գտի՛ր ստորոգյալը:

1)Լուծե՛ք հավասարումը․

3x-x=8

2x=8

X=4

2x-3x+2=5

-x=3

X=-3

(2x+5)+(3x-8)=7

2x+5+3x-8=7

5x=10

X=2

(2x-3)-(x+1)=1

2x-3-x-1=1

X=5

(x+2)7=7

X+2=1

x=-1

2)Երեք դպրոցներում միասին կա 3230 աշակերտ։ Երկրորդ դպրոցի աշակերտների թիվը 420-ով ավելի է առաջին դպրոցի աշակերտների թվից, իսկ երրորդ դպրոցի աշակերտների թիվը 350-ով ավելի է առաջին դպրոցի աշակերտների թվից։ Քանի՞ աշակերտ կա յուրաքանչյուր դպրոցում։420+350=770

3230-770=2,460

3)Եռանկյան պարագիծը 70 սմ է։ Որոշեք եռանկյան կողմերը, եթե նրա առաջին կողմը երեք անգամ մեծ է երկրորդից և 7 սմ-ով մեծ է երրորդ կողմից։

3x+x+3x-7=70

7x=77

x=11 2 կողմ

1 կողմ 33

33-7=