Մանվել Դավթյան

ԱՌԱՋԻՆ ՁՅՈՒՆԸ

― Վա՜յ, մայրի՛կ ջան, տե՜ս,

Բակն ու դուռը լի

Ինչքա՜ն սպիտակ

Թիթեռ է գալի…

Էսքան շատ թիթեռ

Չեմ տեսել ես դեռ։

― Չէ՛, իմ անուշիկ,

Թիթեռներ չեն էտ.

Թիթեռներն անցան

Ծաղիկների հետ։

Էտ ձյունն է գալի,

Փաթիլն է ձյունի,

Որ կարծես սպիտակ

Թիթեռնիկ լինի։

Первый снег

-О мама посмотри,

Двор и дверь полны

Сколько белых

Бабочек идет…

Так много   Бабочек

Не видела я пока.

-нет моя милая,

Не бабочки это,

Бабочки прошли

С цветами

Это снег идет,

Снежинки снега,

 Как будто белые

Бабочки они.

Жил-был царь.Однажды этот царь объявил по всей стране:«Кто придет ко мне и расскажет небылицу и в ответ услышит «неправда» — тому отдам полцарства».

Является к царю пастух:- Жить тебе, царь, долго, — говорит, — а знаешь ли ты — у моего отца дубинка была, отсюда до самого неба доставала, отец ею звезды в небе перемешивал.- Возможно, — отвечал царь. — У моего деда был чубук — дед один конец ко рту подносил, другим от солнца прикуривал.Пастух, почесывая голову, уходит ни с чем.

Является портной.- Извини, — говорит портной с порога, — извини, царь, я раньше должен был прийти. Вчера большой дождь был, молнией небо разорвало, я штопать ходил.- Хорошим делом был занят, — отвечает царь. — Да заштопал плохо — утром снова моросило.Уходит ни с чем и портной.

Является бедняк — с мерой под мышкой.- А тебе что здесь понадобилось? — спрашивает царь.- Ты мне меру золота должен.- Меру золота? — изумляется царь. — Неправда!- Неправда? Отдавай полцарства.- Правда, правда, правда!- испугался царь.- Правда? Меру золота отсыпай!

Լրացուցիչ աշխատանք․ պատասխանել հարցերին․

1. Ի՞նչ բնորոշ հատկանիշներ ունեն ձկները-ձկները ունեն խռիկն,թեփիկներ և այլն
2. Ի՞նչ նշանականություն ունեն ձկները բնության մեջ և մարդու կյանքում-նրանք առողջարար են համեղ են և գեղեցիկ են։
3. Ի՞նչ հիմնական տարբերություններ հիման վրա  կարելի է տարբերակել ոսկրայն և կռճիկային ձկներին։-ըստ իրանց տեսքից։

1. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Աշխարհում մոտ հազար երեք հարյուրավոր(ժողովուրդ) կա: Այդ հազարերեք հարյուրավոր (ժողովուրդ) խոսում են մոտ երեք հազար լեզվով: Կան լեզուներ, որոնցով տարբեր ժողովուրդներ են խոսում: Օրինակ, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի քաղաքացիները հիմնականում անգլերեն են խոսում, Լատինական Ամերիկայի բնակչության մեծ մասը, բացառությամբ բրազիլացիների, իսպաներեն է խոսում: Սակայն ավելի հաճախ հակառակն է լինում. մի երկրի ժողովուրդը մի քանի.(լեզուներով) է խոսում:  Սուդանում, օրինակ, հարյուր տասնյոթ լեզու…(գործածվել է):  Կոնգոյում հինգ հարյուր…(լեզուներ) կա: Դաղստանում մոտ մեկ միլիոն մարդ…(բնակվում է), և այդտեղի մեկ միլիոն բնակիչները… (խոսում են) ավելի քան վաթսուն լեզվով:

2. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

1940 թվականից ԱՄՆ-ում գրանցվել է հազար ութ հարյուր քսանչորս…(հրդեհներ): Ամեն տարի կրակը ոչնչացնում է իննից տասը միլիոն…(հեկտարներ)…(անտառներում): Մեկ տարում այրված փայտանյութի արժեքը կազմում է համարյա հիսուն միլիոն…(դոլար է):

Աշխարի ամենամեծ պատկերասրահը Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժն է: Այնտեղ արվեստի  ավելի քան երեք միլիոն…(ստեղծագործություններ) …(ցուցադրել են): Այդ թանգարանի բոլոր երեք հարյուր քսաներկու…(դահլիճները) նայելու համար մարդ շուրջ քսանհինգ…(կիլոմետրեր) ճամապարհ է անցնում:

3. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Այն ժամանակ Լեհաստանում…(ապրիլին) հարյուր տասնինը վայրի …(ցուլեր ) … (որ) չորս … (պահվել են) փորձատեսությունում , յոթը՝ կենդանաբանական այգիներում, իսկ հարյուր ութ …(ցուլ էր) կա՛մ արգելանոցներում…(ապրելեն), կա՛մ ազատ…(արածել են)՝ որտեղ որ պատահեր, բայց և անտառային նախարարության մշտական հսկողության տակ (եմ):

Իսկ առաջներում, երբ անտառի թավուտներում…(արածելեն) ավելի քան հազար հինգ հարյուր…(ցուլ էր), ոչ մեկը չէր հետևում նրանց:

Միայն Ուզանդայի Մյավա թերակղզում իննսուն…(գետաձիեր) ավելի քան հարյուր խոտաճարակ խոշոր (կենդանիներ) են ապրում

Կրկնեք կրճատ բազմապատկման բանաձևերը՝

(a+b)² = a²+2ab+b²

(a−b)²=a²−2ab+b²

 a²−b² = (a−b)(a+b)

a³ + b³ = (a + b) (a² — ab + b²) 

a³—b³ = (a – b) (a² + ab + b²)

(a+b)³ =a³+3a²b+3ab²+b³

(a—b)³ = a ³ — 3a²b + 3ab ² — b ³

Առաջադրանքներ․

1)Արտահայտությունը գրեք բազմանդամի տեսքով․

ա)(a+7)² = a²+2a+7²

բ)(3x-4y)²=3x²-2xy+4y 

գ)(m-6)(m+6)=m²-2m+6²+ m²+2m+6²

դ)(5a+8b)(8b-5a)=5a²+2ab+8b²-8b²-2ab+5a²

ե)(x+2)³ = x³+3a²2+3×2²+2³

զ)(c-1)³ = c ³ — 3c²1 + 3c ² — 1 ³

2)Արտահայտությունը ձևափոխե՛ք կատարյալ տեսքի բազմանդամի.

ա)3(x-y)² =

բ)a² + (3a-b)² =

գ)(a-4)² + a(a+8) =

դ)(a-c)(a+c)-(a-2c)²=

3)Պարզեցրե՛ք արտահայտությունը և հաշվե՛ք արժեքը․

ա)(-3+3)²-(-3-2)(-3+2) , եթե a=-3

բ)(5-6-10)²-(3-6-8)² +132-6 եթե a=-6

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Արտահայտությունը գրեք բազմանդամի տեսքով․

ա)(y-4)² = y²−2y+4²

բ)(7x+a)² = 7x²2xa+a²

գ)(5c-1)(5c+1)= 5c²−2c+1² +5c²+2c+1²

դ)(3a+2b)(3a-2b)= 3a²−2ab+2b² +3a²−2ab+2b²

2)Հաշվի՛ր օգտվելով քառակուսիների տարբերության բանաձևից՝

ա)x² — 9y² =(x-9y)(x-9y)

բ)49m² — n² =(49m-n)(49m-n)

գ)25x² — 49y² =(25x-49y)(25x+49y)

դ)0.36m² — 25n² =(0.36m-25n)(0.36m+25n)

3)Արտահայտությունը ձևափոխե՛ք կատարյալ տեսքի բազմանդամի.

ա)(x+y)² — (x-y)² = x³+3x²y+3xy²+y³ +x³-3x²y+3xy²—y³

բ)(2m-n)² — (m+2n)² = 2m³-3m²n+3mn²-n³+2m³+3m²n+3mn²+n³

գ)(3n+2p)² — (5p-2n)² =3n³-3n²m+3nm²-2p³+5p³-3p²n+3pn²-2n³

ԿԱՐՈՏ

Իմ անվերջ ճամփի տանջանքից հոգնած՝
Ես ննջել էի ոսկեղեն արտում.
Ու ճչաց սիրտըս վայելքից անկարծ
— Թվաց որ մեկը կանչում է տրտում…
Եվ ես արթնացա խնդության ցավից .—
Գիշերվա հովն էր լալիս դաշտերում,
Մութ հեռաստանն էր դժկամ նայում ինձ,
Մենակությունն էր քարի պես լռում…

Իմ կարծիքով այս տեքստը մենակության մասիներ թե ինչպես է նա մենակ մնացել և նա շատ լուռեր

Աշխատանք դասարանում 

Գարուն

Գարունը այնքա՛ն ծաղիկ է վառել,
Գարունը այնպե՛ս պայծառ է կրկին.
— Ուզում եմ մեկին քնքշորեն սիրել,
Ուզում եմ անուշ փայփայել մեկին։

Այնպե՛ս գգվող է երեկոն անափ,
Ծաղիկներն այնպես նազով են փակվում.
— Շուրջըս վառված է մի անուշ տագնապ,
Մի նոր հուզում է սիրտըս մրրկում…

Անտես զանգերի կարկաչն եմ լսում,
Ւմ բացված սրտում հնչում է մի երգ.
—Կարծես թե մեկը ինձ է երազում,
Կարծես կանչում է ինձ մի քնքուշ ձեռք…

• Նոր վերնագիր մտածիր բանաստեղծության համար:-գարնան բնությունը։
• Բացատրի՛ր տրված արտահայտությունները՝ Գարունը այնքնա ծաղիկ է վառել: Իմ բացված սրտում հնչում է մի երգ: ՈՒզում է ասել որ գրնանը շատ ծաղիկներ կան և ես շատ ուրախ եմ։
• Դուրս գրիր բնությունը ներկայացնող պատկերները: Գարունը այնքա՛ն ծաղիկ է վառել,
  Գարունը այնպե՛ս պայծառ է կրկին.
  
  
• Գրի՛ր շարադրություն ,,Գարունը այնքան ծաղիկ է վառել,, վերնագրով։ 

                                                           Գարունը այնքան ծաղիկ է վառել

Ованес Туманян родился в семье священника. Согласно родовому преданию, род Туманянов происходит от ветви армянского княжеского нахарарского рода Мамиконянов, правившей в средние века в селе Дсех (Лори).

В 1878—1883 годах получал начальное образование в школе Джелалоглы (Степанаван), а затем перевёлся в Нерсисянскую школу в Тифлисе (Тбилиси), однако по причине материальных затруднений был вынужден в 1887 году оставить её и поступить на работу в Тифлисский армянский народный суд, а позже — в Армянский издательский союз.

Писать начал в середине 1880-х годов, сотрудничал с армянскими газетами и журналами.

Получил широкую известность после выхода сборника «Стихотворения» (на арм., 2 т., 1890—1892). Во многих своих произведениях Туманян обращается к нелёгкой доле армянского крестьянства, к различным сторонам традиционного уклада его жизни, об этом рассказывают его поэмы «Маро» (1887 г., опубликована в 1892 г.), «Сако из Лори» (1889 г., опубликована в 1890 г.), «Ануш» (1890 г., опубликована в 1892 г., А. Тиграняном к ней написана опера).

В 1899 году в Тифлисе создал литературный кружок «Вернатун», членом которого были видные армянские поэты, писатели, художники и композиторы.

Был известен также как общественный деятель, дважды был арестован царским правительством. В 1912—1921 годах был председателем Кавказского союза армянских писателей, в годы геноцида армян помогал беженцам из Западной Армении (за что был награждён народным званием «Поэт всех армян»), выступал за перемирие в армяно-грузинской войне 1918 года. После советизации Армении возглавлял Комитет помощи Армении.

Был в дружеских отношениях со многими армянскими, грузинскими, русскими писателями своего времени, переводил с нескольких языков (Байрон, Гёте, Пушкин).

1.Թվարկի՛ր, թե ի՞նչ տարրերի ատոմներից են կազմված՝  ջուրը (H2O), ածխաթթու գազը (CO2), Երկաթի (III) օքսիդ (Fe2O3), Կալիումի պերմանգանատը(KMnO4), Կալիումի սիլիկատ(K2SiO3):

Ջուր-H և O

Ածխաթթու գազ-C և Օ

 Երկաթ և օքսիդ-Fe ևO

Կալիումի պերմանգանատը—KM և O

Կալիումի սիլիկատ—K ևS և O

2.Ստորև բերվածներից  ո՞ր շարքի քիմիական տարրերը միայն մետաղական պարզ նյութեր կարող են առաջացնել.                                         Sr, F, Fe

Fr, Fe, Sr+

Fr, F, Fe

3.Ստորը թվարկված տարրերի նշաններից ո՞րն է համապատասխանում սովորական պայմաններում պինդ ագրեգատային վիճակում գտնվող պարզ նյութին

Si +

N

He

4.Թվարկվածներից որո՞նք են պարզ նյութերի անվանումներ.                               ա) ջրածին  H2+          բ)ջուր                   գ) ամոնիակ NH3                                           դ) սնդիկ             ե) մեթան CH4

1.  

լրացուցիչ.

Գրե՛ք տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածները. 

Ջրածին(1)

Հելիում(4)

Լիթիում

Բերիլիում

Բոր

Ածխածին

Ազոտ(14)

Թթվածին(15)

Ֆտոր

Նեոն

Նատրիում

Մագնեզիում

Ալյումին

Սիլիցիում

Ֆոսֆոր

Ծծումբ

Սովորել, վերհիշել: էջ -64