Рубрика: Հայոց լեզու

A Town Mouse once visited a relative who lived in the country. For lunch the Country Mouse served wheat stalks, roots, and acorns, with a dash of cold water for drink. The Town Mouse ate very sparingly, nibbling a little of this and a little of that, and by her manner making it very plain that she ate the simple food only to be polite.

A Town Mouse once visited a relative who lived in the country.

Մի քաղաքայն մուկ միայնակ այցելեց ազգականի ով ապրում էր պետությունում։

For lunch the Country Mouse served wheat stalks, roots, and acorns, with a dash of cold water for drink.

Ճաշին Երկիր մկնիկը մատուցում էր ցորենի ցողուններ, արմատներ և կաղիններ՝ խմելու համար սառը ջրով:

The Town Mouse ate very sparingly, nibbling a little of this and a little of that, and by her manner making it very plain that she ate the simple food only to be polite.

Քաղաքային մկնիկը կերավ շատ խնայողաբար, մի քիչ սրանից և մի քիչ նրանից կծելով, և իր ձևով շատ պարզ հասկացնելով, որ նա ուտում էր պարզ կերակուրը միայն քաղաքավարի լինելու համար:

Ընդգծված հարակատար դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. Դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:

Օրինակ`
Վաղուց հերքված վարկածը— վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր:
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև, մառախուղով պատված լեռնագագաթներ, ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը, դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ, գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին, անտառից սկիզբ առած վտակ:

Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև։-Անձրև, որը ցանքերի համար վտանգավոր էր դարձել ցանքերի համար։

Մառախուղով պատված լեռնագագաթներ։-Լեռնագագաթներ, որ պատվել եր մառախուղով։

Ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը։-Ջրվեժ, որ նկարագրել է ճանապարհորդը։

 Դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ։-Մարդ ով, որ ընկել էր դժվարին կացության մեջ։

Գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին։-Չորքոտանին ով, որ  գիշերը այցելել է մեր այգի։

 Անտառից սկիզբ առած վտակ։-Վտակ, որը սկիղբ էր առել անտառից։

2.Ընդգծված  ենթակայական դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:

Օրինակ`

Հերքվող վարկած— վարկած, որ հերքվում էր:

Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի, անտառից սկիզբ առնող վտակ, դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ, ցանքերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև։

Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի։-Ձորքոտանին ով, որ գիշերը այցելում էր մեր այգին։

 Անտառից սկիզբ առնող վտակ։-Վտակ, որը աննտառից սկիզբ Էր առննում։

Դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ։-Մարդ ով, որ գտնվում էր դժվարին կացության մեջ։

Ցանքերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև։-Աննձրև, որ դառնում էր վտաննգավոր ցանքերի համար։

Աննկատար դերբայ-ում

3. Ընդգծված  անորոշ դերբայը դիմավոր բա՛յ դարձրու. ինչպիսի՞ դիմավոր ձևեր ստացվեցին:

Օրինակ`

Գնաց ծովում լողանալու- Գնաց , որ ծովում լողանա:

Կանգնեց անկյունում նրան` նորից տեսնելու նպատակով: Խնդրեց նամակը հասցնելու մասին: Մի քանի վարկյան շահելու համար վազեց: Սպասեց հոսանքների բերելուն: Մի քանի քայլ հեռանալով`  հանդիպեց: Հոսանքի ուղղությամբ ցած վազելով` տեսավ: Ջրի պակասելու մասին խոսեցին:

                                                                 Հայաստան

Ես հայ եմ, իմ ամենա սիրելի երկիրը Հայաստանն է, քանի որ ես ապրել և մեծացել եմ հայաստանում։ Եվ ես հպարտ եմ, որ հայ եմ։ Հայաստանը ամենափոքր երկիրներից մեկն է, բայց ամենա հին։ Եվ Հայաստանը շատ դժվար պատերազմների, ճակատամարտների մեջով է անցել Հայաստանը։ Եվ ես հպարտեմ, որ հայ եմ և, որ Հայաստանում եմ ապրել և մեծացել։

Նոր տարի

Ես այս տարի ձմեռ պապիկից ուղել եմ չմուշքներ, ես շատ եմ սիրում նոր տարին քանի, որ շատ նվերներ եմ ստանում։ Եվ բոլորին նվերներ եմ փոխանցում, այսպիսով ոչ միայն ես եմ ուրախ լինում կամ իմ եղբայրը այլ նաև բոլորը։ Ես այս տոնը շատ եմ սիրում որովհետև շատ հյուրեր ենք ունենում։ Եվ մենքել ենք ինչ, որ մեկին հյուր գնում։  

Իմ սիրելի գիրքը

Ես շատ գրքեր եմ սիրում բայց ամենա սիրածս գիրք անցյալում ՀովանեսԹումանյանի բանաստեղծություններ գիրքներ և հիմա իմ սիրելի գիրքը <<Հարի Փոթեր>> գիրքն է ես հարի փոթերը կարդացել եմ միային մի հատորը և շատ է իմ դուրը այդ գիրքը եկել և ես բոլորիտ խորհուրդ եմ տալիս որ դուք ել այդ գրքերը կարդաք։

Մարտի 8

Ես իմ մայրիկին տատիկին և իմ հորաքույրին այս տարի նվիրել եմ ծաղիկներ ես մարտի 8-ը շատ սիրում եմ քանի որ բոլոր աղջիկներին նվեր եմ տալիս այս տարի շատ լավ անցավ մարտի 8-ը և ես բոլոր մայրերին և աղջիկներին մաղթում եմ որ նրանք ամեն տարի շատ լավ նվերներ ստանան։

Աշխատանք դասարանում

Որոշյալ դերանուններ՝ ամբողջ, ամեն, ամեն ինչ, ամենքը, բոլորը յուրաքանչյուրը, ողջը, համայն, ամենայն….

1. Դուրս գրի՛ր որոշյալ դերանունները, գրի՛ր հոլովը:
Աղջկա քնքուշ հոգին (բոլորը) գիտեն:
(Ամենքից) շատ նա էր սպասում դրան:
(Յուրաքանչյուրն) իր մասին էր մտածում:
(Ամեն) ոք աշխատում էր չխախտել լռությունը:
Խոսեցին (ամեն) ինչից:

Բոլորը-ուղղական

Ամենքից-բացառական
յուրաքանչյուրն-ուղղական

Ամեն-ուղղական

Ամեն-ուղղական

Անորոշ դերանուններ՝ ինչ-որ, ոմն, որևէ, ովևէ, մի քանիսը, այլ, ուրիշ, ոմն-ոմանք մի քանի…
2. Կազմի՛ր տրված անորոշ դերանունների սեռ. հոլովը՝ ուրիշ, մի քանիսը, այսինչ:

Ուրիշ-ուրիշի

Մի քանիս-մի քանիսի

Այսինչ-այսինչի

Մի քանի-մի քանիսի

3. Գտի՛ր անորոշ դերանունները, որոշի՛ր պաշտոնը:
(Ոմանք) արդեն անուշ երազներ էին տեսնում:
Եվ (ուրիշ) է կարոտս հիմա:
Իմ հոգում (ինչ-որ) անհանգստություն կար:
ոմանք-ենթակա

Ուրիշ-ստորոգյալ

Ինչ որ-լրացում
Ուշադրություն դարձրո՛ւ ուղղագրությանը՝ ովևէ, երբևէ, որևէ, երբևիցե, որևիցե:

Ժխտական դերանուններ՝ ոչ ոք , ոչինչ, ոչ մի, ոչ մեկը:
4. Կետերի փոխարեն դի՛ր ժխտական դերանուններ:
Ժխորի մեջ ոչ մեկը ուշադրություն չէր դարձնում նրա վրա, ոչ մեկի  մտքով չէր անցնում, որ տղայի սիրտը թրթռում էր:
Ամբողջը կավերեն, չի մնա ոչինչ:
Դեղին տերևն ընկավ քարին,ոչ մի շշուկ չլսվեց:
ոչ մեկը այնքան չի զարմանում, որքան այս մարդը:
Նա ոչ մի ահ չուներ, բացի հորից:
Ամեն ինչ մոռացել է, ոչ մեկը չի հետաքրքրվում, նույնիսկ թատրոնով:

1.Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված դերանուններին և որոշի՛ր, թե ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում դրանք:

Զինվորն ասաց, որ ինքը-խոսքը վերաբեվում է զինվորին գիշերը գնացքով է գնալու ու նրան էլ-զինվորի հետ զրուցակցին է տանելու իր հետ:
Որսորդը բողոքում էր, որ ինքը-խոսքը վերաբերվում է որսորդին անտառում արջ է տեսել, իսկ նա-զրուցակցին չի հավատում իրեն:
Գիտնականն ասում է, որ իրեն-գիտնականին իրեղեն ապացույցներ են պետք, նա-զրուցակցին իզուր է ուզում խոսքով ապացուցել:
Անծանոթն ասաց, որ նա իզուր է անհանգստանում, ինքը միայն մի բաժակ ջուր է ուզում:
Հետախույզն ընկերոջը հորդորում էր, որ նա իզուր ժամանակ չկորցնի, ինքը գիտի, որ այդտեղ այլևս գետ չկա:

2. Պարզի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում ընդգծված երրորդ դեմքի դերանունները և պատասխանի՛ր հարցին:

Օրինակ`
Տղայի հայրը նրանով է պարծենում:- Տղայով:

Տղան ընկերոջ մասին ասում էր, որ նա-ընկերը վախենում է օձի լեզվից, մինչդեռ ինքը-տղան գիտե, որ օձերը լեզվով միայն հոտոտում ու շոշափում են:
Աղջիկը զարմացած նայեց տատին, նա-աղջիկը իրեն-տատին այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Աղջիկը զարմացած նայեց տատին,  ինքը-աղջիկը նրան-տատին այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Ծերունին տղայի կողքին իր-ծերունիի մանկությունն էր հիշում:

Ծերունին տղայի կողքին նրա-տղաի մանկությունն էր հիշում:
Գայլն իրեն համոզում էր, որ ինքը-գայլը չի վախենում շներից:

Գայլն իրեն համոզում էր, որ նա-զրուցակիցը չի վախենում շներից:

Նախադասության մեջ նա՞, թե՞ ինքը դերանունն է փոխարինում նույն նախադասության ենթակայի անվանը:

 3. Որտեղ հնարավոր է, ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր գոյականներով:

Օրինակ`

Աշխարհում ոչ մեկին նրանից շատ չի սիրում:- Աշխարհում ոչ մեկին որդուց շատ չի սիրում:

Իշխանն իրեն էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:-իշխանը ձիուն ել չեր խնայում առավոտից մինձ երեկո թամբիներ

Իշխանը նրան էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:

Երկիրը նրա շուրջը պտտվում է մի տարում:-երկիրը արևի շուրջը պտտվում է մի տարում

Երկիրը իր շուրջը  մեկը օրում է պտտվում:

Մայրս ասում էր, որ ինքը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:

Մայրս ասում էր, որ նա երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:մայրս ասում է որ տատիկը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու
Այդ մարդն իրենից բացի բոլորին վստահում է:

Ցուցական դերանուններ. մատնացույց են անում առարկա, հատկություն, քանակ, գործողության տեղ և ձև՝ առանց դրանք անվանելու:
1.Ընդգծի՛ր ցուցական դերանունները:
(Դա) առաջին գրադարանն է Հայաստանում:
-(Սա) է իմ ասելիքը, ավելացնելու ոչինչ չունեմ:
-Ձեր ասած խանութը գտնվում է (այստեղ)՝ (այս) փողոցում:

Սա, դա, նա ցուցական դերանունները գործածվում են և՛ անձի, և՛ իրի փոխարեն: 
Ցուցական դերանունների հոլովումը: 

Ուղղական   սա     սրանք    դա      դրանք    նա    նրանք
Սեռական    սրա   սրանց
Տրական      սրան    սրանց
Հայցական
Բացառական
Գործիական
Ներգոյական

Այլ ցուցական դերանուններ ՝ այս, այդ, այն, այստեղ, այդտեղ, այնտեղ….

Ցուցական դերանունները կազմությամբ լինում են պարզ, բարդ:
2. Նշել տրված ցուցական դերանունների կազմությունը՝  այսքան-բարդ, սա-պարզ, այսչափ-բարդ, նույնտեղ-բարդ, այն-պարզ, դա-պարզ, այսպես-բարդ, այնտեղ-բարդ,  այդ-պարզ, սույն-պարզ, մյուս-պարզ, այնպիսի-բարդ:
պարզ-
բարդ-

3. Սա (ինձ) համար ամբողջն է:  Գտի՛ր ենթական:
Բնակարանի տերերը (սրանք են): Գտի՛ր ստորոգյալը:

Իմ ապրած կյանքը

Իմ ապրած կյանքը շատ հետաքրքիր է անցել, ես շատ վախեր եմ ունեցել, որ հախթահարել եմ, նույնիսկ շատ երազանքներ, որ նորից հաղթահարել եմ, և ես հիմա ինձնով հպարտեմ քանի, որ այդքան բան էր եմ հաղթահարել։ Եվ ես հիմա 11 տարեկան եմ։ Եվ ուզում եմ ասել որ այս կյանքում անհնարին ոչ մի բան չկա։  Oրինակ իմ երազանքներից մեկն էր որ ես ունենայի հեծանիվ։ Եվ ես այն ձեռք բերեցի, ես նորից եմ կրկնում, այս աշխարհում չլինով ոչ մի բան չկա։ Եվ ինչ, որ դուք շատ եք ուզում հավատացեք, որ դա հաստատ կլինի։