Մանվել Դավթյան

Ամբողջ արտահայտություն և նրա թվային արժեք

4 декабря 2023Հանրահաշիվ 7-9

Հանրահաշվական արտահայտություն կոչվում է իմաստալից կազմված գրառումը տառերի, թվաբանական գործողությունների, թվերի և փակագծերի մասնակցությամբ:

a²−3b-ն հանրահաշվական արտահայտություն է:

Քանի որ հանրահաշվական արտահայտության մեջ մասնակցող տառերը կարող են ընդունել տարբեր թվային արժեքներ, ապա տառերը կոչվում են փոփոխականներ:

Թվային արտահայտության պարզեցման արդյունքում ստացվում է թիվ, որը կոչվում է թվային արտահայտության արժեք:

Հաշվենք a²−3b հանրահաշվական արտահայտության արժեքը a=−16 և b=−14 դեպքում․

a²−3b=(−16)²−3⋅(−14)=256+42=298

Իսկ a²−3a+2 հանրահաշվական արտահայտության արժեքը a=−4 դեպքում հավասար է 30-ի, քանի որ՝

(−4)²−3(−4)+2=16+12+2=30

Եթե տառերի որոշակի արժեքների դեպքում հանրահաշվական արտահայտությունն ունի թվային արժեք, ապա փոփոխականի այդ արժեքները կոչվում են թույլատրելի:

(a²−3)/(a+2) հանրահաշվական արտահայտության համար a=−4-ը թույլատրելի է, իսկ a=−2-ը թույլատրելի չէ, քանի որ այդ դեպքում պետք է բաժանել զրոյի վրա, իսկ զրոյի վրա բաժանել չի կարելի:

Առաջադրանքներ․

1)Հաշվել ամբողջ արտահայության արժեքը x = -10 դեպքում․

ա)3x — 8=3 *(-10)-8=-38

բ)3x² + 4x + 1= 300-40+1=261 

գ)x⁴ + 2x³ + 8x² + x=10000-2000+800-10=8790

2)Լրացրեք աղյուսակը

3)Հաշվեք արտահայտության արժեքը․

ա)(2xy² — 3a)(4x — 5a³y)= եթե x = 1, y = -1, a = 2

բ)(x³ yz² — 4xy³)(3x²y³ — 5xy²z³) եթե x = 2, y = -1, z = -1

գ)(a + b — c)(a² — b²) եթե a = 3, b = 2, c = -4

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Գտեք ամբողջ արտահայտության արժեքը a = -1; b = 2; c = 3 դեպքում․

ա)abc=-1x2x3=-6

բ)ab²c³=-1×2²x3³=-10

գ)3a²(bc)=3ax2x3=8a

դ)(2ab)³c²=2abx3=5ab

ե)(a² — b²) — 3c=1-2×3=4

զ)7(a³ — b²)² + c³=1-2×3=4

2)Լրացրեք աղյուսակը․

3)Հաշվեք արտահայտության արժեքը․

ա)(3a² b — 5x)(7a — 4bx²) եթե a = 1, b = 1, x = 1

բ)(a²b²c — 3b⁵c³)(5a³bc⁴ + 7ab⁴c) եթե a = -1, b = -1, c = -1

գ)(a + b + c)(a² + b²) եթե a = -3, b = -2, c = 4

04.12.2023

Աշխատանք դասարանում

1. Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:

…(Նյու Յորքի) բնակիչները զարմանքով դիտում էին 19-ամյա մի … (ուսանողի), որը սիրալիր … (ժպիտը) սեղմում էր մի մեծ հանրախանութ մտնող բոլոր … (այցելուների) ձեռքերը: Այդ … (ձևով) 8643-րդ … (հաճախորդին) … (ողջունեուց) հետո նա վեր պարզեց կապտած ձեռքը և բացականչեց.

-Ուռա´: Ռուզվելտի … (ռեկորդը) գերազանցեցի:

Հավանաբար…(քչերին) է հայտնի, որ 1907…(թվականին) Սպիտակ…(տունը) մի…(ընդունելության) ժամանակ…(ԱՄՆի) այն ժամանակվա նախագահը սեղմել էր 8513…(մարդու) ձեռք:

2. Կազմի՛ր բառակապակցություններ՝ հարցական դերանունները փոխարինելով 

գոյականներով:

Դավաճանել ո՞ւմ, ինչի՞ն: ընկերոջը,հայրենիքին,երկրին

Ուրանալ ո՞ւմ, ի՞նչ(ը): կրոնին,հայրենիքը

3. Գտի´ր  Ա և Բ խմբերի բառերի բոլոր  հնարավոր  կապակցությունները:

Ա. Բացատրել, ներկել, կարոտել, մոռանալ:

Բ. Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, ընտանիքը:

Բացատրել- տատին,ընտանիքինհորը,դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, 

Ներկել- Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, 

Կարոտել- Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, 

Մոռանալ- Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, 

 Կարոտել- Տատին, ընտանիքին, հորը, դասը, սխալը, մարդկանց, զանցանքը, ընտանիքին

4. Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի´ր, որ ընդգծված բառը փակագծում տրված հոլովով լինի:

Գերմանիայի Շտրեբեկ գյուղի բնակիչները մոտ հազար տարի շախմատ են խաղում: (գյուղում) Ավելի քան հարյուր տարի է, ինչ աշակերտները պարտադիր քննություն են հանձնում, որի ժամանակ և´ շախմատի մասին գիտելիքներն են ստուգվում, և´ խաղալու կարողությունը (տարուց):

Փարիզում կայացած միջազգային մրցաշարերից մեկի ժամանակ վերջին տեղը գրավեց անգլիացի մի շախմատիստ, որի ազգանունը Չեմպիոն էր: (մրցաշարի, ազգանունով)

Սիրելի թիմին պարտվելու ամոթից փրկելու համար արգենտինացի ֆուտբոլասերները ընդմիջման ժամանակ դարպասների տակ ռումբ էին դրել: (թիմը) Այդպես խաղի ընդհատման պատճառը դարձավ պայթյունը, և խաղը չեղյալ հայտարարվեց: (պատճառով, պայթյունի)

 Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. . Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:

Երբեմն…(ծովից) լույս է դուրս գալիս: Այն դիտվում է մակերեսային տաք… (ջրերում)՝…(ալիքի) կապտականաչավուն…(լուսարձակումը)…(տեսքը): Ծովային…(լուսարձակումի) գլխավոր աղբյուրը միաբջիջ օրգանիզմներն են, որոնք ինչպես…(բույսերին), այնպես էլ…(կենդանիներին) հատկություն ունեն: Նրանք…(արևի) էներգիան լուսային…(էներգիաին) վերածելու բացառիկ ունակություն ունեն: Քիմիական բարդ…(ռեակցիաները)… (հետևանքը) առաջանում է «սառը» լուսարձակում, որը չի ուղեկցվում… (ջերմությունը)…(արտադրությունը):

2. Գտի´ր  Ա և Բ խմբերի բառերի բոլոր  հնարավոր  կապակցությունները:

Ա. Փարվել, գրկել, բռնել:

Բ. Թևը, երեխային, թևին, աղջկան, գլուխը, Արային, գլխին, Լուսինեին, մազերը, մորը, մազերին, գեղեցկուհուն:

Փարվել- Թևը, երեխային, թևին, աղջկան, գլուխը, Արային, գլխին, Լուսինեին, մազերը, մորը, մազերին, գեղեցկուհուն:

Գրկել- Թևը, երեխային, թևին, աղջկան, գլուխը, Արային, գլխին, Լուսինեին, մազերը, մորը, մազերին, գեղեցկուհուն:

Բռնել- Թևը, երեխային, թևին, աղջկան, գլուխը, Արային, գլխին, Լուսինեին, մազերը, մորը, մազերին, գեղեցկուհուն:

3. Գտի´ր  Ա և Բ խմբերի բառերի բոլոր  հնարավոր  կապակցությունները:

Ա. Հպարտանալ, կարոտել, սիրել, մտաբերել:

Բ. Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին:

Հպարտանալ-, Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին

կարոտել-, Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին

սիրել-, Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին

մտաբերել- Հողը, ծնողներին, ջուրը, ընկերներին, հողին, ընկերներով, հողով, քրոջը, ջրին, քրոջով, ջրով, հայրենիքը, արևը, արևին

Առաջադրանքներ

Պատմվածքի բառերից օգտվելով նկարագրի արծվի բույնը:Այնտեղ, ժայռի բարձունքին, մի պատռվածքում, մի ծերպում ծեփված կպած էր նա և սառը հողմից, հյուսիսի սառցեղեն շնչից նրան պաշտպանում էր ժայռը իր քարեղեն կրծքով։ Նա շինված էր ուռենու ոստերից ու փաթաթված-պատած ամուր ձիու մազով։ Մայր արծիվը խնամքով օթևան էր շինում իր սերնդի համար։
Պատմվածքից դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր:Անհասկանալի բառեր չկաին

Պատմվածքից վերաբերյալ գրի՛ր քո կարծիքը։ Իմ կարծիքով այս պատմվածքի արծիվը շատ ուժեղ էր և հզոր բայց դրա հետ մեկ տեղ նաև նա շատ մամիտ էր

1. Որո՞նք են տնտեսության զարգացման նախադրյալները

Բնական ռեսուրսները, ինչպես նաեւ
աշխարհագրական դիրքով, աշխատանքային ռեսուրսների մասնագիտական հմտություններով
եւ այլ գործոններով:

• Նշեք 5 երկիր որտեղ տնտեսության առաջատար ճյուղը
  ա) գյուղատնտեսությունն է
  բ) արդյունաբերությունն է
  գ) սպասարկման ոլորտն է

Ա) Սիցիլիան` Իտալիայում, Պոմերանիան` Գեմանիայում

Բ) Դոնբա-
սը` Ուկրաինայում եւ Ռուսաստանում, Ուրալը` Ռուսաստանում

• Ի՞նչ ազդեցություն ունի երկրի աշխարհագրական դիրքը երկրի տնտեսության զարգացման վրա. բերել օրինակներ:Օրինակ լեռնային երկրներում զարգացած է հանքարդյունաբերությունը։
• Ի՞նչ ազդեցություն ունեն երկրի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները երկրի տնտեսության զարգացման վրա. բերել օրինակներ:Խոնավ կլիմայական պայմաններում զարգացած է գյուղատնտեսությունը։
• Ի՞նչ ազդեցություն ունի հարևան երկրների ազդեցությունը երկրի տնտեսության զարգացման վրա. բերել օրինակներ:

Երկու ընկերների զբոսանքը

Մի անգամ երկու ընկերներ որոշեցին գնալ զբոսանքի, նրանցից մեկը առաջարկեց, որպիսզի  նրանք գնան անտառ, քանի որ այդպես ավելի հետաքրքիր կլինի, նրանք այդպես  արեցին գնացին անտառ։ Նրանք ճանապարհին հանդիպեցին մի գեղեցիկ սկյուռիկի, այդ սկյուռիկը կարծես նրանցից   վախենում էր, բայց նրանք  ճանապարհից չշեղվեցին։ Հանկարծ նրանց առջև հայտնվեց մի բարձր լեռ։ Եվ նրանք որոշեցին բարձրանալ լեռը և այդ բարձրությունից նայել դեպի գեղեցիկ անտառը։ Արդեն նրանք շատ հոգնեցին, և որոշեցին գնալ ետ՝ տուն, ճանապարհին շատ կենդանիների հանդիպեցին, բայց ճանապարհիից չշեղվեցին։ Եվ շատ շուտ նրանք հասան բակ,  գնացին տուն և պառկեցին քնելու։

1)Բազմանդամը վերլուծեք արտադրիչների․

ա)2x + 2y =2(x+y)

բ)6a — 3 =3(2a-1)

գ)ax — ab =a(x-b)

դ)2a + 6ab =2a(1+3b)

ե)a² + a =a(a+a)

զ)3x³ — xy² =x(3x² -y²)

է)ax + bx + cx =x(a+b+c)

ը)5a³ + 10a² + 15a=5a(a² +2a+3)

2)Վերլուծե՛ք արտադրիչների.

ա) x(b + a) + y(a + b) =(a+b)(x+y)

բ) 7x(a − b) − 8y(a − b) =(a-b)(7x-8y)

գ) 5y(z − 4) + 2x(4 − z) =(4-z)(5y-2x)

դ) 5x(2a − 7b) + 6y(7b − 2a) =(2a-7b)(5x-6y)

ե) 4a(3x − 1) − b(1 − 3x) =(3x-1)(4a+b)

զ) 7a(a − 3) − (3 − a)(1 + b) =(a-3)(1+b+7a)

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

Բազմանդամը վերլուծեք արտադրիչների․

ա)x(a + b) + y(a + b)=(a+b)(x+y)

բ)m(n — 3) — 2(n — 3)=(n-3)(m-2)

գ)(a + b)a — b(a + b)=^(a+b)(a-b)

դ)(x — y)3 — a(x + b)=(x-y)(3-a)

ե)2a(1 — b) — 3(1 — b)=(1-b)(2a-3)

զ)a(b + 3) — b(3 + b)=(b+3)(a-b)  

է)7x( x + 2y) — 2(2y + x)=(x+2y)(7x-2)

ը)a(a + b) + (a + b)=a(a+b)

1. Բերե՛ք հեղուկ և պինդ մետաղական պարզ նյութերի օրինակներ:

Սնդիկ,գալիում

• Բերե՛ք գազային, հեղուկ և պինդ ոչ մետաղական պարզ նյութերի օրինակներ:

Թթվածին,ազոտ,ջրածին

• Հետևյալ հատկանիշներից որո՞նք են բնութագրում 1) ատոմի զանգվածը, 2) հոտը, 3) հալման և եռման ջերմաստիճանները, 4) ատոմի կառուցվածքը, 5) կարծրությունը, 6) ատոմային համարը 7) գույնը, 8) խտությու նը.

ա) քիմիական տարրը բ) պարզ նյութը+

4.Ստորև ներկայացված ո՞ր շարքում են միայն պարզ նյութեր

1) ծծումբ, օզոն, ուրան+ 2) քլոր, քրոմ, ապակի 3) կալիում, կալցիում, սոդա 4) սնդիկ, բրոմ, մեթան

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝  հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Ընկնել ո՞ւր: Ընկնել լճում,ընկնել ճահճում,ընկընել ծովում

Հանդիպել որտե՞ղ: Հանդիպել տանը,հանդիպել դրսում,հանդիպել սրճարանում

2. Կազմի´ր բառակապակցություններ` հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Տիրապետել ինչի՞(ն): տիրապետել անգլերենին,տիրապետել ռուսերենին,տիրապետել իսպաներենին

Տիրել ի՞նչը, (ինչի՞ն):Տիրել մեքենային,տիրել ոսկուն, տիրել արծաթին,տիրել ադամանդին,տիրել հեծանիվին

Դավանել ինչի՞ն:դավանալ աստծուն,դավանալ քրիստոնեությանը,

3. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝  հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:

Վերադառնալ ո՞ւր, ինչի՞ն: վերադառնալ տուն,վերադառնալ երկրից,վերադառնալ  միտք

Տուն, երկիր, միտք, կարծիք:

Միտք, հայելի, ջրեր, ապակի, կարծիք:

Անրադառնալ ինչի՞ն: ապակուն,հայելուն մտքին,կարծիքին